Coordination Compounds NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ (Coordination Compounds) NEET కెమిస్ట్రీలో అత్యంత భారీ చాప్టర్లలో ఒకటిగా మారింది. 2026 సిట్టింగ్లలోనే ఇది తొమ్మిది ప్రశ్నలు ఇచ్చింది. శుభవార్త ఏమిటంటే చాప్టర్ ఇరుకైనది: ఒక కాంప్లెక్స్కు పేరు పెట్టడం, లోహం ఆక్సీకరణ స్థితి, d-ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య కనుక్కోవడం, లిగాండ్ బలమైన ఫీల్డా బలహీన ఫీల్డా నిర్ణయించడం చేయగలిగితే, దాదాపు ప్రతి ప్రశ్న కొన్ని లైన్ల తర్కానికి తగ్గిపోతుంది.
ఈ పోస్ట్ డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పేపర్ల నుంచి Pareeksha సొంత లెక్కలను వాడుతుంది, తర్వాత అధికారిక జవాబులతో ఐదు పాత ప్రశ్నలను సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
Pareekshaలో డిజిటైజ్ చేసిన 51 పేపర్లలో (1988–2026) ఈ చాప్టర్కు 94 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 51 AIPMT ఏళ్లవి (1988–2015).
2016 నుంచి 2026 వరకు 18 NEET సిట్టింగ్లలో, ట్యాగ్ చేసిన 624 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 36 ఈ చాప్టర్వి, 33 కెమిస్ట్రీ చాప్టర్లలో 3వ స్థానం. 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 సిట్టింగ్లలో 382 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 24 వచ్చాయి, అంటే సుమారు 6.3%, p-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్, ఆల్డిహైడ్స్, కీటోన్స్ అండ్ కార్బాక్సిలిక్ యాసిడ్స్తో పాటు అగ్రస్థానంలో సమానంగా ఉంది.
| సంవత్సరం | మా డేటాలో NEET సిట్టింగ్లు | ప్రశ్నలు |
|---|---|---|
| 2013 | 2 | 7 |
| 2016 | 2 | 2 |
| 2017 | 1 | 4 |
| 2018 | 1 | 3 |
| 2019 | 2 | 0 |
| 2020 | 2 | 3 |
| 2021 | 1 | 2 |
| 2022 | 2 | 3 |
| 2023 | 2 | 3 |
| 2024 | 2 | 5 |
| 2025 | 1 | 2 |
| 2026 | 2 | 9 |
సగటు 2016–2020లో ఒక్కో పేపర్కు 1.5 ప్రశ్నల నుంచి 2021–2026లో ఒక్కో పేపర్కు 2.4కి పెరిగింది. 2026 రీ-ఎగ్జామ్లోనే ఆరు వచ్చాయి. డిజిటైజ్ చేసిన కొన్ని పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ ఉన్నాయి, కాబట్టి వీటిని దగ్గరి లెక్కలుగా చూడండి. పూర్తి కెమిస్ట్రీ ర్యాంకింగ్ NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉంది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
2016 నుంచి 2026 వరకు NEET పేపర్లలోని 36 ప్రశ్నలను చూస్తే:
| క్లస్టర్ | సుమారు ప్రశ్నలు | సాధారణంగా అడిగేది |
|---|---|---|
| క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ థియరీ, అయస్కాంతత్వం, రంగు, ఆకారం | 13 | స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి, ఏ కాంప్లెక్స్ పారా అయస్కాంతం, శోషించే తరంగదైర్ఘ్యాల క్రమం, సంకరీకరణం, జ్యామితి |
| లిగాండ్లు, నామకరణం, ప్రాథమిక పదాలు | 11 | EDTA డెంటిసిటీ, ఆంబిడెంటేట్ లిగాండ్లు, హోమోలెప్టిక్ వర్సెస్ హెటెరోలెప్టిక్, IUPAC పేరు లేదా ఫార్ములా, ద్రావణంలో అయాన్ల సంఖ్య |
| ఐసోమరిజం | 7 | కాంప్లెక్స్లను లింకేజ్, అయనీకరణ, కోఆర్డినేషన్, సాల్వేట్, జ్యామితీయ, ఆప్టికల్ ఐసోమరిజంతో జతచేయడం; fac, mer |
| లోహ కార్బొనిల్లు, ఆర్గానోమెటాలిక్లు | 5 | సినర్జిక్ బంధం, $\mathrm{Mn_2(CO)_{10}}$లో లోహ–లోహ బంధాలు, సిగ్మా-బంధిత ఆర్గానోమెటాలిక్లు |
సాల్వ్డ్ NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్న పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో సహా తీసుకున్నాం. వివరణలు మావి.
ప్రశ్న 1 (NEET 2026, మే పేపర్, Q98)
లిస్ట్ I ను లిస్ట్ II తో జతపరచండి :
| లిస్ట్-I (కాంప్లెక్స్) | లిస్ట్-II (ఐసోమరిజం రకం) |
|---|---|
| A. $[\mathrm{Pt}{({\mathrm{NH}}_{3})}_{2}{\mathrm{Cl}}_{2}]$ | I. ఆప్టికల్ |
| B. ${[\mathrm{Co}(\mathrm{en}{)}_{3}]}^{3+}$ | II. సాల్వేట్ |
| C. $[\mathrm{Co}{({\mathrm{NH}}_{3})}_{5}{\mathrm{NO}}_{2}]{\mathrm{Cl}}_{2}$ | III. జ్యామితీయ |
| D. $[\mathrm{Cr}{({\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O})}_{6}]{\mathrm{Cl}}_{3}$ | IV. లింకేజ్ |
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి :
- (A) A-III, B-I, C-II, D-IV
- (B) A-I, B-III, C-II, D-IV
- (C) A-II, B-IV, C-III, D-I
- (D) A-III, B-I, C-IV, D-II
అధికారిక జవాబు: (D)
చతురస్ర తల $[\mathrm{Pt(NH_3)_2Cl_2}]$కి cis, trans రూపాలు ఉన్నాయి (జ్యామితీయ). $[\mathrm{Co(en)_3}]^{3+}$లో మూడు చెలేట్ వలయాలు ప్రొపెల్లర్లా అమరి ఉంటాయి, ఒకదానిపై ఒకటి ఉంచలేని దర్పణ ప్రతిబింబాలు ఉంటాయి (ఆప్టికల్). $\mathrm{NO_2^-}$ N ద్వారా లేదా O ద్వారా బంధించగలదు (లింకేజ్). $[\mathrm{Cr(H_2O)_6}]\mathrm{Cl_3}$లో నీరు కోఆర్డినేషన్ గోళం లోపల లేదా బయట ఉండవచ్చు (సాల్వేట్, లేదా హైడ్రేట్). పేపర్: NEET 2026 (రద్దయిన మే సిట్టింగ్).
ప్రశ్న 2 (NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్, Q47)
కింద రెండు స్టేట్మెంట్లు ఇవ్వబడ్డాయి:
స్టేట్మెంట్-I : $[\mathrm{Fe(ox)_3}]^{3-}$ కైరల్.
స్టేట్మెంట్-II : $trans-[\mathrm{Cr(H_2O)_2(ox)_2}]^{-}$ కైరల్.
(ఇవ్వబడింది : $\mathrm{oxH_2}$ = HOOC$-$COOH)
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి అత్యంత సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) స్టేట్మెంట్-I, స్టేట్మెంట్-II రెండూ సరైనవి.
- (B) స్టేట్మెంట్-I, స్టేట్మెంట్-II రెండూ తప్పు.
- (C) స్టేట్మెంట్-I సరైనది కానీ స్టేట్మెంట్-II తప్పు.
- (D) స్టేట్మెంట్-I తప్పు కానీ స్టేట్మెంట్-II సరైనది.
అధికారిక జవాబు: (C)
ఒక లోహం చుట్టూ మూడు బైడెంటేట్ ఆక్సలేట్లు ఎడమచేతి లేదా కుడిచేతి ప్రొపెల్లర్ను ఏర్పరుస్తాయి, కాబట్టి $[\mathrm{Fe(ox)_3}]^{3-}$ కైరల్. $[\mathrm{Cr(H_2O)_2(ox)_2}]^-$ trans ఐసోమర్లో రెండు ఆక్సలేట్లు ఒకే తలంలో ఉంటాయి, నీటి అణువులు దానికి పైన, కింద ఉంటాయి. ఆ తలం ఒక దర్పణ తలం, కాబట్టి అయాన్ అకైరల్. cis ఐసోమర్ మాత్రమే ఆప్టికల్గా చురుకైనది. పేపర్: NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్.
ప్రశ్న 3 (NEET 2025, Q51)
కింది వాటిలో ఏవి పారా అయస్కాంతం?
A. $[\mathrm{NiCl_4}]^{2-}$
B. $\mathrm{Ni(CO)_4}$
C. $[\mathrm{Ni(CN)_4}]^{2-}$
D. $[\mathrm{Ni(H_2O)_6}]^{2+}$
E. $\mathrm{Ni(PPh_3)_4}$
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) A, C మాత్రమే
- (B) B, E మాత్రమే
- (C) A, D మాత్రమే
- (D) A, D, E మాత్రమే
అధికారిక జవాబు: (C)
ముందుగా నికెల్ ఆక్సీకరణ స్థితి కనుక్కోండి. A, C, Dలలో అది Ni(II), $3d^8$. $\mathrm{Cl^-}$ బలహీన-ఫీల్డ్ లిగాండ్, కాబట్టి A చతుర్ముఖీయం, 2 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లతో. $\mathrm{CN^-}$ బలమైన ఫీల్డ్, కాబట్టి C చతురస్ర తలం ($dsp^2$), అన్ని ఎలక్ట్రాన్లు జతగా. అష్టముఖ Dలో, లిగాండ్ ఏదైనా $d^8$ అంటే $t_{2g}^6e_g^2$, కాబట్టి 2 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు మిగులుతాయి. B, E Ni(0), $3d^{10}$, అన్నీ జతగా. కాబట్టి A, D పారా అయస్కాంతం. పేపర్: NEET 2025.
ప్రశ్న 4 (NEET 2024 రీ-ఎగ్జామ్, Q119)
ఇథిలీన్ డైఅమైన్ టెట్రాఎసిటేట్ అయాన్ ఒక:
- (A) హెక్సాడెంటేట్ లిగాండ్
- (B) ఆంబిడెంటేట్ లిగాండ్
- (C) మోనోడెంటేట్ లిగాండ్
- (D) బైడెంటేట్ లిగాండ్
అధికారిక జవాబు: (A)
$\mathrm{EDTA^{4-}}$ రెండు నైట్రోజన్ పరమాణువులు, నాలుగు కార్బాక్సిలేట్ ఆక్సిజన్ పరమాణువుల ద్వారా, మొత్తం ఆరు దాత పరమాణువులతో, ఒక లోహ అయాన్ చుట్టూ చుట్టుకుని బంధిస్తుంది. $\mathrm{NO_2^-}$ లేదా $\mathrm{SCN^-}$ వంటి ఆంబిడెంటేట్ లిగాండ్కు రెండు సాధ్యమైన దాత పరమాణువులు ఉంటాయి కానీ ఒకసారి ఒకటే వాడుతుంది. NEET 2021 (Q71)లో దాదాపు ఇదే ప్రశ్న అడిగింది, కాబట్టి ఇది గట్టిగా గుర్తుపెట్టుకోవాల్సిన వాస్తవం. పేపర్: NEET 2024 రీ-ఎగ్జామ్.
ప్రశ్న 5 (NEET 2024, Q67)
లిస్ట్ I ను లిస్ట్ II తో జతపరచండి.
| లిస్ట్ I (కాంప్లెక్స్) | లిస్ట్ II (ఐసోమరిజం రకం) |
|---|---|
| A. $\mathrm{[Co(NH_3)_5(NO_2)]Cl_2}$ | I. సాల్వేట్ ఐసోమరిజం |
| B. $\mathrm{[Co(NH_3)_5(SO_4)]Br}$ | II. లింకేజ్ ఐసోమరిజం |
| C. $\mathrm{[Co(NH_3)_6][Cr(CN)_6]}$ | III. అయనీకరణ ఐసోమరిజం |
| D. $\mathrm{[Co(H_2O)_6]Cl_3}$ | IV. కోఆర్డినేషన్ ఐసోమరిజం |
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబు ఎంచుకోండి:
- (A) A-I, B-IV, C-III, D-II
- (B) A-II, B-IV, C-III, D-I
- (C) A-II, B-III, C-IV, D-I
- (D) A-I, B-III, C-IV, D-II
అధికారిక జవాబు: (C)
$\mathrm{NO_2^-}$ ఆంబిడెంటేట్ (లింకేజ్). లోపల సల్ఫేట్, బయట బ్రోమైడ్ స్థానాలు మార్చుకోగలవు, ద్రావణంలో వేర్వేరు అయాన్లను ఇస్తాయి (అయనీకరణ). $\mathrm{[Co(NH_3)_6][Cr(CN)_6]}$లో రెండు అయాన్లూ కాంప్లెక్స్లే, కాబట్టి రెండు లోహాల మధ్య లిగాండ్లు మారవచ్చు (కోఆర్డినేషన్). గోళం లోపల లేదా బయట నీరు సాల్వేట్ ఐసోమర్లను ఇస్తుంది. ఇది ప్రశ్న 1కి ఎంత దగ్గరగా ఉందో గమనించండి: అవే నాలుగు కాంప్లెక్స్ రకాలు ఏడాదేడాదికీ తిరిగి వస్తాయి. పేపర్: NEET 2024.
ముఖ్యమైన వాస్తవాలు
- స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి (బలహీన నుంచి బలమైన ఫీల్డ్): $\mathrm{I^- < Br^- < SCN^- < Cl^- < F^- < OH^- < C_2O_4^{2-} < H_2O < NCS^- < NH_3 < en < CN^- < CO}$.
- ఫీల్డ్ బలం పెరిగే కొద్దీ $\Delta_o$ పెరుగుతుంది కాబట్టి శోషించే తరంగదైర్ఘ్యం తగ్గుతుంది. కాబట్టి $\mathrm{Co^{3+}}$ కాంప్లెక్స్లలో $\mathrm{CN^-}$ కాంప్లెక్స్ అతి తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యాన్ని శోషిస్తుంది.
- అష్టముఖ $d^4$ నుంచి $d^7$ హై స్పిన్ (బలహీన ఫీల్డ్) లేదా లో స్పిన్ (బలమైన ఫీల్డ్) కావచ్చు. అష్టముఖ $d^8$కి ఎప్పుడూ 2 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
- బలమైన-ఫీల్డ్ లిగాండ్ ($\mathrm{CN^-}$)తో నాలుగు-కోఆర్డినేట్ $d^8$ చతురస్ర తలం, డయా అయస్కాంతం; బలహీన-ఫీల్డ్ లిగాండ్ ($\mathrm{Cl^-}$)తో చతుర్ముఖీయం, పారా అయస్కాంతం.
- డెంటిసిటీ: en, ox బైడెంటేట్, EDTA హెక్సాడెంటేట్; $\mathrm{NO_2^-}$, $\mathrm{SCN^-}$, $\mathrm{CN^-}$ ఆంబిడెంటేట్.
- నామకరణ క్రమం: లిగాండ్లు అక్షర క్రమంలో, తర్వాత లోహం రోమన్ సంఖ్యల్లో ఆక్సీకరణ స్థితితో; ఆనయానిక్ కాంప్లెక్స్లు "-ate"తో ముగుస్తాయి (argentate, cobaltate, ferrate).
- కార్బొనిల్లు: M–C బంధంలో సిగ్మా దానం, పై బ్యాక్-బాండింగ్ రెండూ ఉంటాయి (సినర్జిక్ బంధం), ఇది C–O బంధాన్ని పొడవు చేస్తుంది.
సాధారణ పొరపాట్లు
- స్పిన్ను లిగాండ్ ఒక్కదానితోనే నిర్ణయించడం. అష్టముఖ $d^8$కి లిగాండ్ జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యలో తేడా తేదు.
- ప్రతి బిస్-చెలేట్ను కైరల్ అనడం. $[\mathrm{M(AA)_2B_2}]$ trans రూపానికి దర్పణ తలం ఉంటుంది; cis రూపమే ఆప్టికల్.
- అయనీకరణ, సాల్వేట్ ఐసోమర్లను కలపడం. అయనీకరణ ఒక ఆనయాన్ను మారుస్తుంది; సాల్వేట్ నీటిని మారుస్తుంది.
- ఆంబిడెంటేట్, పాలిడెంటేట్ కలపడం. ఆంబిడెంటేట్ అంటే రెండు సాధ్యమైన దాత పరమాణువులు, కానీ ఒకటే బంధిస్తుంది.
- కార్బొనిల్లలో ఆక్సీకరణ స్థితి తప్పు చెప్పడం. $\mathrm{Ni(CO)_4}$, $\mathrm{Fe(CO)_5}$లలో లోహం సున్నా స్థితిలో ఉంటుంది.
కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ ఎలా చదవాలి
- Pareeksha బుక్ ఇనార్గానిక్ కెమిస్ట్రీ, చాప్టర్ 4లో చాప్టర్ చదవండి. ఇది ఇంగ్లీష్, హిందీ వెర్షన్లలో కూడా ఉంది.
- 30 కాంప్లెక్స్లపై ఒక స్థిర పద్ధతిని ప్రాక్టీస్ చేయండి: పేరు పెట్టండి, ఆక్సీకరణ స్థితి, d సంఖ్య కనుక్కోండి, బలమైన లేదా బలహీన ఫీల్డ్ నిర్ణయించండి, తర్వాత సంకరీకరణం, ఆకారం, జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు రాయండి.
- స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణిని ఒక వాక్యంలా నేర్చుకొని రెండు వారాల పాటు రోజూ రివైజ్ చేయండి.
- NEET పాత పేపర్ల పేజీ నుంచి ఈ చాప్టర్ పాత ప్రశ్నలు సాల్వ్ చేయండి, తర్వాత మీ డ్యాష్బోర్డ్లోని NEET విభాగంలో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి (లాగిన్ అవసరం).
- ఇక్కడి d-ఎలక్ట్రాన్ లెక్కింపు d- అండ్ f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్ PYQలులో లాగే ఉంటుంది. మా d-బ్లాక్, కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ గైడ్ రెండింటినీ కవర్ చేస్తుంది, బంధ ఆలోచనలు కెమికల్ బాండింగ్ PYQలుతో కలుస్తాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో కోఆర్డినేషన్ కాంపౌండ్స్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareekshaలో 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో 24 ప్రశ్నలు, ఒక్కో పేపర్కు సుమారు 2.4. 2026లో రెండు సిట్టింగ్లు కలిపి తొమ్మిది వచ్చాయి.
వేలన్స్ బాండ్ థియరీ లేదా క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ థియరీలలో ఏది ఎక్కువ ముఖ్యం?
రెండూ అడుగుతారు, తరచుగా ఒకే ప్రశ్నలో. వేలన్స్ బాండ్ థియరీ సంకరీకరణం, ఆకారం ఇస్తుంది; క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ థియరీ రంగు, హై లేదా లో స్పిన్ను వివరిస్తుంది. ఒకే కాంప్లెక్స్పై రెండింటినీ వాడటం నేర్చుకోండి.
పూర్తి స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణిని కంఠస్థం చేయాలా?
అవును, కనీసం $\mathrm{Cl^-}$ నుంచి CO వరకు. ఫీల్డ్ బలం క్రమం, శోషించే తరంగదైర్ఘ్యంపై ప్రశ్నలు మా డేటాలో 2017, 2020, 2025, 2026 రీ-ఎగ్జామ్లలో వచ్చాయి.
ఆర్గానోమెటాలిక్ సమ్మేళనాలు ఇంకా అడుగుతున్నారా?
అప్పుడప్పుడు. మా డేటాలో లోహ కార్బొనిల్ ప్రశ్నలు 2016, 2018, 2022, 2024లో వచ్చాయి. సినర్జిక్ బంధం, $\mathrm{Ni(CO)_4}$, $\mathrm{Fe(CO)_5}$, $\mathrm{Mn_2(CO)_{10}}$, $\mathrm{Co_2(CO)_8}$ నిర్మాణాలను నేర్చుకోండి.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.