Electrostatic Potential and Capacitance NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ పొటెన్షియల్ అండ్ కెపాసిటెన్స్ (Electrostatic Potential and Capacitance) ఇటీవలి NEET పేపర్లలో అత్యంత బరువైన ఫిజిక్స్ చాప్టర్లలో ఒకటి. ఇది శుభ్రమైన న్యూమరికల్స్ను (నిల్వ ఉన్న ఎనర్జీ, డైఎలక్ట్రిక్లతో కెపాసిటర్లు, పొటెన్షియల్ తేడా గుండా కదిలే చార్జ్లు) వాహకాల గురించిన స్టేట్మెంట్ ప్రశ్నలతో కలుపుతుంది. ఈ చాప్టర్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడిగారు, ప్రశ్నల రకాలు ఏమిటి అనేది ఈ పోస్ట్ చూపిస్తుంది, తర్వాత ఐదు పాత NEET ప్రశ్నలను దశలవారీగా సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో ఈ చాప్టర్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
ఇవి సైట్లో డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పేపర్ల నుంచి Pareeksha సొంతంగా తీసిన లెక్కలు, ప్రతి ప్రశ్నను ఒక చాప్టర్కు ట్యాగ్ చేశాం. ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేపర్లు జరిగిన సంవత్సరాల్లో, ఆ ఏడాది జరిగిన అన్ని పేపర్లనూ కలిపి లెక్కించాం. డిజిటైజ్ చేసిన కొన్ని పేపర్లలో పూర్తి పేపర్ కన్నా కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ ఉన్నాయి, బొమ్మ ప్రశ్నలు లెక్కలోకి వచ్చాయి.
| సంవత్సరం | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| 2016 | 0 |
| 2017 | 1 |
| 2018 | 1 |
| 2019 | 0 |
| 2020 | 3 |
| 2021 | 4 |
| 2022 | 3 |
| 2023 | 2 |
| 2024 | 5 |
| 2025 | 2 |
| 2026 | 5 |
Pareekshaలో ఉన్న 2016 నుంచి 2026 వరకు 18 NEET పేపర్లలో, 531 ఫిజిక్స్ ప్రశ్నల్లో ఈ చాప్టర్కు 26 వచ్చాయి, 29 ఫిజిక్స్ చాప్టర్లలో 6వ స్థానం. మొత్తం కన్నా ట్రెండ్ ముఖ్యం: 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 పేపర్లలో 347 ఫిజిక్స్ ప్రశ్నల్లో 21 వచ్చాయి (సుమారు 6.1%), కరెంట్ ఎలక్ట్రిసిటీ తర్వాత రెండో స్థానం. 1988 నుంచి 2015 వరకు AIPMT పేపర్లలో 9 ఉన్నాయి. సైట్లోని మొత్తం 51 పేపర్లలో 35 ప్రశ్నలు ఇక్కడ ట్యాగ్ అయ్యాయి.
సరళంగా చెప్పాలంటే, 2020కి ముందు ఏడాదికి సుమారు ఒక ప్రశ్న నుంచి, 2021 నుంచి ఒక్కో పేపర్కు సుమారు రెండు ప్రశ్నలకు ఈ చాప్టర్ చేరింది. మిగతా చాప్టర్లలో ఇది ఎక్కడ ఉందో ఫిజిక్స్ చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ టేబుల్ (ఇంగ్లీష్లో) చూపిస్తుంది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
2017 నుంచి 2026 వరకు NEET ప్రశ్నలు ఐదు గ్రూపులుగా వస్తాయి:
- కెపాసిటర్ కాంబినేషన్లు, డైఎలక్ట్రిక్లు. సిరీస్, ప్యారలల్ కాంబినేషన్లు (చాలా వాటికి బొమ్మలు), డైఎలక్ట్రిక్ స్లాబ్లు, సిరీస్, ప్యారలల్ విలువల నుంచి $C_1$, $C_2$ కనుక్కోవడం (2022).
- నిల్వ ఉన్న ఎనర్జీ. $U = \frac{1}{2}CV^2$, చార్జ్ ఉన్న కెపాసిటర్ను చార్జ్ లేని ఒకేలాంటి కెపాసిటర్కు కలిపినప్పుడు పంచుకునే ఎనర్జీ (2017), ప్లేట్ల మధ్య బలం (2018).
- సమతాస్థితిలో వాహకాలు. వాహకం లోపల ఫీల్డ్, ఉపరితలంపై చార్జ్, లోపల పొటెన్షియల్, కుహరంలో చార్జ్, కలిపిన గోళాలు చార్జ్ పంచుకోవడం (2021, 2022, 2026 మే పేపర్, 2026 రీ-ఎగ్జామ్).
- డైపోల్ పొటెన్షియల్. అక్షీయ, ఈక్వటోరియల్ పొటెన్షియల్, ఫార్ములాపై అసర్షన్-రీజన్ చెక్లు (2020, 2023, 2024).
- పొటెన్షియల్, వర్క్. చార్జ్డ్ గోళాల పొటెన్షియల్, చుక్కలు కలిసి పెద్ద చుక్కగా మారడం (2021), స్థిర పొటెన్షియల్ ఉన్న ప్రాంతంలో ఫీల్డ్ (2020), గోళం వల్ల వేగవంతమయ్యే చార్జ్ (2026 రీ-ఎగ్జామ్).
సాల్వ్ చేసిన NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్న పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో తీసుకున్నది. సాల్యూషన్లు మేమే రాశాం.
Q1. NEET 2026 (మే పేపర్), ప్రశ్న 176
సోర్స్: NEET (UG) 2026 పేపర్
కింది వాటిలో ఏ వాక్యాలు సరైనవి?
A. వాహకం లోపల, స్థిర విద్యుత్ క్షేత్రం సున్నా.
B. చార్జ్డ్ వాహకం ఉపరితలం వద్ద విద్యుత్ క్షేత్రం దాని ఉపరితల చార్జ్ సాంద్రతపై ఆధారపడదు.
C. స్థిర స్థితిలో చార్జ్డ్ వాహకం లోపలి భాగంలో అదనపు చార్జ్ ఉండదు.
D. చార్జ్డ్ వాహకం ఉపరితలం వద్ద, స్థిర విద్యుత్ క్షేత్రం ప్రతి బిందువు వద్ద ఉపరితలానికి లంబంగా ఉండాలి.
E. చార్జ్డ్ వాహకం లోపల ప్రతిచోటా స్థిర విద్యుత్ పొటెన్షియల్ సున్నా.
కింద ఇచ్చిన ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) A, B, D మాత్రమే
- (B) A, C, E మాత్రమే
- (C) A, C, D మాత్రమే
- (D) C, D, E మాత్రమే
అధికారిక జవాబు: (C)
సాల్యూషన్. A నిజం: సమతాస్థితిలో ఉన్న వాహకం లోపల ఫీల్డ్ సున్నా. B తప్పు: ఉపరితలానికి కొంచెం బయట ఫీల్డ్ $E = \frac{\sigma}{\varepsilon_0}$, కాబట్టి అది $\sigma$పై ఆధారపడుతుంది. C నిజం: అదనపు చార్జ్ ఉపరితలంపై ఉంటుంది. D నిజం: స్పర్శరేఖా భాగం ఉంటే అది చార్జ్లను ఉపరితలం వెంబడి నెడుతుంది, కాబట్టి ఫీల్డ్ లంబంగా ఉండాలి. E తప్పు: లోపల పొటెన్షియల్ స్థిరంగా ఉంటుంది, ఉపరితల విలువకు సమానం, సున్నా కాదు. కాబట్టి A, C, D.
Q2. NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్, ప్రశ్న 34
సోర్స్: NEET (UG) 2026 రీ-ఎగ్జామ్ పేపర్
వ్యాసార్ధం R, మొత్తం చార్జ్ $+Q$ ఉన్న, ఏకరీతిగా చార్జ్ అయిన ఒక స్థిర ఇన్సులేటింగ్ గోళాన్ని తీసుకోండి. ద్రవ్యరాశి m ఉన్న ఒక పాయింట్ చార్జ్ $-q$ ($q\ll Q$)ను చార్జ్డ్ గోళం కేంద్రం నుంచి 3R దూరంలో విరామ స్థితి నుంచి వదిలారు. పాయింట్ చార్జ్ గోళం ఉపరితలాన్ని చేరినప్పుడు, దాని వేగం :
($\epsilon_0$ శూన్యం పర్మిటివిటీ, గురుత్వాకర్షణ బలాలను పట్టించుకోవద్దు).
- (A) $\sqrt{\frac{3Qq}{4\pi\epsilon_0 mR}}$
- (B) $\sqrt{\frac{2Qq}{3\pi\epsilon_0 mR}}$
- (C) $\sqrt{\frac{Qq}{3\pi\epsilon_0 mR}}$
- (D) $\sqrt{\frac{Qq}{4\pi\epsilon_0 mR}}$
అధికారిక జవాబు: (C)
సాల్యూషన్. గోళం బయట, పొటెన్షియల్ పాయింట్ చార్జ్ పొటెన్షియల్ లాంటిదే, $V = \frac{Q}{4\pi\epsilon_0 r}$. $-q$ $3R$ నుంచి $R$కు వెళ్లినప్పుడు పొటెన్షియల్ ఎనర్జీలో తగ్గుదల గతిజ శక్తిగా మారుతుంది:
$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{Qq}{4\pi\epsilon_0}\left(\frac{1}{R} - \frac{1}{3R}\right) = \frac{Qq}{4\pi\epsilon_0}\cdot\frac{2}{3R}$
కాబట్టి $v^2 = \frac{4Qq}{3 \cdot 4\pi\epsilon_0 mR} = \frac{Qq}{3\pi\epsilon_0 mR}$, అంటే ఆప్షన్ (C).
Q3. NEET 2025, ప్రశ్న 20
సోర్స్: NEET (UG) 2025 పేపర్
ఒక ప్యారలల్ ప్లేట్ కెపాసిటర్ ప్లేట్ల మధ్య దూరం $d$. వేర్వేరు డైఎలక్ట్రిక్ స్థిరాంకాలు $K_1$, $K_2$, వరుసగా మందం $\frac{3}{8}d$, $\frac{d}{2}$ ఉన్న రెండు స్లాబ్లను కెపాసిటర్లో పెట్టారు. దీని వల్ల, ప్లేట్ల మధ్య ఏమీ లేనప్పటి కన్నా కెపాసిటెన్స్ రెండు రెట్లు అవుతుంది. $K_1 = 1.25\,K_2$ అయితే, $K_1$ విలువ :
- (A) 2.66
- (B) 2.33
- (C) 1.60
- (D) 1.33
అధికారిక జవాబు: (A)
సాల్యూషన్. స్లాబ్లు $\frac{3d}{8} + \frac{4d}{8} = \frac{7d}{8}$ నింపుతాయి, $\frac{d}{8}$ గాలి మిగులుతుంది. ప్లేట్ల మధ్య ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చిన పొరలు సిరీస్లోని కెపాసిటర్లలా పనిచేస్తాయి, కాబట్టి
$C = \frac{\epsilon_0 A}{\frac{d}{8} + \frac{3d}{8K_1} + \frac{d}{2K_2}}$
$C = \frac{2\epsilon_0 A}{d}$ కావాలంటే, బ్రాకెట్ $\frac{d}{2}$కు సమానం కావాలి: $\frac{1}{8} + \frac{3}{8K_1} + \frac{1}{2K_2} = \frac{1}{2}$. $K_2 = 0.8K_1$ తో, $\frac{1}{2K_2} = \frac{0.625}{K_1}$, కాబట్టి $\frac{0.375 + 0.625}{K_1} = \frac{3}{8}$, $K_1 = \frac{8}{3} \approx 2.66$.
Q4. NEET 2024 రీ-ఎగ్జామ్, ప్రశ్న 161
సోర్స్: NEET (UG) 2024 రీ-ఎగ్జామ్ పేపర్
ఒక $12\ \mathrm{pF}$ కెపాసిటర్ను $50\ \mathrm{V}$ బ్యాటరీకి కలిపారు, కెపాసిటర్లో నిల్వ ఉన్న స్థిర విద్యుత్ ఎనర్జీ $\mathrm{nJ}$లో
- (A) 15
- (B) 7.5
- (C) 0.3
- (D) 150
అధికారిక జవాబు: (A)
సాల్యూషన్. $U = \frac{1}{2}CV^2 = \frac{1}{2} \times 12\times10^{-12} \times 2500 = 1.5\times10^{-8}$ J. $1$ nJ $= 10^{-9}$ J కాబట్టి, ఇది 15 nJ. ప్రిఫిక్స్లను గమనించండి: pF అంటే $10^{-12}$ F, nJ అంటే $10^{-9}$ J. మధ్యలో కాకుండా చివర్లో మార్చితే పది ఘాతాలు సరిగ్గా ఉంటాయి.
Q5. NEET 2024, ప్రశ్న 29
సోర్స్: NEET (UG) 2024 పేపర్
కింద రెండు వాక్యాలు ఇచ్చారు: ఒకటి అసర్షన్ A, మరొకటి రీజన్ R.
అసర్షన్ A : పరిమాణం $4\times10^{-6}$ C m ఉన్న డైపోల్ మూమెంట్ వెక్టర్ $\vec{P}$ గల డైపోల్ కేంద్రం నుంచి 2 m దూరం ($r$)లో ఉన్న ఏదైనా అక్షీయ బిందువు వద్ద పొటెన్షియల్ ($V$) $\pm 9\times10^{3}$ V.
($\frac{1}{4\pi\epsilon_0}=9\times10^{9}$ SI యూనిట్లు తీసుకోండి)
రీజన్ R : $V=\pm\frac{2P}{4\pi\epsilon_0 r^2}$, ఇక్కడ $r$ అంటే డైపోల్ కేంద్రం నుంచి 2 m దూరంలో ఉన్న ఏదైనా అక్షీయ బిందువు దూరం.
పై వాక్యాల ఆధారంగా, కింద ఇచ్చిన ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) A నిజం కానీ R తప్పు.
- (B) A తప్పు కానీ R నిజం.
- (C) A, R రెండూ నిజం, R అనేది Aకు సరైన వివరణ.
- (D) A, R రెండూ నిజం, కానీ R అనేది Aకు సరైన వివరణ కాదు.
అధికారిక జవాబు: (A)
సాల్యూషన్. షార్ట్ డైపోల్ అక్షీయ పొటెన్షియల్ $V = \pm\frac{1}{4\pi\epsilon_0}\frac{P}{r^2} = \pm\frac{9\times10^9 \times 4\times10^{-6}}{4} = \pm 9\times10^3$ V, కాబట్టి A నిజం. R పొటెన్షియల్లో 2 అనే గుణకాన్ని పెడుతుంది; ఆ గుణకం అక్షీయ ఫీల్డ్ $E = \frac{2P}{4\pi\epsilon_0 r^3}$కు చెందినది. కాబట్టి R తప్పు.
ముఖ్యమైన ఫార్ములాలు, వాస్తవాలు
| ఆలోచన | ఫలితం |
|---|---|
| పాయింట్ చార్జ్ పొటెన్షియల్ | $V = \frac{1}{4\pi\epsilon_0}\frac{q}{r}$ |
| డైపోల్, అక్షీయ బిందువు | $V = \frac{1}{4\pi\epsilon_0}\frac{p}{r^2}$; ఈక్వటోరియల్ బిందువు: $V = 0$ |
| ఫీల్డ్, పొటెన్షియల్ | $E = -\frac{dV}{dr}$; ఫీల్డ్ లైన్లు ఈక్విపొటెన్షియల్స్కు లంబంగా ఉంటాయి |
| ప్యారలల్ ప్లేట్ కెపాసిటర్ | $C = \frac{\epsilon_0 A}{d}$; ఖాళీని డైఎలక్ట్రిక్ నింపితే, $C = \frac{K\epsilon_0 A}{d}$ |
| పాక్షికంగా నింపినది (మందం $t$ స్లాబ్) | $C = \frac{\epsilon_0 A}{d - t + t/K}$ |
| సిరీస్ / ప్యారలల్ | $\frac{1}{C} = \sum\frac{1}{C_i}$; $C = \sum C_i$ |
| నిల్వ ఉన్న ఎనర్జీ | $U = \frac{1}{2}CV^2 = \frac{Q^2}{2C} = \frac{1}{2}QV$ |
| ప్లేట్ల మధ్య బలం | $F = \frac{Q^2}{2\epsilon_0 A}$ |
| $n$ ఒకేలాంటి చుక్కలు కలవడం | $V_{big} = n^{2/3}V$, $Q_{big} = nQ$ |
సాధారణ ఉచ్చులు
- బ్యాటరీ కలిపి ఉందా, తీసేశారా. బ్యాటరీ కలిపే ఉంటే $V$ స్థిరం. తీసేస్తే $Q$ స్థిరం. ఒకే మార్పు (డైఎలక్ట్రిక్ పెట్టడం, ప్లేట్లను కదిలించడం) ఈ రెండు సందర్భాల్లో ఎనర్జీపై వ్యతిరేక ప్రభావం చూపిస్తుంది.
- వాహకం లోపల పొటెన్షియల్ సున్నా. అది స్థిరం, సున్నా కాదు. Q1లోని వాక్యం E దీన్ని పట్టుకోవడానికే ఉంది.
- ఫీల్డ్ ఫార్ములా వర్సెస్ పొటెన్షియల్ ఫార్ములా. అక్షీయ బిందువుకు 2 అనే గుణకం ఫీల్డ్కు చెందినది. అసర్షన్-రీజన్ ప్రశ్నలు సరిగ్గా ఈ మార్పిడినే పరీక్షిస్తాయి.
- సిరీస్ స్లాబ్లు వర్సెస్ పక్కపక్కన స్లాబ్లు. ప్లేట్ల మధ్య పేర్చిన స్లాబ్లు సిరీస్లో కలుస్తాయి. పక్కపక్కన పెట్టిన, ఒక్కోటి వైశాల్యంలో కొంత భాగం నింపే స్లాబ్లు ప్యారలల్లో కలుస్తాయి.
- పంచుకునేటప్పుడు పోయే ఎనర్జీ. చార్జ్ ఉన్న కెపాసిటర్ను చార్జ్ లేని ఒకేలాంటి దానికి కలిపినప్పుడు, చార్జ్ నిత్యత్వం ఉన్నప్పటికీ సగం ఎనర్జీ ఉష్ణంగా పోతుంది.
- యూనిట్లు. pF, nF, μF ప్రశ్నల్లో తరచుగా 1,000 రెట్లు తేడా ఉన్న ఆప్షన్లు ఉంటాయి.
NEET కోసం ఈ చాప్టర్ ఎలా చదవాలి
- వాహక నియమాలను ఒక లిస్ట్గా నేర్చుకోండి. ఐదారు వాక్యాలు (లోపల ఫీల్డ్ సున్నా, ఉపరితలంపై చార్జ్, ఉపరితలానికి లంబంగా ఫీల్డ్, పొటెన్షియల్ స్థిరం, కుహర షీల్డింగ్) చాలా స్టేట్మెంట్ ప్రశ్నలకు జవాబిస్తాయి. Pareeksha ఎలక్ట్రోస్టాటిక్స్ అండ్ కరెంట్ ఎలక్ట్రిసిటీ పుస్తకంలో ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ పొటెన్షియల్ అండ్ కెపాసిటెన్స్ చాప్టర్లో ఇవి ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలతో ఉన్నాయి. ఇది ఇంగ్లీష్, హిందీలో కూడా ఉంది.
- కెపాసిటర్ కాంబినేషన్లు బాగా ప్రాక్టీస్ చేయండి. ఒక నెట్వర్క్ను మళ్లీ గీసి ఒక నిమిషం లోపు తగ్గించగలిగే వరకు ప్రాక్టీస్ చేయండి. కాంబినేషన్లపై బొమ్మ ప్రశ్నలు 2021, 2023, 2024లో వచ్చాయి.
- ముందు ఇటీవలి పేపర్లు సాల్వ్ చేయండి. 2021 నుంచి 2026 వరకు ఇరవై ఒక్క ప్రశ్నలు NEET పాత పేపర్ల పేజీలో ఉన్నాయి; 2024 పేపర్తో, రెండు 2026 పేపర్లతో మొదలుపెట్టండి.
- చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి. 15 ప్రశ్నలు, 15 నిమిషాల చాప్టర్ టెస్ట్లు NEET UG ఎగ్జామ్ డాష్బోర్డ్లో ఉన్నాయి (లాగిన్ కావాలి).
- పక్క చాప్టర్లతో ముడిపెట్టండి. ఈ చాప్టర్కు ముందు ఎలక్ట్రిక్ చార్జెస్ అండ్ ఫీల్డ్స్ NEET PYQలు, తర్వాత కరెంట్ ఎలక్ట్రిసిటీ NEET PYQలు రివైజ్ చేయండి. కెపాసిటర్లు AC సర్క్యూట్లలో మళ్లీ వస్తాయి, అవి ఆల్టర్నేటింగ్ కరెంట్ NEET PYQలులో ఉన్నాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ పొటెన్షియల్ అండ్ కెపాసిటెన్స్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareekshaలో ఉన్న 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో, 347 ఫిజిక్స్ ప్రశ్నల్లో దీనికి 21 వచ్చాయి, ఒక్కో పేపర్కు సుమారు రెండు. 2024 పేపర్లలో కలిపి 5 వచ్చాయి, రెండు 2026 పేపర్లలో కూడా 5 వచ్చాయి.
ఎలక్ట్రిక్ చార్జెస్ అండ్ ఫీల్డ్స్ కన్నా ఈ చాప్టర్ ముఖ్యమా?
పాత పేపర్ల లెక్కల ప్రకారం, అవును. 2021 నుంచి 2026 వరకు దీనికి 21 ప్రశ్నలు, ఎలక్ట్రిక్ చార్జెస్ అండ్ ఫీల్డ్స్కు 7. కానీ ఇది ముందు చాప్టర్ మీదే నిర్మితమవుతుంది, కాబట్టి వాటిని క్రమంలో చదవండి.
ఏ కెపాసిటర్ టాపిక్ ఎక్కువగా అడుగుతారు?
కాంబినేషన్లు, డైఎలక్ట్రిక్లు, తర్వాత నిల్వ ఉన్న ఎనర్జీ. వాహకాలపై స్టేట్మెంట్ ప్రశ్నలు అత్యంత ఇటీవలి పేపర్లలో సాధారణమయ్యాయి.
డైఎలక్ట్రిక్ స్లాబ్ ప్రశ్నలను త్వరగా చేయడానికి మార్గం ఏమిటి?
ముందు స్లాబ్లు సిరీస్లో ఉన్నాయా (ప్లేట్ల మధ్య పేర్చినవి) లేక ప్యారలల్లో ఉన్నాయా (పక్కపక్కన) తేల్చుకోండి. తర్వాత పేర్చిన పొరలకు $d - t + t/K$ వాడండి, పక్కపక్కన ఉన్నవాటికి కెపాసిటెన్స్లను కలపండి.
ఈ చాప్టర్కు కాలిక్యులస్ అవసరమా?
$E = -\frac{dV}{dr}$ సంబంధం, ఫలితాలుగా గుర్తుంచుకోగల సరళమైన ఇంటిగ్రల్స్ మాత్రమే. ఇక్కడ NEET ప్రశ్నలు ప్రామాణిక ఫార్ములాలతో సాల్వ్ అవుతాయి.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.