d and f Block Elements NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
d- అండ్ f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్ (d- and f-Block Elements) NEET కెమిస్ట్రీలో వేగంగా పెరుగుతున్న చాప్టర్లలో ఒకటి. దీని ప్రశ్నలు ఇనార్గానిక్ బట్టీ పనిలా కనిపిస్తాయి, కానీ పెద్ద వాటా నిజానికి ఎలక్ట్రాన్లు లెక్కించే సమస్యలు: అయాన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయండి, జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు లెక్కించండి, జవాబు వస్తుంది. మిగతావి కొన్ని వివరణలను (లాంథనాయిడ్ సంకోచం, కొన్ని ఆక్సీకరణ స్థితుల స్థిరత్వం, పరివర్తన లోహాలు ఎందుకు గట్టిగా, అధిక ద్రవీభవన స్థానంతో ఉంటాయి) పరీక్షిస్తాయి, వాటిని చిన్న కారణాలుగా నేర్చుకోవచ్చు.
ఈ పోస్ట్ డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పేపర్ల నుంచి Pareeksha సొంత లెక్కలను వాడుతుంది, తర్వాత అధికారిక జవాబులతో ఐదు పాత ప్రశ్నలను సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో d-, f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
Pareekshaలో డిజిటైజ్ చేసిన 51 పేపర్లలో (1988–2026) ఈ చాప్టర్కు 74 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 39 AIPMT ఏళ్లవి (1988–2015).
2016 నుంచి 2026 వరకు 18 NEET సిట్టింగ్లలో, ట్యాగ్ చేసిన 624 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 29 ఈ చాప్టర్వి, 33 కెమిస్ట్రీ చాప్టర్లలో 7వ స్థానం. 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 సిట్టింగ్లలో 382 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 20 వచ్చాయి, అంటే సుమారు 5.2%.
| సంవత్సరం | మా డేటాలో NEET సిట్టింగ్లు | ప్రశ్నలు |
|---|---|---|
| 2013 | 2 | 6 |
| 2016 | 2 | 2 |
| 2017 | 1 | 1 |
| 2018 | 1 | 1 |
| 2019 | 2 | 1 |
| 2020 | 2 | 4 |
| 2021 | 1 | 2 |
| 2022 | 2 | 4 |
| 2023 | 2 | 3 |
| 2024 | 2 | 5 |
| 2025 | 1 | 1 |
| 2026 | 2 | 5 |
పెరుగుదల స్పష్టంగా ఉంది: 2016–2020లో ఒక్కో పేపర్కు సుమారు 1.1 ప్రశ్నలు, 2021–2026లో ఒక్కో పేపర్కు 2.0. 2026లో రెండు సిట్టింగ్లు కలిపి ఐదు వచ్చాయి. డిజిటైజ్ చేసిన కొన్ని పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ ఉన్నాయి, కాబట్టి వీటిని దగ్గరి లెక్కలుగా చూడండి. ఇది ఎక్కడ ర్యాంక్ అవుతుందో NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో చూడండి.
మా డేటాలోని ఏ కెమిస్ట్రీ చాప్టర్ కన్నా ఈ చాప్టర్లోనే ఎక్కువ దాదాపు పునరావృత ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (దాదాపు ఒకే మాటలున్న ప్రశ్నలను లెక్కిస్తే 7 జతలు), వాటిలో కొన్ని "ఏ మూలకం గరిష్ఠ సంఖ్యలో ఆక్సీకరణ స్థితులు చూపుతుంది" లాంటి AIPMT ఏళ్లవి. ఇక్కడ పాత ప్రశ్నలు సాల్వ్ చేయడం విలువైనది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
2016–2026 NEET పేపర్లలోని 29 ప్రశ్నలను చూస్తే:
- జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు, అయస్కాంత భ్రామకం (సుమారు 9 ప్రశ్నలు). అయాన్ స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం, సమాన భ్రామకాలున్న అయాన్ జతలు, పారా అయస్కాంత, డయా అయస్కాంత లాంథనాయిడ్ అయాన్లు.
- లాంథనాయిడ్లు, ఆక్టినాయిడ్లు (సుమారు 9). Eu, Gd, Tb ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు, లాంథనాయిడ్ సంకోచం, Zr, Hfపై దాని ప్రభావం, ఆక్టినాయిడ్లు ఎక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితులు ఎందుకు చూపుతాయి, f–f పరివర్తనలు.
- ఆక్సీకరణ స్థితులు, ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్స్ (సుమారు 5). నీటిలో $\mathrm{Cu^+}$ కన్నా $\mathrm{Cu^{2+}}$ ఎందుకు స్థిరం, $\mathrm{Mn^{3+}/Mn^{2+}}$కి $E^\circ$ ఎందుకు ఎక్కువ, ఆక్సీకరణ, క్షయకరణ అయాన్లు.
- మాంగనీస్, క్రోమియం సమ్మేళనాలు (సుమారు 3). మాంగనేట్, పర్మాంగనేట్ నిర్మాణం, $\mathrm{KMnO_4}$ చర్యలు, వేడి చేస్తే వచ్చే ఉత్పన్నాలు.
- సాధారణ ధర్మాలు (మిగతావి). ద్రవీభవన స్థానాలు, ఉత్ప్రేరకాలు, రంగు.
సాల్వ్డ్ NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్న పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో సహా తీసుకున్నాం. వివరణలు మావి.
ప్రశ్న 1 (NEET 2026, మే పేపర్, Q92)
లిస్ట్ I ను లిస్ట్ II తో జతపరచండి :
| లిస్ట్ I (పరివర్తన లోహం/సమ్మేళనం/కాంప్లెక్స్) | లిస్ట్ II (ఉత్ప్రేరక పాత్ర) |
|---|---|
| A. ${\mathrm{V}}_{2}{\mathrm{O}}_{5}$ | I. ${\mathrm{N}}_{2}/{\mathrm{H}}_{2}$ మిశ్రమం నుంచి అమోనియా తయారీ |
| B. Fe | II. ఆల్కైన్ల పాలిమరీకరణం |
| C. ${\mathrm{PdCl}}_{2}$ | III. ${\mathrm{H}}_{2}{\mathrm{SO}}_{4}$, ${\mathrm{SO}}_{2}$ తయారీ |
| D. Ni కాంప్లెక్స్ | IV. ఈథైన్ ఆక్సీకరణ ద్వారా ఈథనాల్ (ethanal) తయారీ |
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి.
- (A) A-III, B-IV, C-I, D-II
- (B) A-IV, B-I, C-III, D-II
- (C) A-II, B-I, C-IV, D-III
- (D) A-III, B-I, C-IV, D-II
అధికారిక జవాబు: (D)
$\mathrm{V_2O_5}$ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లానికి కాంటాక్ట్ ప్రక్రియ ఉత్ప్రేరకం (III). ఇనుము అమోనియాకు హేబర్ ప్రక్రియ ఉత్ప్రేరకం (I). $\mathrm{PdCl_2}$ ఈథనాల్ (ethanal) తయారీకి వాకర్ ప్రక్రియ ఉత్ప్రేరకం (IV). నికెల్ కాంప్లెక్స్లు ఆల్కైన్ల పాలిమరీకరణాన్ని ఉత్ప్రేరకం చేస్తాయి (II). పేపర్: NEET 2026 (రద్దయిన మే సిట్టింగ్).
ప్రశ్న 2 (NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్, Q61)
కింద రెండు స్టేట్మెంట్లు ఇవ్వబడ్డాయి : ఒకదాన్ని అసర్షన్ A, మరొకదాన్ని రీజన్ R అని పిలిచారు.
అసర్షన్ A : సాధారణంగా $3d$ పరివర్తన లోహాలకు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు ఉంటాయి.
రీజన్ R : అంతర్-పరమాణు లోహ బంధంలో $4s$-ఎలక్ట్రాన్లతో పాటు $3d$-ఎలక్ట్రాన్లు కూడా పాల్గొనడం.
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి అత్యంత సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ.
- (B) A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు.
- (C) A సరైనది కానీ R సరైనది కాదు.
- (D) A సరైనది కాదు కానీ R సరైనది.
అధికారిక జవాబు: (A)
4s ఎలక్ట్రాన్లతో పాటు (n−1)d ఎలక్ట్రాన్లు కూడా లోహ బంధంలో పాల్గొంటాయి కాబట్టి పరివర్తన లోహాలకు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు ఉంటాయి. ఎక్కువ బంధ ఎలక్ట్రాన్లు అంటే బలమైన బంధాలు. పేపర్: NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్.
ప్రశ్న 3 (NEET 2025, Q71)
కింద రెండు స్టేట్మెంట్లు ఇవ్వబడ్డాయి :
స్టేట్మెంట్ I : ఫెర్రోమాగ్నెటిజం అనేది పారామాగ్నెటిజం తీవ్ర రూపంగా పరిగణిస్తారు.
స్టేట్మెంట్ II : $\mathrm{Cr^{2+}}$ అయాన్ ($Z = 24$)లో జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య $\mathrm{Nd^{3+}}$ అయాన్ ($Z = 60$) సంఖ్యతో సమానం.
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి :
- (A) స్టేట్మెంట్ I, స్టేట్మెంట్ II రెండూ సత్యం
- (B) స్టేట్మెంట్ I, స్టేట్మెంట్ II రెండూ అసత్యం
- (C) స్టేట్మెంట్ I సత్యం కానీ స్టేట్మెంట్ II అసత్యం
- (D) స్టేట్మెంట్ I అసత్యం కానీ స్టేట్మెంట్ II సత్యం
అధికారిక జవాబు: (C)
ఫెర్రోమాగ్నెట్లో జతకాని స్పిన్లు డొమైన్లలో వరుసగా నిలిచి బలమైన, శాశ్వత అయస్కాంతత్వాన్ని ఇస్తాయి, అందుకే దాన్ని పారామాగ్నెటిజం తీవ్ర రూపం అంటారు. స్టేట్మెంట్ I సత్యం. $\mathrm{Cr^{2+}}$ $[\mathrm{Ar}]3d^4$, 4 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లతో. $\mathrm{Nd^{3+}}$ $[\mathrm{Xe}]4f^3$, 3తో. స్టేట్మెంట్ II అసత్యం. పేపర్: NEET 2025.
ప్రశ్న 4 (NEET 2024 రీ-ఎగ్జామ్, Q110)
కింది అయాన్ జతల్లో ఏ జతలో రెండు అయాన్లకు ఒకే స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం విలువలు ఉంటాయి?
A. ${\mathrm{Zn}}^{2+},{\mathrm{Ti}}^{2+}$
B. ${\mathrm{Cr}}^{2+},{\mathrm{Fe}}^{2+}$
C. ${\mathrm{Ti}}^{3+},{\mathrm{Cu}}^{2+}$
D. ${\mathrm{V}}^{2+},{\mathrm{Cu}}^{+}$
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి :
- (A) C, D మాత్రమే
- (B) A, D మాత్రమే
- (C) A, B మాత్రమే
- (D) B, C మాత్రమే
అధికారిక జవాబు: (D)
స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య n మీద మాత్రమే ఆధారపడుతుంది. లెక్కించండి: $\mathrm{Zn^{2+}}$ $3d^{10}$ (0), $\mathrm{Ti^{2+}}$ $3d^2$ (2), వేరు. $\mathrm{Cr^{2+}}$ $3d^4$ (4), $\mathrm{Fe^{2+}}$ $3d^6$ (4), సమానం. $\mathrm{Ti^{3+}}$ $3d^1$ (1), $\mathrm{Cu^{2+}}$ $3d^9$ (1), సమానం. $\mathrm{V^{2+}}$ $3d^3$ (3), $\mathrm{Cu^+}$ $3d^{10}$ (0), వేరు. పేపర్: NEET 2024 రీ-ఎగ్జామ్.
ప్రశ్న 5 (NEET 2024, Q56)
కింది అయాన్లలో ఏవాటికి 'స్పిన్ ఓన్లీ' అయస్కాంత భ్రామకం సమానం?
A. $\mathrm{Ti^{3+}}$
B. $\mathrm{Cr^{2+}}$
C. $\mathrm{Mn^{2+}}$
D. $\mathrm{Fe^{2+}}$
E. $\mathrm{Sc^{3+}}$
కింది ఆప్షన్ల నుంచి అత్యంత సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) B, C మాత్రమే
- (B) A, D మాత్రమే
- (C) B, D మాత్రమే
- (D) A, E మాత్రమే
అధికారిక జవాబు: (C)
జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు: $\mathrm{Ti^{3+}}$ 1, $\mathrm{Cr^{2+}}$ 4, $\mathrm{Mn^{2+}}$ 5, $\mathrm{Fe^{2+}}$ 4, $\mathrm{Sc^{3+}}$ 0. B, D మాత్రమే సరిపోతాయి, రెండింటికీ $\mu = \sqrt{24} \approx 4.90$ BM. 2024 రెండు సిట్టింగ్లూ దాదాపు ఒకే నైపుణ్యాన్ని అడిగాయి. పేపర్: NEET 2024.
ముఖ్యమైన ఫార్ములాలు, వాస్తవాలు
- స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం: $\mu = \sqrt{n(n+2)}$ BM, ఇక్కడ n జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య.
| n | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| $\mu$ (BM) | 0 | 1.73 | 2.83 | 3.87 | 4.90 | 5.92 |
- 3d అయాన్కు ముందుగా 4s ఎలక్ట్రాన్లను తొలగించండి: Fe $[\mathrm{Ar}]3d^64s^2$, కాబట్టి $\mathrm{Fe^{2+}}$ $3d^6$, $3d^44s^2$ కాదు.
- మినహాయింపు విన్యాసాలు: Cr $3d^54s^1$, Cu $3d^{10}4s^1$.
- లాంథనాయిడ్ సంకోచం. 4f ఎలక్ట్రాన్ల బలహీన కవచనం వల్ల శ్రేణి అంతటా పరిమాణం క్రమంగా తగ్గుతుంది. ఫలితం: Zr, Hf దాదాపు ఒకే వ్యాసార్థం కలిగి ఉంటాయి.
- సాధారణ లాంథనాయిడ్ స్థితి +3. $\mathrm{Ce^{4+}}$ మంచి ఆక్సీకరణకారి; $\mathrm{Eu^{2+}}$, $\mathrm{Yb^{2+}}$ క్షయకరణకారులు.
- 5f, 6d, 7s స్థాయిలు శక్తిలో దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఆక్టినాయిడ్లు లాంథనాయిడ్ల కన్నా ఎక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితులు చూపుతాయి.
- నీటిలో స్థిరత్వం. చాలా ఎక్కువ నెగటివ్ హైడ్రేషన్ ఎంథాల్పీ వల్ల $\mathrm{Cu^+}$ కన్నా $\mathrm{Cu^{2+}}$ ఎక్కువ స్థిరం. $\mathrm{Mn^{2+}}$ ($3d^5$) చాలా స్థిరం, కాబట్టి $\mathrm{Mn^{3+}}$ బలమైన ఆక్సీకరణకారి.
- మాంగనీస్ సమ్మేళనాలు. మాంగనేట్ $\mathrm{MnO_4^{2-}}$ ఆకుపచ్చ, పారా అయస్కాంతం; పర్మాంగనేట్ $\mathrm{MnO_4^-}$ ఊదా, డయా అయస్కాంతం. రెండూ చతుర్ముఖీయం. $\mathrm{KMnO_4}$ను 513 K వద్ద వేడి చేస్తే $\mathrm{K_2MnO_4}$ వస్తుంది.
సాధారణ పొరపాట్లు
- 4s కన్నా ముందు 3d ఎలక్ట్రాన్లు తొలగించడం. కాటయాన్ ఏర్పరిచేటప్పుడు ఎప్పుడూ ముందు 4s తొలగించండి.
- భ్రామకాన్ని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యకు కాకుండా ఛార్జ్కు జతచేయడం. $\mathrm{Cr^{2+}}$, $\mathrm{Fe^{2+}}$ లేదా $\mathrm{Ti^{3+}}$, $\mathrm{Cu^{2+}}$ లాగా వేర్వేరు ఛార్జ్లున్న అయాన్లకు ఒకే భ్రామకం ఉండవచ్చు.
- ఏ లాంథనాయిడ్ అయాన్లు డయా అయస్కాంతమో కలపడం. $4f^0$ ($\mathrm{La^{3+}}$, $\mathrm{Ce^{4+}}$), $4f^{14}$ ($\mathrm{Lu^{3+}}$, $\mathrm{Yb^{2+}}$)లకు జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు ఉండవు.
d- అండ్ f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్ ఎలా చదవాలి
- Pareeksha బుక్ ఇనార్గానిక్ కెమిస్ట్రీ, చాప్టర్ 3లో చాప్టర్ చదవండి. ఇది ఇంగ్లీష్, హిందీ వెర్షన్లలో కూడా ఉంది.
- అన్ని 3d లోహాల, వాటి సాధారణ అయాన్ల (+2, +3) విన్యాసాలను చూడకుండా రాయగలిగే వరకు రాయండి. ఈ ఒక్క నైపుణ్యం ఇటీవలి ప్రశ్నల్లో మూడో వంతుకు జవాబు ఇస్తుంది.
- "కారణాల" చిన్న జాబితా (లాంథనాయిడ్ సంకోచం, Cu²⁺ స్థిరత్వం, ఆక్సీకరణకారిగా Mn³⁺, అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు) తయారు చేసి, ప్రతిదాన్ని ఒకే లైన్లో చెప్పడం ప్రాక్టీస్ చేయండి.
- NEET పాత పేపర్ల పేజీలో AIPMT ప్రశ్నలతో సహా ఈ చాప్టర్ పాత ప్రశ్నలు సాల్వ్ చేయండి, తర్వాత మీ డ్యాష్బోర్డ్లోని NEET విభాగంలో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి (లాగిన్ అవసరం).
- అదే d-ఎలక్ట్రాన్ లెక్కింపును వాడే కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ PYQలుతో కలిపి చదవండి. మా d-బ్లాక్, కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ గైడ్ రెండింటినీ కలిపి కవర్ చేస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో d-, f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareekshaలో 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో ఈ చాప్టర్కు 20 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, ఒక్కో పేపర్కు సుమారు 2. ఇది 2016–2020 రేట్కు దాదాపు రెట్టింపు.
ఇక్కడ అత్యంత ముఖ్యమైన టాపిక్ ఏది?
పరివర్తన లోహ, లాంథనాయిడ్ అయాన్లలో జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు లెక్కించడం. ఇది అయస్కాంత భ్రామకం, రంగు, పారామాగ్నెటిజం ప్రశ్నలను నడిపిస్తుంది, ఇవి కలిపి ఇటీవలి పేపర్లలో అతిపెద్ద గ్రూప్.
అన్ని లాంథనాయిడ్ల విన్యాసాలు నేర్చుకోవాలా?
నమూనాను ($\mathrm{La^{3+}}$కు 0 నుంచి $\mathrm{Lu^{3+}}$కు 14 వరకు n తో +3 అయాన్లకు $4f^n$) నేర్చుకోండి, అలాగే NEET నేరుగా అడిగిన ప్రత్యేక సందర్భాలు Eu, Gd, Tb. అప్పుడు మిగతావి మీరే లెక్కించగలరు.
పొటాషియం డైక్రోమేట్, పర్మాంగనేట్ తయారీలను ఇంకా అడుగుతున్నారా?
మా డేటాలో $\mathrm{KMnO_4}$ గురించి 2019, 2022, 2026 రీ-ఎగ్జామ్లలో ప్రశ్నలు వచ్చాయి, దాని నిర్మాణం, చర్యలు, వేడి చేస్తే ఏం ఇస్తుంది అనే వాటిపై. ఆమ్ల, తటస్థ మాధ్యమాల్లో ప్రధాన చర్యలను, రంగు మార్పులను నేర్చుకోండి.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.