Coordination Compounds and d-f Block for NEET in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
ఈ రెండు చాప్టర్లు కలిసి ఉంటాయి. చాలా కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలకు సంక్రమణ లోహాలే (transition metals) కేంద్ర పరమాణువులు, d ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించే అదే నైపుణ్యం రెండు చాప్టర్లలోని ప్రశ్నలకు సమాధానమిస్తుంది. రెండూ కలిసి NEET కెమిస్ట్రీలో వేగంగా పెరుగుతున్న చాప్టర్లలో ఉన్నాయి.
ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
Pareeksha లోని NEET పేపర్ల నుంచి (కొన్ని డిజిటైజ్ చేసిన పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ, కాబట్టి వీటిని దగ్గరి లెక్కలుగా భావించండి):
| చాప్టర్ | 2016–2020, పేపర్కు | 2021–2026, పేపర్కు | ప్రశ్నలు, 2021–2026 (10 పేపర్లు) |
|---|---|---|---|
| కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలు (Coordination Compounds) | 1.50 | 2.40 | 24 |
| d-, f-బ్లాక్ మూలకాలు (d- and f-Block Elements) | 1.12 | 2.00 | 20 |
2021–2026 లో ఎక్కువగా అడిగిన కెమిస్ట్రీ చాప్టర్గా కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలు సమానంగా నిలిచాయి, రద్దయిన మే 2026 సిట్టింగ్, జూన్ re-exam కలిపి దీనివే 9 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి. ఈ రెండు చాప్టర్లు కలిసి ఆ 10 పేపర్లలో ట్యాగ్ చేసిన 382 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 44 ఇచ్చాయి, తొమ్మిదింటిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ. పూర్తి పట్టిక చాప్టర్ వారీ వెయిటేజ్ పేజీలో ఉంది.
సిలబస్ ఏం కవర్ చేస్తుంది
NEET (UG) 2026 కు NMC సిలబస్లో:
- యూనిట్ 11, d-, f-బ్లాక్ మూలకాలు: ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం, మొదటి వరుస సంక్రమణ మూలకాల్లో సాధారణ ధోరణులు (భౌతిక ధర్మాలు, అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, ఆక్సీకరణ స్థితులు, పరమాణు వ్యాసార్థాలు, రంగు, ఉత్ప్రేరక ప్రవర్తన, అయస్కాంత ధర్మాలు, సంశ్లిష్ట ఏర్పాటు, అంతరాళ సమ్మేళనాలు, మిశ్రలోహ ఏర్పాటు), $\mathrm{K_2Cr_2O_7}$, $\mathrm{KMnO_4}$ తయారీ, ధర్మాలు, ఉపయోగాలు. లాంథనాయిడ్లకు: విన్యాసం, ఆక్సీకరణ స్థితులు, లాంథనాయిడ్ సంకోచం. ఆక్టినాయిడ్లకు: విన్యాసం, ఆక్సీకరణ స్థితులు.
- యూనిట్ 12, కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలు: వెర్నర్ సిద్ధాంతం, లిగాండ్లు, సమన్వయ సంఖ్య (coordination number), డెంటిసిటీ (denticity), కీలేషన్ (chelation), ఏకకేంద్రక సంశ్లిష్టాల IUPAC నామకరణం, సమావయవత (isomerism), వేలెన్స్ బాండ్ విధానం, క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ సిద్ధాంతం ప్రాథమిక భావనలు, రంగు, అయస్కాంత ధర్మాలు, గుణాత్మక విశ్లేషణ, లోహ నిష్కర్షణ, జీవ వ్యవస్థల్లో కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాల ప్రాముఖ్యత.
NEET 2027 ఇన్ఫర్మేషన్ బులెటిన్ సిలబస్ వచ్చినప్పుడు వీటిని సరిచూడండి. మా సిలబస్ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో యూనిట్ జాబితా ఉంది.
ఒకే నైపుణ్యం: d ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించడం
మొదటి వరుస సంక్రమణ లోహ అయాన్కు, d ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య గ్రూప్ సంఖ్య మైనస్ ఆక్సీకరణ స్థితి. Fe గ్రూప్ 8 లో ఉంది, కాబట్టి $\mathrm{Fe^{2+}}$ $d^6$, $\mathrm{Fe^{3+}}$ $d^5$. Cu గ్రూప్ 11, కాబట్టి $\mathrm{Cu^{2+}}$ $d^9$, $\mathrm{Cu^+}$ $d^{10}$. పరమాణువు అయనీకరణం చెందినప్పుడు 3d ఎలక్ట్రాన్ల కంటే ముందు 4s ఎలక్ట్రాన్లు వెళ్తాయని గుర్తుంచుకోండి.
d-ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య నుంచి జతకాని ఎలక్ట్రాన్లను (స్వేచ్ఛా అయాన్లకు, హుండ్ నియమం ప్రకారం), స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకాన్ని పొందుతారు:
$\mu = \sqrt{n(n+2)}$ BM, ఇక్కడ $n$ జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య.
| జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు, n | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| $\mu$ (BM) | 0 | 1.73 | 2.83 | 3.87 | 4.90 | 5.92 |
ఈ వరుసను కంఠస్థం చేయండి. "4.90 BM" అని ఉటంకించిన ప్రశ్న $n = 4$ అని చెబుతోంది.
d-బ్లాక్: మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే వాస్తవాలు
- ద్రవీభవన స్థానాలు ఎక్కువ, ఎందుకంటే (n−1)d ఎలక్ట్రాన్లు 4s ఎలక్ట్రాన్లతో కలిసి లోహ బంధంలో పాల్గొంటాయి; అవి వరుస మధ్య దగ్గర గరిష్ఠమవుతాయి.
- చర ఆక్సీకరణ స్థితులు (Variable oxidation states) 3d, 4s మధ్య చిన్న శక్తి అంతరం నుంచి వస్తాయి. మొదటి వరుసలో మాంగనీస్ +7 వరకు విస్తృత పరిధి చూపుతుంది.
- రంగు పాక్షికంగా నిండిన d ఉపకర్పరాల్లో d–d సంక్రమణాల నుంచి వస్తుంది. $d^0$ ($\mathrm{Sc^{3+}}$, $\mathrm{Ti^{4+}}$) లేదా $d^{10}$ ($\mathrm{Zn^{2+}}$, $\mathrm{Cu^+}$) ఉన్న అయాన్లు రంగులేనివి.
- ఉత్ప్రేరకం: కాంటాక్ట్ ప్రక్రియలో $\mathrm{V_2O_5}$, హేబర్ ప్రక్రియలో సన్నని చూర్ణంగా ఇనుము, హైడ్రోజనీకరణలో నికెల్, ఈథీన్ను ఇథనాల్గా ఆక్సీకరణం చేయడంలో $\mathrm{PdCl_2}$.
- అంతరాళ సమ్మేళనాలు (Interstitial compounds) చిన్న పరమాణువులు (H, C, N) లోహ జాలకంలోని ఖాళీలను ఆక్రమించినప్పుడు ఏర్పడతాయి; అవి గట్టివి, అధిక ద్రవీభవన స్థానం కలవి.
$\mathrm{K_2Cr_2O_7}$, $\mathrm{KMnO_4}$
పొటాషియం డైక్రోమేట్ను క్రోమైట్ ఖనిజం $\mathrm{FeCr_2O_4}$ నుంచి తయారుచేస్తారు. గాలిలో సోడియం కార్బొనేట్తో కలిపి కరిగిస్తే సోడియం క్రోమేట్ వస్తుంది; ఆమ్లీకరిస్తే సోడియం డైక్రోమేట్; KCl కలిపితే తక్కువ ద్రావణీయమైన పొటాషియం డైక్రోమేట్. pH తో క్రోమేట్ (పసుపు), డైక్రోమేట్ (నారింజ) పరస్పరం మారతాయి: ఆమ్లం డైక్రోమేట్కు, క్షారం క్రోమేట్కు అనుకూలం. ఆమ్లంలో, $\mathrm{Cr_2O_7^{2-}}$ $\mathrm{Cr^{3+}}$ గా క్షయకరణం చెందుతుంది, ప్రతి డైక్రోమేట్ అయాన్కు 6 ఎలక్ట్రాన్లు పొందుతుంది.
పొటాషియం పర్మాంగనేట్ను $\mathrm{MnO_2}$ ను KOH, $\mathrm{KNO_3}$ వంటి ఆక్సీకరణకారితో కలిపి కరిగించి తయారుచేస్తారు, ఇది ఆకుపచ్చ పొటాషియం మాంగనేట్ $\mathrm{K_2MnO_4}$ ఇస్తుంది. తటస్థ లేదా ఆమ్ల ద్రావణంలో మాంగనేట్ అసమానుపాతం చెంది (లేదా విద్యుత్ విశ్లేషణ ద్వారా ఆక్సీకరణం చెంది) ఊదా రంగు పర్మాంగనేట్ ఇస్తుంది. దాని ఎలక్ట్రాన్ లెక్క మాధ్యమంపై ఆధారపడుతుంది:
| మాధ్యమం | ఉత్పన్నం | ప్రతి $\mathrm{MnO_4^-}$ కు పొందే ఎలక్ట్రాన్లు |
|---|---|---|
| ఆమ్లీయం | $\mathrm{Mn^{2+}}$ | 5 |
| తటస్థ లేదా బలహీన క్షారీయం | $\mathrm{MnO_2}$ | 3 |
| బలమైన క్షారీయం | $\mathrm{MnO_4^{2-}}$ | 1 |
ఈ సంఖ్యలే ప్రతి పర్మాంగనేట్ టైట్రేషన్ లెక్కకు పునాది. టైట్రేషన్లను మా ప్రాక్టికల్ కెమిస్ట్రీ గైడ్లో వివరించాం.
f-బ్లాక్: ఏం తెలుసుకోవాలి
- లాంథనాయిడ్లు ఎక్కువగా +3 చూపుతాయి. $\mathrm{Ce^{4+}}$ మంచి ఆక్సీకరణకారి (అది +3 కు తిరిగి వెళ్లడానికి మొగ్గు చూపుతుంది); $\mathrm{Eu^{2+}}$, $\mathrm{Yb^{2+}}$ క్షయకరణకారులు.
- లాంథనాయిడ్ సంకోచం (Lanthanoid contraction) అంటే La నుంచి Lu వరకు పరిమాణంలో క్రమంగా తగ్గుదల, ఎందుకంటే 4f ఎలక్ట్రాన్ల కవచనం బలహీనం. ఫలితాలు: Zr, Hf దాదాపు ఒకే వ్యాసార్థం, చాలా సారూప్య రసాయన శాస్త్రం కలిగి ఉంటాయి, $\mathrm{La(OH)_3}$ నుంచి $\mathrm{Lu(OH)_3}$ వరకు హైడ్రాక్సైడ్ల క్షార బలం తగ్గుతుంది.
- ఆక్టినాయిడ్లు లాంథనాయిడ్ల కంటే ఎక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితులు చూపుతాయి, ఎందుకంటే 5f, 6d, 7s స్థాయిలు శక్తిలో దగ్గరగా ఉంటాయి. ఈ "ప్రధాన కారణం" ప్రశ్న మా డేటాలో AIPMT 2005, AIPMT 2006 రెండింటిలోనూ వచ్చింది.
కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలు: పరికరాల పెట్టె
లిగాండ్లు, డెంటిసిటీ.
| రకం | ఉదాహరణలు |
|---|---|
| ఏకదంత (Monodentate) | $\mathrm{NH_3}$, $\mathrm{H_2O}$, $\mathrm{Cl^-}$, $\mathrm{CN^-}$, CO |
| ద్విదంత (Bidentate) | ఈథేన్-1,2-డైఅమీన్ (en), ఆక్సలేట్ ($\mathrm{C_2O_4^{2-}}$, ox) |
| షడ్దంత (Hexadentate) | $\mathrm{EDTA^{4-}}$ (రెండు N, నాలుగు O దాతలు) |
| ఉభయదంత (Ambidentate) (ఒక సమయంలో ఒక పరమాణువు, కానీ రెండింటిలో ఏదైనా) | $\mathrm{NO_2^-}$ (N లేదా O), $\mathrm{SCN^-}$ (S లేదా N), $\mathrm{CN^-}$ (C లేదా N) |
సమావయవత రకాలు.
| రకం | దేనిలో తేడా | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| అయనీకరణ (Ionisation) | కోఆర్డినేషన్ గోళం లోపల ఏ అయాన్ ఉంది | $\mathrm{[Co(NH_3)_5SO_4]Br}$, $\mathrm{[Co(NH_3)_5Br]SO_4}$ |
| బంధన (Linkage) | ఉభయదంత లిగాండ్లో ఏ పరమాణువు బంధిస్తుంది | నైట్రో (–$\mathrm{NO_2}$), నైట్రిటో (–ONO) |
| సమన్వయ (Coordination) | కాటయాన్, ఆనయాన్ సంశ్లిష్టాల మధ్య లిగాండ్ల మార్పిడి | $\mathrm{[Co(NH_3)_6][Cr(CN)_6]}$ |
| సాల్వేట్ (హైడ్రేట్) | నీరు గోళం లోపల లేదా బయట | $\mathrm{[Cr(H_2O)_6]Cl_3}$, $\mathrm{[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2\cdot H_2O}$ |
| జ్యామితీయ (Geometrical) | cis, trans (లేదా fac, mer) అమరిక | $\mathrm{[Pt(NH_3)_2Cl_2]}$ (చతురస్ర సమతల) |
| దృక్ (Optical) | ఒకదానిపై ఒకటి ఎక్కని దర్పణ ప్రతిబింబాలు | $\mathrm{[Co(en)_3]^{3+}}$, cis-$\mathrm{[Co(en)_2Cl_2]^+}$ |
చతుర్ముఖి సంశ్లిష్టాలు జ్యామితీయ సమావయవత చూపవు. $\mathrm{[M(AA)_2X_2]}$ యొక్క trans రూపానికి దర్పణ తలం ఉంటుంది, అది దృక్ నిష్క్రియం; cis రూపం మాత్రమే కైరల్.
వేలెన్స్ బాండ్ సిద్ధాంతం: అంతర్ ఆర్బిటాల్ vs బాహ్య ఆర్బిటాల్.
| సంశ్లిష్టం | లోహ అయాన్ | సంకరీకరణం | ఆకారం | జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు |
|---|---|---|---|---|
| $\mathrm{[Ni(CN)_4]^{2-}}$ | $\mathrm{Ni^{2+}}$, $d^8$ | $dsp^2$ | చతురస్ర సమతల | 0 |
| $\mathrm{[NiCl_4]^{2-}}$ | $\mathrm{Ni^{2+}}$, $d^8$ | $sp^3$ | చతుర్ముఖి | 2 |
| $\mathrm{Ni(CO)_4}$ | Ni(0), $d^{10}$ | $sp^3$ | చతుర్ముఖి | 0 |
| $\mathrm{[Co(NH_3)_6]^{3+}}$ | $\mathrm{Co^{3+}}$, $d^6$ | $d^2sp^3$ (అంతర్ ఆర్బిటాల్) | అష్టముఖి | 0 |
| $\mathrm{[CoF_6]^{3-}}$ | $\mathrm{Co^{3+}}$, $d^6$ | $sp^3d^2$ (బాహ్య ఆర్బిటాల్) | అష్టముఖి | 4 |
| $\mathrm{[Fe(CN)_6]^{3-}}$ | $\mathrm{Fe^{3+}}$, $d^5$ | $d^2sp^3$ | అష్టముఖి | 1 |
క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ సిద్ధాంతం (Crystal field theory). అష్టముఖి క్షేత్రంలో ఐదు d ఆర్బిటాల్స్ కింది $t_{2g}$ సమితి (మూడు ఆర్బిటాల్స్), పై $e_g$ సమితి (రెండు) గా విడిపోతాయి, వాటి మధ్య $\Delta_o$ తేడా ఉంటుంది. బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్లు పెద్ద $\Delta_o$ ఇస్తాయి, కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్లు $t_{2g}$ లో జతకడతాయి (low spin); బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్లు చిన్నది ఇస్తాయి, కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్లు విస్తరిస్తాయి (high spin). బలహీనం నుంచి బలమైనదానికి స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి:
$\mathrm{I^- < Br^- < Cl^- < F^- < OH^- < H_2O < NH_3 < en < CN^- < CO}$
చతుర్ముఖి సంశ్లిష్టాలకు, $\Delta_t = \frac{4}{9}\Delta_o$, జతకూడేలా చేయడానికి చాలా చిన్నది, కాబట్టి చతుర్ముఖి సంశ్లిష్టాలు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ high spin. రంగు d–d సంక్రమణం నుంచి వస్తుంది: సంశ్లిష్టం దృశ్య వర్ణపటంలో ఒక భాగాన్ని శోషించి, పూరక రంగును చూపుతుంది.
ప్రాముఖ్యత. నీటి కాఠిన్యాన్ని ($\mathrm{Ca^{2+}}$, $\mathrm{Mg^{2+}}$) అంచనా వేయడానికి EDTA వాడతారు; గుణాత్మక విశ్లేషణలో డైమిథైల్గ్లైఆక్సిమ్ $\mathrm{Ni^{2+}}$ తో ఎర్రని అవక్షేపం ఇస్తుంది; వెండి, బంగారాన్ని సయనైడ్ సంశ్లిష్టాలుగా నిష్కర్షణ చేస్తారు; హీమోగ్లోబిన్ (ఇనుము), క్లోరోఫిల్ (మెగ్నీషియం), విటమిన్ $\mathrm{B_{12}}$ (కోబాల్ట్) కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాలు; సిస్ప్లాటిన్ను క్యాన్సర్కు వ్యతిరేకంగా వాడతారు.
ఐదు NEET పాత ప్రశ్నలు, సాల్వ్ చేసినవి
1. NEET (UG) 2025, Q51. కింది వాటిలో ఏవి పారా అయస్కాంతం? A. $\mathrm{[NiCl_4]^{2-}}$ B. $\mathrm{Ni(CO)_4}$ C. $\mathrm{[Ni(CN)_4]^{2-}}$ D. $\mathrm{[Ni(H_2O)_6]^{2+}}$ E. $\mathrm{Ni(PPh_3)_4}$ కింద ఇచ్చిన ఎంపికల నుంచి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
(A) A, C మాత్రమే (B) B, E మాత్రమే (C) A, D మాత్రమే (D) A, D, E మాత్రమే
అధికారిక సమాధానం: (C). $\mathrm{[NiCl_4]^{2-}}$ చతుర్ముఖి $d^8$, 2 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లతో; అష్టముఖి $\mathrm{[Ni(H_2O)_6]^{2+}}$ ($t_{2g}^6e_g^2$) కు కూడా 2 ఉన్నాయి. సయనైడ్ సంశ్లిష్టం చతురస్ర సమతల, డయా అయస్కాంతం, రెండు Ni(0) సంశ్లిష్టాలు $d^{10}$. పేపర్ చూడండి.
2. NEET (UG) 2024, Q56. కింది అయాన్లలో దేనికి 'స్పిన్ ఓన్లీ' అయస్కాంత భ్రామకం ఒకేలా ఉంటుంది? A. $\mathrm{Ti^{3+}}$ B. $\mathrm{Cr^{2+}}$ C. $\mathrm{Mn^{2+}}$ D. $\mathrm{Fe^{2+}}$ E. $\mathrm{Sc^{3+}}$ కింద ఇచ్చిన ఎంపికల నుంచి అత్యంత సముచిత సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
(A) B, C మాత్రమే (B) A, D మాత్రమే (C) B, D మాత్రమే (D) A, E మాత్రమే
అధికారిక సమాధానం: (C). $\mathrm{Cr^{2+}}$ $d^4$, $\mathrm{Fe^{2+}}$ $d^6$; రెండింటికీ 4 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు, $\mu \approx 4.90$ BM. $d^n$, $d^{10-n}$ లకు (high-spin స్వేచ్ఛా అయాన్లకు) జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఒకేలా ఉండే నమూనా గమనించదగినది. పేపర్ చూడండి.
3. NEET (UG) 2026 Re-exam, Q47. రెండు ప్రకటనలు ఇచ్చారు: Statement-I : $\mathrm{[Fe(ox)_3]^{3-}}$ కైరల్. Statement-II : $trans$-$\mathrm{[Cr(H_2O)_2(ox)_2]^{-}}$ కైరల్. (ఇచ్చినది : $\mathrm{oxH_2}$ = HOOC–COOH) పై ప్రకటనల వెలుగులో, కింద ఇచ్చిన ఎంపికల నుంచి అత్యంత సముచిత సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
(A) Statement-I, Statement-II రెండూ సరైనవి. (B) Statement-I, Statement-II రెండూ తప్పు. (C) Statement-I సరైనది కానీ Statement-II తప్పు. (D) Statement-I తప్పు కానీ Statement-II సరైనది.
అధికారిక సమాధానం: (C). మూడు కీలేటింగ్ ఆక్సలేట్లు ఎడమ లేదా కుడికి తిరిగే ప్రొపెల్లర్ను చేస్తాయి, కాబట్టి ట్రిస్ సంశ్లిష్టం కైరల్. trans బిస్ సంశ్లిష్టానికి రెండు ఆక్సలేట్ల గుండా దర్పణ తలం ఉంటుంది. పేపర్ చూడండి.
4. NEET (UG) 2024 Re-exam, Q119. ఎథిలీన్ డైఅమీన్టెట్రాఅసిటేట్ అయాన్:
(A) షడ్దంత లిగాండ్ (B) ఉభయదంత లిగాండ్ (C) ఏకదంత లిగాండ్ (D) ద్విదంత లిగాండ్
అధికారిక సమాధానం: (A). రెండు నైట్రోజన్, నాలుగు కార్బాక్సిలేట్ ఆక్సిజన్ దాతలు.
5. NEET (UG) 2026 Re-exam, Q61. రెండు ప్రకటనలు ఇచ్చారు : ఒకటి Assertion A, మరొకటి Reason R. Assertion A : సాధారణంగా, $3d$ సంక్రమణ లోహాలకు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు ఉంటాయి. Reason R : అంతర పరమాణు లోహ బంధంలో $4s$-ఎలక్ట్రాన్లతో పాటు $3d$-ఎలక్ట్రాన్లు పాల్గొనడం. పై ప్రకటనల వెలుగులో, కింద ఇచ్చిన ఎంపికల నుంచి అత్యంత సముచిత సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
(A) A, R రెండూ సరైనవి, R, A కు సరైన వివరణ. (B) A, R రెండూ సరైనవి, కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు. (C) A సరైనది కానీ R సరైనది కాదు. (D) A సరైనది కాదు కానీ R సరైనది.
అధికారిక సమాధానం: (A). లోహ బంధంలో ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు అంటే బలమైన బంధం, అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు.
ఈ చాప్టర్లను ఎలా చదవాలి
- d-ఎలక్ట్రాన్ లెక్కను ఏ ఆక్సీకరణ స్థితిలోనైనా ఏ మొదటి వరుస అయాన్కైనా ఐదు సెకన్ల లోపు వచ్చేంత వరకు ప్రాక్టీస్ చేయండి. అది అయస్కాంత భ్రామకం, రంగు, సంకరీకరణం ప్రశ్నలను తెరుస్తుంది.
- ప్రతి రకానికి ఒక ఉదాహరణతో ఒక సమావయవత పట్టిక తయారుచేసి, ఇచ్చిన సంశ్లిష్టం ఏ రకం చూపగలదో గుర్తించడం ప్రాక్టీస్ చేయండి.
- ప్రతి సాధారణ సంశ్లిష్టానికి, లోహ అయాన్, $d^n$, లిగాండ్ బలం, సంకరీకరణం, ఆకారం, జతకాని ఎలక్ట్రాన్లను పై పట్టికలో లాగా ఒకే వరుసలో రాయండి.
- చాప్టర్ ప్రశ్నలు సాల్వ్ చేయండి. మరిన్ని సాల్వ్డ్ ప్రశ్నలు Coordination Compounds PYQ పోస్ట్, d- and f-Block PYQ పోస్ట్ లో ఉన్నాయి. స్టడీ చాప్టర్లు d-, f-బ్లాక్ కోసం Inorganic Chemistry, చాప్టర్ 3, కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాల కోసం చాప్టర్ 4. ప్రతిదానికి /dashboard/exams/neet-ug లో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ ఉంది (లాగిన్ అవసరం).
సంకరీకరణం వెనుక ఉన్న ఆకార నియమాల కోసం మా రసాయన బంధన గైడ్ చూడండి. అన్ని ఇనార్గానిక్ చాప్టర్ల రివిజన్ పద్ధతుల కోసం ఇనార్గానిక్ మెమరీ ట్రిక్స్ పోస్ట్ చూడండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEET లో కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాల నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareeksha లోని 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో, కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాల నుంచి 24 ట్యాగ్ చేసిన ప్రశ్నలు వచ్చాయి, పేపర్కు సుమారు 2.4, ఏ కెమిస్ట్రీ చాప్టర్తోనైనా సమానంగా అత్యధికం. 2026 రెండు సిట్టింగ్లు కలిపి 9 ఉన్నాయి.
సంశ్లిష్టం అయస్కాంత భ్రామకం కనుక్కోవడానికి వేగవంతమైన మార్గం ఏది?
లోహం ఆక్సీకరణ స్థితిని కనుక్కోండి, దాని d-ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను లెక్కించండి, లిగాండ్ బలమైన లేదా బలహీన క్షేత్రమా నిర్ణయించండి (అష్టముఖి $d^4$ నుంచి $d^7$ కు), జతకాని ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించి, $\mu = \sqrt{n(n+2)}$ BM వాడండి. ప్రాక్టీస్తో నిమిషం లోపే పడుతుంది.
$\mathrm{Zn^{2+}}$, $\mathrm{Sc^{3+}}$ సమ్మేళనాలు ఎందుకు రంగులేనివి?
రంగుకు d–d సంక్రమణం కావాలి, దానికి పాక్షికంగా నిండిన d ఉపకర్పరం కావాలి. $\mathrm{Sc^{3+}}$ కు d ఎలక్ట్రాన్లు లేవు, $\mathrm{Zn^{2+}}$ కు నిండిన $d^{10}$ ఉపకర్పరం ఉంది, కాబట్టి ఏదీ ఈ విధంగా దృశ్య కాంతిని శోషించలేదు.
NEET లో క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ స్థిరీకరణ శక్తి (CFSE) లెక్క అడుగుతారా?
NEET (UG) 2026 కు NMC సిలబస్ "క్రిస్టల్ ఫీల్డ్ సిద్ధాంతం ప్రాథమిక భావనలు" అడుగుతుంది. మా ఇటీవలి డేటాలోని ప్రశ్నలు విభజన, బలమైన, బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్లు, high, low spin, రంగును వాడతాయి. $t_{2g}$, $e_g$ ఎలా నిండుతాయో, స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణిని తెలుసుకోండి; పొడవైన CFSE లెక్కలు అరుదు.
లాంథనాయిడ్ సంకోచానికి కారణం ఏమిటి, అది ఎందుకు ముఖ్యం?
4f ఎలక్ట్రాన్లు బయటి ఎలక్ట్రాన్లను బలహీనంగా కవచనం చేస్తాయి, కాబట్టి La నుంచి Lu వరకు కేంద్రక ఆవేశం పెరిగేకొద్దీ, పరమాణువులు, అయాన్లు క్రమంగా కుంచించుకుంటాయి. ఫలితంగా, Zr, Hf (ఇతర 4d–5d జతలు) దాదాపు ఒకే పరిమాణంలో ఉండి ఒకేలా ప్రవర్తిస్తాయి, వరుసలో లాంథనాయిడ్ హైడ్రాక్సైడ్ల క్షార లక్షణం తగ్గుతుంది.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.