LATEST
NEETBy Pareeksha Editorial Team· ⏱ 8 min read

Maths for NEET Physics in Telugu: వెక్టర్లు, కాల్క్యులస్, అప్రాక్సిమేషన్లు

Share𝕏fin
Alongside this guide

Find study material for your next topic

Browse the Reading Room and preview a chapter before choosing what to study.

Browse study material →
Maths for NEET Physics in Telugu: వెక్టర్లు, కాల్క్యులస్, అప్రాక్సిమేషన్లు
On this page
  1. NEET ఫిజిక్స్‌కు ఏం కావాలి, ఏం అవసరం లేదు
  2. వెక్టర్లు (Vectors)
  3. అవకలనం (Differentiation)
  4. సమాకలనం (Integration)
  5. గ్రాఫ్‌లు: వాలు, వైశాల్యం
  6. త్రికోణమితి (Trigonometry)
  7. వర్గ సమీకరణాలు (Quadratic equations)
  8. అప్రాక్సిమేషన్లు (Approximations)
  9. గణితాన్ని వేరుగా కాకుండా ఫిజిక్స్ లోపలే ప్రాక్టీస్ చేయండి
  10. తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
  11. NEET ఫిజిక్స్‌కు కాల్క్యులస్ అవసరమా?
  12. నేను 11, 12 తరగతుల్లో గణితం తీసుకోలేదు. అయినా NEET ఫిజిక్స్ నెగ్గగలనా?
  13. $\sin\theta \approx \theta$ ను ఎప్పుడు వాడవచ్చు?
  14. క్రాస్ ప్రొడక్ట్‌లలో గుర్తు పొరపాట్లను ఎలా నివారించాలి?
  15. లాగ్ టేబుల్ లేదా లాగరిథమ్ పని అవసరమా?

Maths for NEET Physics in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.

బయాలజీ నేపథ్యం నుంచి NEET కు వచ్చిన చాలామంది విద్యార్థులకు ఫిజిక్స్ ప్రశ్నలు ఫిజిక్స్ దగ్గర కాదు, గణితం దగ్గర ఆగిపోతాయి. తప్పు క్రమంలో చేసిన క్రాస్ ప్రొడక్ట్, చైన్ రూల్ మర్చిపోయిన డెరివేటివ్, వర్తించని చోట వాడిన చిన్న కోణ అప్రాక్సిమేషన్: వీటిలో ప్రతిదీ సరైన ఆలోచనను తప్పు సమాధానంగా మార్చగలదు.

శుభవార్త ఏమిటంటే NEET ఫిజిక్స్ వాడే గణితం పరిమితం, ఊహించగలిగేది. ఈ గైడ్ మొత్తం కవర్ చేస్తుంది: వెక్టర్లు, ప్రాథమిక స్థాయిలో అవకలనం, సమాకలనం (differentiation, integration), గ్రాఫ్‌లు, అవసరమైన త్రికోణమితి, అప్రాక్సిమేషన్లు. ప్రతి విభాగం ఒక సాల్వ్డ్ ఉదాహరణతో ముగుస్తుంది; వాటిలో కొన్ని 2025, 2026 నుంచి వచ్చిన నిజమైన NEET ప్రశ్నలు.

NEET ఫిజిక్స్‌కు ఏం కావాలి, ఏం అవసరం లేదు

అవసరం అవసరం లేదు
వెక్టర్ కూడిక, కాంపోనెంట్లు, డాట్, క్రాస్ ప్రొడక్ట్‌లు వెక్టర్ కాల్క్యులస్ (div, curl)
బహుపదులు, sine, cosine, ఘాతాంక ఫలనాల డెరివేటివ్‌లు పాక్షిక డెరివేటివ్‌లు (Partial derivatives)
బహుపదుల సులభమైన నిర్దిష్ట సమాకలనాలు ఇంటిగ్రేషన్ బై పార్ట్స్, ప్రతిక్షేపణ ట్రిక్కులు
గ్రాఫ్‌ల వాలులు, వైశాల్యాలు ప్రాథమిక ఆకారాలకు మించిన వక్ర చిత్రణ
త్రికోణమితి విలువలు, రెండు మూడు సర్వసమీకరణాలు విలోమ త్రికోణమితి సర్వసమీకరణాలు
ద్విపద, చిన్న కోణ అప్రాక్సిమేషన్లు మొదటి క్రమానికి మించిన శ్రేణి విస్తరణలు
వర్గ సమీకరణాలు మాట్రిక్స్‌లు, సంకీర్ణ సంఖ్యలు

ఎడమ కాలమ్‌లో ఉన్నవన్నీ వేగంగా చేయగలిగితే, మీ ఫిజిక్స్ స్కోరును గణితం పరిమితం చేయదు.

వెక్టర్లు (Vectors)

కాంపోనెంట్లు. x-అక్షంతో కోణం $\theta$ ఉన్న వెక్టర్ $\vec A$ కి $A_x = A\cos\theta$, $A_y = A\sin\theta$. యూనిట్ వెక్టర్ రూపంలో $\vec A = A_x\hat i + A_y\hat j + A_z\hat k$, పరిమాణం $A = \sqrt{A_x^2 + A_y^2 + A_z^2}$. $\vec A$ వెంట యూనిట్ వెక్టర్ $\hat A = \frac{\vec A}{A}$.

కూడిక. కోణం $\theta$ వద్ద ఉన్న $\vec A$, $\vec B$ ల పరిణామి పరిమాణం $R = \sqrt{A^2 + B^2 + 2AB\cos\theta}$. అవి సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు గరిష్ఠం ($A + B$), వ్యతిరేకంగా ఉన్నప్పుడు కనిష్ఠం ($A - B$).

డాట్ ప్రొడక్ట్ (స్కేలర్ ఇస్తుంది). $\vec A \cdot \vec B = AB\cos\theta = A_xB_x + A_yB_y + A_zB_z$. లంబంగా ఉన్న వెక్టర్లకు ఇది సున్నా. ఫిజిక్స్‌లో దీన్ని పని ($\vec F \cdot \vec s$), సామర్థ్యం ($\vec F \cdot \vec v$), అభివాహం ($\vec B \cdot \vec A$) కోసం వాడతారు.

క్రాస్ ప్రొడక్ట్ (వెక్టర్ ఇస్తుంది). $\lvert\vec A \times \vec B\rvert = AB\sin\theta$, రెండింటికీ లంబంగా. యూనిట్ వెక్టర్లు ఈ చక్రాన్ని అనుసరిస్తాయి: $\hat i \times \hat j = \hat k$, $\hat j \times \hat k = \hat i$, $\hat k \times \hat i = \hat j$; క్రమం తిప్పితే గుర్తు మారుతుంది, ఏ వెక్టర్‌నైనా దానితోనే క్రాస్ చేస్తే సున్నా. ఫిజిక్స్‌లో దీన్ని టార్క్ ($\vec r \times \vec F$), కోణీయ ద్రవ్యవేగం ($\vec r \times \vec p$), అయస్కాంత బలం ($q\vec v \times \vec B$, $I\vec L \times \vec B$) కోసం వాడతారు.

సాల్వ్డ్ ఉదాహరణ. $\vec A = 3\hat i + 4\hat j$, $\vec B = 4\hat i + 3\hat j$ తీసుకోండి.

  • $\vec A \cdot \vec B = 12 + 12 = 24$; రెండు పరిమాణాలు 5, కాబట్టి $\cos\theta = \frac{24}{25}$.
  • $\vec A \times \vec B = (3)(3)(\hat i \times \hat j) + (4)(4)(\hat j \times \hat i) = 9\hat k - 16\hat k = -7\hat k$.
  • సరిచూడండి: $\sin\theta = \frac{7}{25}$, మరియు $\left(\frac{24}{25}\right)^2 + \left(\frac{7}{25}\right)^2 = 1$.
  • $\vec B$ వెంట $\vec A$ కాంపోనెంట్: $\frac{\vec A \cdot \vec B}{B} = \frac{24}{5} = 4.8$.

NEET 2023 లో, $2\hat i + 3\hat j - 4\hat k$ క్షేత్రంలో $\hat i$ వెంట ఉన్న తీగపై బలం అడిగారు. క్రాస్ ప్రొడక్ట్ $3\hat k + 4\hat j$ ఇస్తుంది, పరిమాణం 5. దాన్ని అయస్కాంతత్వ ఫార్ములా గైడ్లో పూర్తిగా చేశాం.

అవకలనం (Differentiation)

మీకు కావాల్సిన నియమాలు:

ఫలనం డెరివేటివ్
$x^n$ $nx^{n-1}$
$\sin x$ $\cos x$
$\cos x$ $-\sin x$
$e^{kx}$ $ke^{kx}$
$\ln x$ $\frac{1}{x}$
$f(g(x))$ (చైన్ రూల్) $f'(g(x))\,g'(x)$
$uv$ (ప్రొడక్ట్ రూల్) $u'v + uv'$

ఫిజిక్స్‌లో: $v = \frac{dx}{dt}$, $a = \frac{dv}{dt}$, $F = -\frac{dU}{dx}$, $\varepsilon = -\frac{d\Phi}{dt}$, $I = \frac{dq}{dt}$. ఒక రాశి దాని డెరివేటివ్ సున్నా అయిన చోట గరిష్ఠం లేదా కనిష్ఠంలో ఉంటుంది; $\frac{d}{d\theta}\sin 2\theta = 2\cos 2\theta = 0$ నుంచి $45^\circ$ వద్ద గరిష్ఠ వ్యాప్తి రావడం అలాగే.

పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2025, Q15). కొన్ని తగిన ప్రమాణాల్లో, కదులుతున్న కణం యొక్క కాలం ($t$), స్థానం ($x$) సంబంధం $t = x^2 + x$ గా ఇచ్చారు. కణం త్వరణం

(A) $-\frac{2}{(x+2)^3}$ (B) $-\frac{2}{(2x+1)^3}$ (C) $+\frac{2}{(x+1)^3}$ (D) $+\frac{2}{2x+1}$

అధికారిక సమాధానం: (B). ఇక్కడ $t$ ను $x$ యొక్క ఫలనంగా ఇచ్చారు, కాబట్టి అలాగే అవకలనం చేయండి: $\frac{dt}{dx} = 2x + 1$, కాబట్టి $v = \frac{dx}{dt} = \frac{1}{2x + 1}$. తర్వాత $a = v\frac{dv}{dx}$ వాడండి: $\frac{dv}{dx} = -\frac{2}{(2x + 1)^2}$, మరియు $a = \frac{1}{2x + 1} \times \left(-\frac{2}{(2x + 1)^2}\right) = -\frac{2}{(2x + 1)^3}$. చైన్-రూల్ రూపం $a = v\frac{dv}{dx}$ చాలామంది విద్యార్థులకు తట్టని అడుగు.

పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2026 Re-exam, Q6). సరళరేఖ వెంట కదులుతున్న కణాన్ని పరిగణించండి; దాని స్థానం కాలం యొక్క ఫలనంగా $s(t)=\alpha t^2-\beta t+\gamma$, ఇక్కడ $\alpha=1\ \mathrm{ms^{-2}}$, $\beta=6\ \mathrm{ms^{-1}}$, $\gamma=5$ m. $t=0$ నుంచి $t=6$ s వరకు కణం సగటు వడి, $\mathrm{ms^{-1}}$ లో :

(A) $12$ (B) $6$ (C) $3$ (D) $0$

అధికారిక సమాధానం: (C). $s = t^2 - 6t + 5$, $v = 2t - 6$, ఇది $t = 3$ s వద్ద సున్నా, అంటే కణం వెనక్కి తిరుగుతుంది. $s(0) = 5$, $s(3) = -4$, $s(6) = 5$. దూరం $= 9 + 9 = 18$ m, కాబట్టి సగటు వడి $= \frac{18}{6} = 3$ m/s. సగటు వేగం 0 (ఎంపిక D), ఎందుకంటే కణం మొదలుపెట్టిన చోటికే తిరిగి వస్తుంది. కదలికను ఎక్కడ విభజించాలో డెరివేటివ్ చెబుతుంది.

సమాకలనం (Integration)

ఫలనం సమాకలనం
$x^n$ ($n \ne -1$) $\frac{x^{n+1}}{n + 1}$
$\frac{1}{x}$ $\ln x$
$\sin x$ $-\cos x$
$\cos x$ $\sin x$

నిర్దిష్ట సమాకలనం అంటే వక్రం కింది వైశాల్యం: $W = \int F\,dx$, $\Delta v = \int a\,dt$, $s = \int v\,dt$, వాయువు చేసే పని $W = \int P\,dV$.

పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2026 Re-exam, Q1). ద్రవ్యరాశి $M$ ఉన్న కణం క్షితిజ సమాంతర $x$ అక్షం వెంట $x=0$ నుంచి $x=L$ వరకు కదులుతుంది. గతిక ఘర్షణ గుణకం $x$ యొక్క ఫలనంగా $\mu_k(x)=\mu_0-\alpha x$ గా మారుతుంది, ఇక్కడ $\mu_0$, $\alpha$ తగిన డైమెన్షన్లు ఉన్న స్థిరాంకాలు, అందువల్ల $\mu_k(L)=0$. కదలిక సమయంలో ఘర్షణ బలం చేసిన మొత్తం పని $n\mu_0 MgL$, ఇక్కడ $g$ గురుత్వ త్వరణం. $n$ విలువ :

(A) $3$ (B) $1$ (C) $\frac{1}{3}$ (D) $\frac{1}{2}$

అధికారిక సమాధానం: (D). $\mu_k(L) = 0$ నుంచి $\alpha = \frac{\mu_0}{L}$. పని పరిమాణం $\int_0^L \mu_k(x)Mg\,dx = Mg\left[\mu_0L - \frac{\alpha L^2}{2}\right] = Mg\left[\mu_0L - \frac{\mu_0L}{2}\right] = \frac{1}{2}\mu_0MgL$. (ఘర్షణ చేసే పని రుణాత్మకం; ప్రశ్న దాని పరిమాణాన్ని వాడింది.) సమాకలనం లేకుండా కూడా చూడవచ్చు: $\mu$ సరళంగా $\mu_0$ నుంచి 0 కి తగ్గుతుంది, కాబట్టి దాని సగటు $\frac{\mu_0}{2}$.

గ్రాఫ్‌లు: వాలు, వైశాల్యం

గ్రాఫ్ వాలు ఇచ్చేది వైశాల్యం ఇచ్చేది
స్థానం–కాలం వేగం
వేగం–కాలం త్వరణం స్థానభ్రంశం
త్వరణం–కాలం వేగంలో మార్పు
బలం–స్థానభ్రంశం పని
బలం–కాలం ఆవేగం (impulse)
పీడనం–ఘనపరిమాణం వాయువు చేసిన పని

నాలుగు ఆకారాలను గుర్తించండి: సరళరేఖ ($y = mx + c$), పరావలయం ($y \propto x^2$, స్థిర త్వరణానికి $s$ - $t$ లా), లంబ అతిపరావలయం ($xy$ స్థిరం, సమోష్ణ $P$–$V$ వక్రంలా), ఘాతాంక క్షయం. పేపర్లలో వచ్చే ప్రతి రకాన్ని NEET ఫిజిక్స్ గ్రాఫ్ ప్రశ్నల గైడ్ వివరిస్తుంది.

త్రికోణమితి (Trigonometry)

కోణం $0^\circ$ $30^\circ$ $37^\circ$ $45^\circ$ $53^\circ$ $60^\circ$ $90^\circ$
$\sin$ 0 0.5 0.6 0.707 0.8 0.866 1
$\cos$ 1 0.866 0.8 0.707 0.6 0.5 0

$37^\circ$, $53^\circ$ విలువలు సుమారువి అయినా లెక్కల్లో విస్తృతంగా వాడతారు. వచ్చే సర్వసమీకరణాలు $\sin^2\theta + \cos^2\theta = 1$, $\sin 2\theta = 2\sin\theta\cos\theta$, $\cos 2\theta = 1 - 2\sin^2\theta$. డిగ్రీలను రేడియన్లకు మార్చడానికి $\pi$ rad $= 180^\circ$ వాడండి.

వర్గ సమీకరణాలు (Quadratic equations)

$s = ut + \frac{1}{2}at^2$ వంటి సమీకరణాలు తరచుగా వర్గ సమీకరణానికి దారితీస్తాయి. 20 m/s తో పైకి విసిరిన బంతి ($g = 10$ m/s²) $15 = 20t - 5t^2$, అంటే $t^2 - 4t + 3 = 0$ అయినప్పుడు 15 m ఎత్తులో ఉంటుంది; దీనికి $t = 1$ s (పైకి వెళ్తూ), $t = 3$ s (కిందికి వస్తూ) వస్తాయి. రెండు మూలాలూ భౌతికంగా సరైనవే; ప్రశ్న ఏది కోరుతోందో చదవండి.

అప్రాక్సిమేషన్లు (Approximations)

అప్రాక్సిమేషన్ ఎప్పుడు చెల్లుతుంది
$(1 + x)^n \approx 1 + nx$ $x$ 1 కంటే చాలా చిన్నదైనప్పుడు
$\sin\theta \approx \tan\theta \approx \theta$ (రేడియన్లలో) చిన్న కోణాలు, సుమారు $10^\circ$ లోపు
$\cos\theta \approx 1 - \frac{\theta^2}{2}$ చిన్న కోణాలు
$\pi^2 \approx 10$ ఎంపికలు దగ్గర దగ్గరగా లేనప్పుడు

చిన్న మార్పులు. $y = kx^n$ అయి, $x$ చిన్న శాతం $p$ తో మారితే, $y$ సుమారు $np$ శాతం మారుతుంది. ద్రవ్యవేగం 1% పెరిగితే గతిశక్తి $\frac{p^2}{2m}$ సుమారు 2% పెరుగుతుంది. పెద్ద మార్పులకు ఈ నియమం విఫలమవుతుంది: ద్రవ్యవేగం 50% పెరిగితే గతిశక్తి $1.5^2 = 2.25$ రెట్లవుతుంది, అంటే 125% పెరుగుదల, 100% కాదు.

పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2026 Re-exam, Q24). వ్యాసార్థం R ఉన్న లోహపు గోళం ఉష్ణోగ్రతను చిన్న మొత్తం $\Delta T$ పెంచారు. లోహం యొక్క రేఖీయ ఉష్ణ వ్యాకోచ గుణకం $\alpha$ అయితే, గోళం ఘనపరిమాణంలో సుమారు పెరుగుదల :

(A) $2\pi R^3\alpha\Delta T$ (B) $3\pi R^3\alpha\Delta T$ (C) $4\pi R^3\alpha\Delta T$ (D) $6\pi R^3\alpha\Delta T$

అధికారిక సమాధానం: (C). $V = \frac{4}{3}\pi R^3$, కాబట్టి చిన్న మార్పుకు $\Delta V = 4\pi R^2\Delta R$. $\Delta R = R\alpha\Delta T$ తో, $\Delta V = 4\pi R^3\alpha\Delta T$. ఇది ఘనపరిమాణ గుణకం $3\alpha$ వాడినట్లే: $\Delta V = 3\alpha \times \frac{4}{3}\pi R^3\Delta T$.

మరో శీఘ్ర ఉపయోగం: 32 km ఎత్తులో $g_h \approx g\left(1 - \frac{2h}{R}\right) = g\left(1 - \frac{64}{6400}\right)$, అంటే 1% తగ్గుదల, వర్గమూలాలు అవసరం లేకుండా.

గణితాన్ని వేరుగా కాకుండా ఫిజిక్స్ లోపలే ప్రాక్టీస్ చేయండి

వేరే గణిత కోర్సు అవసరం లేదు. బదులుగా:

  1. ఫిజిక్స్ ప్రశ్న తప్పినప్పుడు, ఆ తప్పు ఫిజిక్సా లేక గణితమా అని రాసుకోండి. గణిత తప్పులు పదే పదే వస్తుంటే, పై విభాగంలోని సంబంధిత భాగానికి రోజుకు 15 నిమిషాలు ఇవ్వండి.
  2. వెక్టర్లు, కాల్క్యులస్‌ను వాటిని ఎక్కువగా వాడే చాప్టర్లలోనే ప్రాక్టీస్ చేయండి: డెరివేటివ్‌ల కోసం Motion in a Straight Line, సమాకలనాల కోసం Work, Energy and Power, క్రాస్ ప్రొడక్ట్‌ల కోసం అయస్కాంతత్వం.
  3. సమాధానాలను డైమెన్షన్ల ద్వారా సరిచూడడానికి యూనిట్స్ అండ్ డైమెన్షన్స్ గైడ్ వాడండి; అది చాలా బీజగణిత పొరపాట్లను పట్టుకుంటుంది.

ఈ గణితం మొదట వాడే కైనమాటిక్స్ చాప్టర్లు ఇంగ్లీష్, హిందీ, తెలుగులో ఉన్న Units, Measurement and Kinematics బుక్లో ఉన్నాయి. మెకానిక్స్ ఫార్ములా షీట్ గణితాన్ని ఆచరణలో పెడుతుంది, అన్ని NEET పేపర్లు పాత పేపర్ల పేజీలో ఉన్నాయి. సిలబస్ వెక్టర్లను, వాటి ప్రొడక్ట్‌లను కైనమాటిక్స్ కింద జాబితా చేస్తుంది; NEET సిలబస్ పేజీ (ఇంగ్లీష్‌లో), చాప్టర్ వెయిటేజ్ పేజీ చూడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

NEET ఫిజిక్స్‌కు కాల్క్యులస్ అవసరమా?

కొంచెం. సులభమైన ఫలనాల (బహుపదులు, sine, cosine, ఘాతాంకం) డెరివేటివ్‌లు, బహుపదుల సమాకలనాలు కావాలి. ఇటీవలి పేపర్లు రెండింటినీ వాడాయి, ఉదాహరణకు స్థానంతో మారే ఘర్షణ గుణకం చేసే పనిపై 2026 re-exam ప్రశ్న.

నేను 11, 12 తరగతుల్లో గణితం తీసుకోలేదు. అయినా NEET ఫిజిక్స్ నెగ్గగలనా?

అవును. ఈ గైడ్‌లోని ప్రతిదీ రోజూ చిన్న ప్రాక్టీస్‌తో మూడు నాలుగు వారాల్లో నేర్చుకోవచ్చు. 11వ తరగతి మెకానిక్స్‌లో వస్తాయి కాబట్టి వెక్టర్లు, త్రికోణమితితో మొదలుపెట్టండి, తర్వాత డెరివేటివ్‌లు, తర్వాత సమాకలనాలు.

$\sin\theta \approx \theta$ ను ఎప్పుడు వాడవచ్చు?

రేడియన్లలో చిన్న కోణాలకు, సుమారు $10^\circ$ కంటే తక్కువ, అక్కడ ఎర్రర్ 1% లోపే. లోలక చలనం, పలుచని ప్రిజమ్‌లు, ఫ్రింజ్-కోణ ప్రశ్నల్లో వాడతారు. $30^\circ$ లేదా అంతకంటే పెద్ద కోణాలకు వాడకండి.

క్రాస్ ప్రొడక్ట్‌లలో గుర్తు పొరపాట్లను ఎలా నివారించాలి?

ప్రతి యూనిట్-వెక్టర్ జతను విడిగా రాసి $\hat i \to \hat j \to \hat k \to \hat i$ చక్రం వాడండి: ముందుకు వెళ్తే ప్లస్, వెనక్కి వెళ్తే మైనస్. కోణం తెలిస్తే పరిమాణాన్ని $AB\sin\theta$ తో సరిచూడండి.

లాగ్ టేబుల్ లేదా లాగరిథమ్ పని అవసరమా?

అరుదుగా. NEET ప్రశ్నలు భారీ అంకగణితాన్ని నివారించేలా రూపొందిస్తారు, $\ln 2 = 0.693$ వంటి విలువలు ఇస్తారు లేదా ప్రామాణికం. లాగరిథమ్‌ల కంటే 10 ఘాతాలతో సౌకర్యంగా ఉండటం చాలా ముఖ్యం.

Share:𝕏fin
Put what you read into practice

Find study material for your next topic

Browse the Reading Room and preview a chapter before choosing what to study.

Browse study material →

Make this reading part of your preparation

Create your free account to bookmark Reading Room chapters and track your practice scores. You’ll return to this article after signing in.

By continuing, you agree to our terms and privacy policy.

No payment needed. Already registered? Use the same options to sign in.

Comments (0)

Sign in to join the discussion.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.