Units and Dimensions NEET in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
ప్రమాణాలు, కొలతలు (Units and Measurements) NEET ఫిజిక్స్లో మొదటి చాప్టర్, మార్కులకు అత్యంత నమ్మదగిన వనరుల్లో ఒకటి. Pareeksha లో ఉన్న 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో ఇది 16 ఫిజిక్స్ ప్రశ్నలు ఇచ్చింది; 2016 నుంచి 2020 వరకు 8 పేపర్లలో ఇది 5 మాత్రమే. అందువల్ల ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో ఇది మెకానిక్స్లో అత్యధిక మార్కులు ఇచ్చిన చాప్టర్లలో ఒకటిగా నిలిచింది. 2016–2026 మొత్తం మీద 29 ఫిజిక్స్ చాప్టర్లలో ఇది 9వ స్థానంలో ఉంది, ట్యాగ్ చేసిన 531 ప్రశ్నల్లో 21.
ప్రశ్నలు నాలుగు రకాలు, ప్రతిదానికి ఒక స్థిరమైన పద్ధతి ఉంది:
| ప్రశ్న రకం | మీకు కావాల్సింది |
|---|---|
| ఒక రాశి లేదా కలయిక యొక్క డైమెన్షన్లు కనుక్కోవడం | కింది డైమెన్షన్ పట్టిక |
| ఫార్ములాను సరిచూడడం లేదా రాబట్టడం | సమరూపత సూత్రం (principle of homogeneity) |
| లెక్కించిన రాశిలో శాతం ఎర్రర్ | మూడు ఎర్రర్ నియమాలు |
| ఫలితాన్ని సరిగ్గా రౌండ్ చేయడం | సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్ నియమాలు |
కొలత పరికరాలు (వెర్నియర్ కాలిపర్స్, స్క్రూ గేజ్) ఆచరణలో ఈ చాప్టర్తో కలిసి ఉంటాయి; వాటిని ఎక్స్పెరిమెంటల్ స్కిల్స్ గైడ్లో వివరించాం.
SI మూల ప్రమాణాలు
| రాశి | SI ప్రమాణం | గుర్తు | డైమెన్షన్ |
|---|---|---|---|
| ద్రవ్యరాశి (Mass) | కిలోగ్రామ్ | kg | M |
| పొడవు (Length) | మీటర్ | m | L |
| కాలం (Time) | సెకను | s | T |
| విద్యుత్ ప్రవాహం (Electric current) | ఆంపియర్ | A | A |
| ఉష్ణోగ్రత (Temperature) | కెల్విన్ | K | K |
| పదార్థ పరిమాణం (Amount of substance) | మోల్ | mol | mol |
| కాంతి తీవ్రత (Luminous intensity) | కాండెలా | cd | cd |
కోణం (radian), ఘనకోణం (steradian) డైమెన్షన్లెస్. వికృతి (strain) కూడా అంతే; కాబట్టి ఘనకోణంతో సమాన డైమెన్షన్లు ఉన్న రాశులు ఏవని అడిగిన ప్రశ్నకు (NEET 2024) "strain, కోణం" సమాధానం.
డైమెన్షన్ పట్టిక
వీటిని బట్టీ పట్టకుండా, మీకు ఇప్పటికే తెలిసిన ఫార్ములా నుంచి రాబట్టి నేర్చుకోండి. పరీక్షలో ఒకటి మర్చిపోయినా, ఫార్ములా పది సెకన్లలో దాన్ని తిరిగి ఇస్తుంది.
| రాశి | వాడిన ఫార్ములా | డైమెన్షన్లు |
|---|---|---|
| వేగం (Velocity) | $\frac{x}{t}$ | $[\mathrm{LT^{-1}}]$ |
| త్వరణం (Acceleration) | $\frac{v}{t}$ | $[\mathrm{LT^{-2}}]$ |
| బలం (Force) | $ma$ | $[\mathrm{MLT^{-2}}]$ |
| ద్రవ్యవేగం, ఆవేగం (Momentum, impulse) | $mv$ | $[\mathrm{MLT^{-1}}]$ |
| పని, శక్తి, టార్క్ | $Fs$ | $[\mathrm{ML^2T^{-2}}]$ |
| సామర్థ్యం (Power) | $\frac{W}{t}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-3}}]$ |
| పీడనం, ప్రతిబలం (stress), గుణకం (modulus) | $\frac{F}{A}$ | $[\mathrm{ML^{-1}T^{-2}}]$ |
| కోణీయ ద్రవ్యవేగం, ప్లాంక్ స్థిరాంకం | $mvr$, $\frac{E}{\nu}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-1}}]$ |
| గురుత్వ స్థిరాంకం $G$ | $\frac{Fr^2}{m_1m_2}$ | $[\mathrm{M^{-1}L^3T^{-2}}]$ |
| తలతన్యత (Surface tension), స్ప్రింగ్ స్థిరాంకం | $\frac{F}{l}$ | $[\mathrm{MT^{-2}}]$ |
| స్నిగ్ధతా గుణకం (Coefficient of viscosity) | $\frac{F}{6\pi rv}$ | $[\mathrm{ML^{-1}T^{-1}}]$ |
| జడత్వ భ్రామకం (Moment of inertia) | $mr^2$ | $[\mathrm{ML^2}]$ |
| విశిష్టోష్ణ ధారణ (Specific heat capacity) | $\frac{Q}{m\Delta T}$ | $[\mathrm{L^2T^{-2}K^{-1}}]$ |
| గుప్తోష్ణం (Latent heat) | $\frac{Q}{m}$ | $[\mathrm{L^2T^{-2}}]$ |
| ఉష్ణ వాహకత (Thermal conductivity) | $\frac{QL}{tA\Delta T}$ | $[\mathrm{MLT^{-3}K^{-1}}]$ |
| బోల్ట్జ్మన్ స్థిరాంకం, మోల్కు వాయు స్థిరాంకం | $\frac{E}{T}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-2}K^{-1}}]$ (R కు mol కూడా) |
| స్టెఫాన్–బోల్ట్జ్మన్ స్థిరాంకం | $\frac{P}{AT^4}$ | $[\mathrm{MT^{-3}K^{-4}}]$ |
| వీన్ స్థిరాంకం (Wien's constant) | $\lambda_m T$ | $[\mathrm{LK}]$ |
| ఆవేశం (Charge) | $It$ | $[\mathrm{AT}]$ |
| పొటెన్షియల్, emf | $\frac{W}{q}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-3}A^{-1}}]$ |
| విద్యుత్ క్షేత్రం (Electric field) | $\frac{F}{q}$ | $[\mathrm{MLT^{-3}A^{-1}}]$ |
| నిరోధం (Resistance) | $\frac{V}{I}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-3}A^{-2}}]$ |
| కెపాసిటెన్స్ (Capacitance) | $\frac{Q}{V}$ | $[\mathrm{M^{-1}L^{-2}T^4A^2}]$ |
| పర్మిటివిటీ $\varepsilon_0$ | $\frac{q^2}{4\pi Fr^2}$ | $[\mathrm{M^{-1}L^{-3}T^4A^2}]$ |
| అయస్కాంత క్షేత్రం (Magnetic field) | $\frac{F}{qv}$ | $[\mathrm{MT^{-2}A^{-1}}]$ |
| అయస్కాంత అభివాహం (Magnetic flux) | $BA$ | $[\mathrm{ML^2T^{-2}A^{-1}}]$ |
| ప్రేరకత్వం (Inductance) | $\frac{2U}{I^2}$ | $[\mathrm{ML^2T^{-2}A^{-2}}]$ |
| పర్మియబిలిటీ $\mu_0$ | $\frac{2\pi dF}{lI^2}$ | $[\mathrm{MLT^{-2}A^{-2}}]$ |
డైమెన్షన్లు పంచుకునే కారణంగా NEET పరీక్షించడానికి ఇష్టపడే మూడు జతలు: పని, టార్క్; కోణీయ ద్రవ్యవేగం, ప్లాంక్ స్థిరాంకం; పీడనం, శక్తి సాంద్రత. అలాగే $\frac{1}{\sqrt{\mu_0\varepsilon_0}}$ కు వేగం డైమెన్షన్లు, $\frac{L}{R}$, $RC$ లకు కాలం డైమెన్షన్లు ఉంటాయి.
పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2023 Manipur, Q132). ద్రవ్యరాశి యొక్క వ్యుత్క్రమం $({\mathrm{M}}^{-1})$ డైమెన్షన్లు ఉన్న యాంత్రిక రాశి :
(A) కోణీయ ద్రవ్యవేగం (B) ఉష్ణ వాహకత గుణకం (C) టార్క్ (D) గురుత్వ స్థిరాంకం
అధికారిక సమాధానం: (D). పట్టిక ప్రకారం $G$ కి మాత్రమే $\mathrm{M^{-1}}$ ఉంది.
పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2026 Re-exam, Q37). $\sigma_s$, $k_B$, b లు వరుసగా స్టెఫాన్-బోల్ట్జ్మన్ స్థిరాంకం, బోల్ట్జ్మన్ స్థిరాంకం, వీన్ స్థానభ్రంశ నియమ స్థిరాంకాన్ని సూచిస్తాయనుకోండి. $\sigma_s k_B^{-1} b$ యొక్క డైమెన్షన్ :
(A) $[\mathrm{L^{-1}T^{-1}K^{-2}}]$ (B) $[\mathrm{L^{-1}K^{-2}}]$ (C) $[\mathrm{L^{-1}T^{-1}K^{-3}}]$ (D) $[\mathrm{L^{-1}T^{-1}K^{-4}}]$
అధికారిక సమాధానం: (A). పదం పదం గుణించండి:
- $\sigma_s$: $\mathrm{M\,T^{-3}K^{-4}}$
- $k_B^{-1}$: $\mathrm{M^{-1}L^{-2}T^{2}K}$
- $b$: $\mathrm{L\,K}$
M రద్దవుతుంది; L: $-2 + 1 = -1$; T: $-3 + 2 = -1$; K: $-4 + 1 + 1 = -2$. ఫలితం $[\mathrm{L^{-1}T^{-1}K^{-2}}]$. ఇక్కడ చేసినట్లు ప్రతి కారకాన్ని ఒక్కో లైన్లో రాస్తే చాలా పొరపాట్లు తప్పుతాయి.
డైమెన్షనల్ అనాలిసిస్ ఉపయోగాలు
1. ఫార్ములా సరిచూడడం. కూడిన లేదా సమానం చేసిన ప్రతి పదానికి ఒకే డైమెన్షన్లు ఉండాలి (సమరూపత సూత్రం). $s = ut + \frac{1}{2}at^2$ సరిపోతుంది: ప్రతి పదం L.
2. సంబంధాన్ని రాబట్టడం. లోలకం యొక్క ఆవర్తన కాలం పొడవు $l$, ద్రవ్యరాశి $m$, $g$ పై ఆధారపడుతుందనుకోండి: $T = k\,l^a m^b g^c$. అప్పుడు
$[\mathrm{T}] = [\mathrm{L}]^a[\mathrm{M}]^b[\mathrm{LT^{-2}}]^c$
ఘాతాలను పోల్చండి: M నుంచి $b = 0$; T నుంచి $-2c = 1$, కాబట్టి $c = -\frac{1}{2}$; L నుంచి $a + c = 0$, కాబట్టి $a = \frac{1}{2}$. అందువల్ల $T = k\sqrt{\frac{l}{g}}$, ద్రవ్యరాశి అవసరం లేదు. డైమెన్షన్లు $k$ ను ఇవ్వలేవు (అది $2\pi$).
3. ప్రమాణాలను మార్చడం. డైమెన్షన్లు $[\mathrm{M^aL^bT^c}]$ ఉన్న రాశికి, $n_2 = n_1\left(\frac{M_1}{M_2}\right)^a\left(\frac{L_1}{L_2}\right)^b\left(\frac{T_1}{T_2}\right)^c$. 1 జూల్ను ఎర్గ్లలో: $1 \times \left(\frac{1\ \text{kg}}{1\ \text{g}}\right)^1\left(\frac{1\ \text{m}}{1\ \text{cm}}\right)^2 = 10^3 \times 10^4 = 10^7$ erg.
పరిమితులు. డైమెన్షనల్ అనాలిసిస్ స్వచ్ఛ సంఖ్యా స్థిరాంకాలను కనుక్కోలేదు, వేర్వేరు పదాల మొత్తం ఉన్న లేదా sine, log, ఘాతాంక ఫలనాలు ఉన్న ఫార్ములాలను నిర్వహించలేదు, ఒకే డైమెన్షన్లున్న రెండు రాశులను (పని, టార్క్) వేరు చేయలేదు.
కొలతలో ఎర్రర్లు
- ఒక రీడింగ్ యొక్క పరమ దోషం (Absolute error): $\Delta a_i = \lvert a_i - \bar a \rvert$
- సగటు పరమ దోషం: పరమ దోషాల సగటు
- సాపేక్ష దోషం (Relative error): $\frac{\Delta a}{a}$; శాతం దోషం (percentage error): $\frac{\Delta a}{a} \times 100$
- క్రమబద్ధ దోషాలు (Systematic errors) (పరికరం జీరో ఎర్రర్, పద్ధతి) రీడింగ్లను ఒకే వైపు నెడతాయి, వాటిని సరిచేయవచ్చు; యాదృచ్ఛిక దోషాలు (random errors) రీడింగ్లను చెదరగొడతాయి, కొలతను పునరావృతం చేస్తే తగ్గుతాయి
- కనిష్ట కొలమానం (Least count) అంటే పరికరం తీసుకోగల అతి చిన్న రీడింగ్; ఒక్క రీడింగ్లో సుమారు ఒక లీస్ట్ కౌంట్ అనిశ్చితి ఉంటుంది
సాల్వ్డ్ ఉదాహరణ. ఒక లోలకాన్ని 20 డోలనాలకు ఐదుసార్లు కొలిచి, ప్రతి మొత్తాన్ని 20తో భాగించారు. ఆవర్తన కాలాలు 1.92, 1.98, 2.04, 1.96, 2.10 s. సగటు $\frac{10.00}{5} = 2.00$ s. పరమ దోషాలు 0.08, 0.02, 0.04, 0.04, 0.10 s, సగటు $\frac{0.28}{5} = 0.056 \approx 0.06$ s. కాబట్టి $T = (2.00 \pm 0.06)$ s, అంటే 3% ఎర్రర్.
మూడు కలయిక నియమాలు
| ఫలితం | ఎర్రర్ నియమం |
|---|---|
| $Z = A + B$ లేదా $A - B$ | పరమ దోషాలు కలుస్తాయి: $\Delta Z = \Delta A + \Delta B$ |
| $Z = AB$ లేదా $\frac{A}{B}$ | సాపేక్ష దోషాలు కలుస్తాయి: $\frac{\Delta Z}{Z} = \frac{\Delta A}{A} + \frac{\Delta B}{B}$ |
| $Z = A^n$ | సాపేక్ష దోషం ఘాతంతో గుణింపబడుతుంది: $\frac{\Delta Z}{Z} = n\frac{\Delta A}{A}$ |
తీసివేతలో లేదా భాగహారంలో కూడా ఎర్రర్లు ఎప్పుడూ కలుస్తాయి. రుణ ఘాతం ఉన్నా, లేదా చరరాశి హారంలో ఉన్నా, దాని ఎర్రర్ కలుస్తుంది.
పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2025, Q42). ఒక భౌతిక రాశి $P$ నాలుగు పరిశీలనలు $a$, $b$, $c$, $d$ లతో ఇలా సంబంధం కలిగి ఉంది: $P = a^3b^2/c\sqrt{d}$. $a$, $b$, $c$, $d$ కొలతల్లో శాతం ఎర్రర్లు వరుసగా 1%, 3%, 2%, 4%. రాశి $P$ లో శాతం ఎర్రర్
(A) 10% (B) 2% (C) 13% (D) 15%
అధికారిక సమాధానం: (C). ప్రతి శాతాన్ని దాని ఘాతంతో గుణించి కూడండి: $3(1) + 2(3) + 1(2) + \frac{1}{2}(4) = 3 + 6 + 2 + 2 = 13\%$.
లోలకంతో మరో ఉదాహరణ: $g = \frac{4\pi^2 L}{T^2}$. $L$ లో 0.1% ఎర్రర్, $T$ లో 0.25% ఎర్రర్ ఉంటే, $\frac{\Delta g}{g} = 0.1 + 2(0.25) = 0.6\%$. కాలం కొలతే ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది; అందుకే విద్యార్థులు ఒక్క డోలనం కాకుండా 20 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ డోలనాలకు సమయం కొలుస్తారు.
సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లు (Significant figures)
లెక్కించే నియమాలు
- సున్నా కాని అన్ని అంకెలు లెక్కలోకి వస్తాయి: 7.65 కి 3.
- సున్నా కాని అంకెల మధ్య ఉన్న సున్నాలు లెక్కలోకి వస్తాయి: 5.008 కి 4.
- ముందున్న సున్నాలు ఎప్పుడూ లెక్కలోకి రావు: 0.0052 కి 2.
- దశాంశ బిందువు తర్వాత చివరి సున్నాలు లెక్కలోకి వస్తాయి: 2.50 కి 3.
- పూర్ణ సంఖ్యలో చివరి సున్నాలు అస్పష్టం; 10 ఘాతాల్లో రాయండి ($2.0 \times 10^3$ కి 2).
- ప్రమాణాలు మార్చినా సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లు మారవు: 9.0 cm $= 0.090$ m, ఇప్పటికీ 2.
అంకగణిత నియమాలు
- గుణించినప్పుడు లేదా భాగించినప్పుడు: అతి తక్కువ ఖచ్చితత్వం ఉన్న విలువకు ఎన్ని సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లు ఉంటే అన్ని ఉంచండి.
- కూడినప్పుడు లేదా తీసివేసినప్పుడు: అతి తక్కువ దశాంశ స్థానాలున్న విలువకు ఎన్ని దశాంశ స్థానాలుంటే అన్ని ఉంచండి.
ఉదాహరణకు, $2.5 + 3.14 + 0.123 = 5.763$, దీన్ని 5.8 గా రాస్తారు (2.5 నుంచి ఒక దశాంశ స్థానం).
పాత ప్రశ్న (NEET (UG) 2026, రద్దయిన మే సిట్టింగ్, Q149). 5.580 kg ద్రవ్యరాశి ఉన్న లోహపు ఘనం ప్రతి భుజాన్ని 9.0 cm గా కొలిచారు. సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, ఘనం పదార్థం సాంద్రతను $X \times {10}^{3}\ \mathrm{kg}{\ \mathrm{m}}^{-3}$ గా ఉత్తమంగా వ్యక్తం చేయవచ్చు, ఇక్కడ $X$ విలువ:
(A) 7.654 (B) 7.6 (C) 7.65 (D) 7.7
అధికారిక సమాధానం: (D). ఘనపరిమాణం $= (0.090)^3 = 7.29 \times 10^{-4}$ m³, సాంద్రత $= \frac{5.580}{7.29 \times 10^{-4}} \approx 7654$ kg/m³. భుజం 9.0 cm కి 2 సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లే ఉన్నాయి, కాబట్టి ఫలితం 2 ఉంచుతుంది: $7.7 \times 10^3$. ఎంపిక (A) రౌండ్ చేయని కాలిక్యులేటర్ విలువ.
ఈ చాప్టర్కు స్టడీ ప్లాన్
- డైమెన్షన్ పట్టికను ఫార్ములాల నుంచి మీరే తయారుచేసుకోండి, తర్వాత కుడి కాలమ్ను కప్పి మిమ్మల్ని మీరు పరీక్షించుకోండి.
- 20 ఎర్రర్ ప్రొపగేషన్ ప్రశ్నలు ప్రాక్టీస్ చేయండి; మూడు నియమాలు అలవాటైతే ఇవి యాంత్రికం.
- ప్రమాణాల మార్పిడితో కలిపి 10 సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్ ప్రశ్నలు ప్రాక్టీస్ చేయండి.
- NEET డాష్బోర్డ్లో 15 నిమిషాల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి (లాగిన్ అవసరం).
ఈ చాప్టర్ ఇంగ్లీష్, హిందీ, తెలుగులో ఉన్న Units, Measurement and Kinematics బుక్లో మొదటిది; దీని పాత ప్రశ్నలు Units and Measurements PYQ పోస్ట్లో ఉన్నాయి. ఈ చాప్టర్ ఆధారపడే 10 ఘాతాల నిర్వహణను NEET ఫిజిక్స్కు గణితం గైడ్ వివరిస్తుంది, మెకానిక్స్ ఫార్ములా షీట్ సహజమైన తర్వాతి అడుగు. సిలబస్ యూనిట్ NEET సిలబస్ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉంది, చాప్టర్ వాటాలు వెయిటేజ్ పేజీలో ఉన్నాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEET లో యూనిట్స్ అండ్ డైమెన్షన్స్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareeksha లోని 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో Units and Measurements నుంచి 16 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, పేపర్కు ఒకటి లేదా రెండు. వెర్నియర్ కాలిపర్స్, స్క్రూ గేజ్తో కొలత ప్రశ్నలు మరికొన్ని జతచేస్తాయి; వాటిని Pareeksha లో Experimental Skills కింద ట్యాగ్ చేశాం.
ఏ రాశులకు డైమెన్షన్లు లేవు?
కోణం, ఘనకోణం, strain, వక్రీభవన సూచిక, సాపేక్ష సాంద్రత, డైఎలెక్ట్రిక్ స్థిరాంకం, ఘర్షణ గుణకం, పాయిసన్ నిష్పత్తి. వీటికి ప్రమాణం ఉన్నా (radian, steradian), అది దీన్ని మార్చదు.
శాతం ఎర్రర్లు ఎప్పుడైనా తీసివేయబడతాయా?
లేదు. రాశులను కూడినా, తీసివేసినా, గుణించినా, భాగించినా ఎర్రర్లు చెత్త సందర్భంలో ఎప్పుడూ కలుస్తాయి. మారేది వెయిట్ మాత్రమే: ఘాతాలు సాపేక్ష దోషాన్ని గుణిస్తాయి, వర్గమూలాలు దాన్ని సగం చేస్తాయి.
NEET సమాధానాల్లో ఎలా రౌండ్ చేయాలి?
ప్రశ్న చెప్పినట్లు చేయండి. సిగ్నిఫికెంట్ ఫిగర్లను దృష్టిలో ఉంచుకోమని అడిగితే నియమాలను కచ్చితంగా వర్తింపజేయండి; రౌండ్ చేయని విలువ తరచుగా తప్పు ఎంపిక. అడగకపోతే, మీరు లెక్కించిన విలువకు దగ్గరగా ఉన్న ఎంపికను ఎంచుకోండి.
ఒక ఫార్ములా సరైనదని డైమెన్షనల్ అనాలిసిస్ నిరూపించగలదా?
లేదు. డైమెన్షన్లు సరిపోకపోతే ఫార్ములా తప్పని నిరూపించగలదు, కానీ డైమెన్షన్పరంగా సరైన ఫార్ములాకు కూడా $\frac{1}{2}$ లేదా $2\pi$ వంటి తప్పు స్థిరాంకం ఉండవచ్చు.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.