Practical Chemistry NEET in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
NEET కెమిస్ట్రీ సిలబస్లోని యూనిట్ 20, ప్రాక్టికల్ కెమిస్ట్రీకి సంబంధించిన సూత్రాలు (Principles Related to Practical Chemistry), పేపర్లో కొత్తగా కనిపించడం మొదలైన యూనిట్. "ప్రాక్టికల్" అంటే ల్యాబ్లో చేసేది, పరీక్షలో అడిగేది కాదని చాలామంది విద్యార్థులు దీన్ని వదిలేస్తున్నారు. పాత పేపర్లు మరోలా చెబుతున్నాయి. Pareeksha లోని NEET పేపర్లలో ఈ చాప్టర్ నుంచి 2016–2020లో ప్రశ్నలు రాలేదు, 2021–2026లో 10 వచ్చాయి: 2024 రెండు సిట్టింగ్లలో 5, 2025లో 1, 2026 రెండు సిట్టింగ్లలో 4. కొన్ని డిజిటైజ్ చేసిన పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ ఉండొచ్చు, కాబట్టి నిజమైన సంఖ్య కొంచెం ఎక్కువ కావచ్చు.
ప్రశ్నలు చిన్నవి, వాస్తవ ఆధారితాలు. ఈ పోస్టులో యూనిట్ జాబితా చేసిన ప్రతిదాన్నీ సిలబస్ క్రమంలోనే చూద్దాం.
యూనిట్ 20 లో ఏమేం ఉన్నాయి
NEET (UG) 2026 కోసం NMC సిలబస్తో (neet.nta.nic.in లో ఉన్న నోటిఫై చేసిన పత్రం) ఈ యూనిట్ను సరిచూశాం. అందులో ఇవి ఉన్నాయి:
- కర్బన సమ్మేళనాల్లో అదనపు మూలకాల గుర్తింపు (నైట్రోజన్, సల్ఫర్, హాలొజన్లు).
- ఫంక్షనల్ గ్రూపుల గుర్తింపు: హైడ్రాక్సిల్ (ఆల్కహాలిక్, ఫినాలిక్), కార్బొనిల్ (ఆల్డిహైడ్, కీటోన్), కార్బాక్సిల్, అమైనో గ్రూపులు.
- రెండు అకర్బన సమ్మేళనాలు (మోర్ లవణం, పొటాష్ ఆలమ్), నాలుగు కర్బన సమ్మేళనాలు (ఎసిటనిలైడ్, p-నైట్రోఎసిటనిలైడ్, అనిలిన్ ఎల్లో, అయొడోఫామ్) తయారీలో ఉన్న రసాయనశాస్త్రం.
- టైట్రేషన్ల రసాయనశాస్త్రం: సూచికలతో ఆమ్లాలు, క్షారాలు, $\mathrm{KMnO_4}$ తో ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం, $\mathrm{KMnO_4}$ తో మోర్ లవణం.
- గుణాత్మక సాల్ట్ అనాలిసిస్ (Qualitative salt analysis). కేటయాన్లు: $\mathrm{Pb^{2+}}$, $\mathrm{Cu^{2+}}$, $\mathrm{Al^{3+}}$, $\mathrm{Fe^{3+}}$, $\mathrm{Zn^{2+}}$, $\mathrm{Ni^{2+}}$, $\mathrm{Ca^{2+}}$, $\mathrm{Ba^{2+}}$, $\mathrm{Mg^{2+}}$, $\mathrm{NH_4^+}$. ఆనయాన్లు: $\mathrm{CO_3^{2-}}$, $\mathrm{S^{2-}}$, $\mathrm{SO_4^{2-}}$, $\mathrm{NO_3^-}$, $\mathrm{NO_2^-}$, $\mathrm{Cl^-}$, $\mathrm{Br^-}$, $\mathrm{I^-}$. కరగని లవణాలు ఇందులో లేవు.
- నాలుగు ప్రయోగాల సూత్రాలు: కాపర్ సల్ఫేట్ ద్రావణ ఎంథాల్పీ, బలమైన ఆమ్లాన్ని బలమైన క్షారంతో తటస్థీకరించే ఎంథాల్పీ, లైయోఫిలిక్, లైయోఫోబిక్ సాల్స్ తయారీ, గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద అయొడైడ్ అయాన్లు హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్తో చర్య జరిపే గతిశాస్త్రం.
NEET 2027 ఇన్ఫర్మేషన్ బులెటిన్ సిలబస్ ప్రచురించినప్పుడు యూనిట్ పాఠాన్ని మళ్లీ సరిచూసుకోండి. అన్ని కెమిస్ట్రీ యూనిట్లు మా సిలబస్ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉన్నాయి.
1. నైట్రోజన్, సల్ఫర్, హాలొజన్ల గుర్తింపు
కర్బన సమ్మేళనంలోని నైట్రోజన్, సల్ఫర్, హాలొజన్లు సహసంయోజక బంధాలతో ఉంటాయి, వాటిని నేరుగా పరీక్షించలేం. సమ్మేళనాన్ని సోడియంతో కలిపి కరిగిస్తే (లాస్సేన్ పరీక్ష, Lassaigne's test) అవి అయానిక్ సోడియం లవణాలుగా మారతాయి; అవి నీటిలో కరిగి సోడియం ఫ్యూజన్ ఎక్స్ట్రాక్ట్ ఇస్తాయి.
| మూలకం | ఎక్స్ట్రాక్ట్పై పరీక్ష | పాజిటివ్ ఫలితం |
|---|---|---|
| నైట్రోజన్ | $\mathrm{FeSO_4}$ తో మరిగించి, గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$ తో ఆమ్లీకరించండి | ప్రష్యన్ బ్లూ, $\mathrm{Fe_4[Fe(CN)_6]_3}$ |
| సల్ఫర్ | సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్ | వైలెట్ రంగు |
| సల్ఫర్ | ఎసిటిక్ ఆమ్లం, తర్వాత లెడ్ ఎసిటేట్ | PbS నల్లని అవక్షేపం |
| N, S రెండూ కలిసి | $\mathrm{Fe^{3+}}$ (థయోసైనేట్ సంశ్లేష ఇస్తుంది) | రక్తం ఎరుపు రంగు |
| హాలొజన్లు | $\mathrm{HNO_3}$ తో మరిగించి, $\mathrm{AgNO_3}$ కలపండి | AgCl తెలుపు (అమ్మోనియాలో కరుగుతుంది), AgBr లేత పసుపు (కొంచెం కరుగుతుంది), AgI పసుపు (కరగదు) |
ముందు నైట్రిక్ ఆమ్లంతో మరిగించడం వల్ల సయనైడ్, సల్ఫైడ్ తొలగిపోతాయి; లేకపోతే అవి కూడా సిల్వర్ నైట్రేట్తో అవక్షేపమవుతాయి.
2. ఫంక్షనల్ గ్రూప్ పరీక్షలు
| గ్రూప్ | పరీక్ష | పాజిటివ్ ఫలితం |
|---|---|---|
| ఆల్కహాలిక్ –OH | సెరిక్ అమోనియం నైట్రేట్ | ఎరుపు రంగు |
| ఆల్కహాలిక్ –OH (రకం) | లూకాస్ కారకం (గాఢ HCl + నిర్జల $\mathrm{ZnCl_2}$) | తృతీయ: వెంటనే మసకబారుతుంది; ద్వితీయ: సుమారు ఐదు నిమిషాల్లో; ప్రాథమిక: గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద లేదు |
| ఫినాలిక్ –OH | తటస్థ $\mathrm{FeCl_3}$ | వైలెట్ రంగు (ఫినాల్తో) |
| ఫినాలిక్ –OH | థాలిన్ డై పరీక్ష (థాలిక్ అన్హైడ్రైడ్, గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$ తో వేడి చేసి, NaOH లో కలపండి) | గులాబీ నుంచి ఎరుపు రంగు |
| ఫినాలిక్ –OH | బ్రోమిన్ నీరు | తెల్లని అవక్షేపం |
| కార్బొనిల్ (రెండూ) | 2,4-డైనైట్రోఫినైల్హైడ్రజీన్ | పసుపు-నారింజ అవక్షేపం |
| ఆల్డిహైడ్ | టాలెన్స్ కారకం (Tollens' reagent) | వెండి అద్దం |
| ఆల్డిహైడ్ (ఆలిఫాటిక్) | ఫెహ్లింగ్ ద్రావణం | $\mathrm{Cu_2O}$ ఎరుపు అవక్షేపం |
| ఆల్డిహైడ్ | షిఫ్ కారకం | గులాబీ రంగు |
| మిథైల్ కీటోన్ | అయొడోఫామ్ పరీక్ష | $\mathrm{CHI_3}$ పసుపు అవక్షేపం |
| కార్బాక్సిల్ | సోడియం హైడ్రోజన్కార్బొనేట్ | $\mathrm{CO_2}$ తో వేగంగా నురగ |
| ప్రాథమిక అమైన్ | కార్బైలమైన్ పరీక్ష ($\mathrm{CHCl_3}$ + ఆల్కహాలిక్ KOH) | దుర్వాసన గల ఐసోసయనైడ్ |
| ఆరోమాటిక్ ప్రాథమిక అమైన్ | అజో డై పరీక్ష (డయజోటైజ్ చేసి, క్షార β-నాఫ్థాల్తో కలపండి) | నారింజ-ఎరుపు రంగు |
ఫెహ్లింగ్ ద్రావణం A జలీయ కాపర్ సల్ఫేట్, ద్రావణం B క్షార సోడియం పొటాషియం టార్ట్రేట్; NEET 2024 ఏది ఏదో అడిగింది. బెంజాల్డిహైడ్ టాలెన్స్ పరీక్ష ఇస్తుంది కానీ ఫెహ్లింగ్ ఇవ్వదు.
3. తయారీలు
| సమ్మేళనం | ఫార్ములా లేదా చర్య | అడిగే పాయింట్ |
|---|---|---|
| మోర్ లవణం (Mohr's salt) | $\mathrm{FeSO_4\cdot(NH_4)_2SO_4\cdot 6H_2O}$, సమమోలార్ ఫెర్రస్ సల్ఫేట్, అమోనియం సల్ఫేట్ నుంచి | $\mathrm{Fe^{2+}}$ జలవిశ్లేషణ ఆపడానికి కొంచెం విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$ కలుపుతారు |
| పొటాష్ ఆలమ్ (Potash alum) | $\mathrm{K_2SO_4\cdot Al_2(SO_4)_3\cdot 24H_2O}$, సమమోలార్ పొటాషియం సల్ఫేట్, అల్యూమినియం సల్ఫేట్ నుంచి | విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$ $\mathrm{Al^{3+}}$ జలవిశ్లేషణను ఆపుతుంది; ఇది ద్వి లవణం (double salt) |
| ఎసిటనిలైడ్ | అనిలిన్ + ఎసిటిక్ అన్హైడ్రైడ్ (ఎసిటైలేషన్) | అమైనో గ్రూపును కాపాడుతుంది |
| p-నైట్రోఎసిటనిలైడ్ | ఎసిటనిలైడ్ను గాఢ $\mathrm{HNO_3}$ + గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$ తో, చల్లగా ఉంచి నైట్రేషన్ | పారా ఉత్పన్నం ప్రధానం; ఎసిటైల్ గ్రూపు ఆక్సీకరణం, అతి చర్యను నివారిస్తుంది |
| అనిలిన్ ఎల్లో | బెంజీన్డయజోనియం క్లోరైడ్ను అనిలిన్తో కలపడం | ఉత్పత్తి p-అమైనోఅజోబెంజీన్, పసుపు అజో డై |
| అయొడోఫామ్ | ఇథనాల్ లేదా ఎసిటోన్ + అయోడిన్ + క్షారం | పసుపు స్ఫటికాలు; హాలోఫామ్ చర్య |
రెండు ద్వి లవణాలూ ద్రావణంలో తమ భాగాల అయాన్లను ఇస్తాయి. 2026 రీ-ఎగ్జామ్ పొటాష్ ఆలమ్లో $\mathrm{K^+}$ కు $\mathrm{SO_4^{2-}}$ నిష్పత్తి (1 : 2) అడిగింది; ఫార్ములా చూసే జవాబివ్వొచ్చు. కర్బన తయారీలు మా నేమ్డ్ రియాక్షన్స్ గైడ్ లోని చర్యలతో అనుసంధానమై ఉన్నాయి.
4. టైట్రేషన్లు
ఆమ్ల-క్షార సూచికలు.
| టైట్రేషన్ | సూచిక | ఎందుకు |
|---|---|---|
| బలమైన ఆమ్లం vs బలమైన క్షారం | ఫినాఫ్తలీన్ లేదా మిథైల్ ఆరెంజ్ | అంత్య బిందువు వద్ద pH జంప్ పెద్దది, రెండు పరిధులనూ కవర్ చేస్తుంది |
| బలహీన ఆమ్లం vs బలమైన క్షారం (ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం vs NaOH) | ఫినాఫ్తలీన్ (pH 8.2–10; రంగులేనిది నుంచి గులాబీ) | అంత్య బిందువు కొంచెం క్షారయుతం |
| బలమైన ఆమ్లం vs బలహీన క్షారం | మిథైల్ ఆరెంజ్ (pH 3.1–4.4) | అంత్య బిందువు కొంచెం ఆమ్లయుతం |
పర్మాంగనేట్ టైట్రేషన్లు. $\mathrm{KMnO_4}$ తనకు తానే సూచిక: ఎక్కువైన మొదటి చుక్క ద్రావణాన్ని లేత గులాబీ చేస్తుంది. మాధ్యమం విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$. హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం వాడరు, ఎందుకంటే పర్మాంగనేట్ క్లోరైడ్ను క్లోరిన్గా ఆక్సీకరణం చేస్తుంది; నైట్రిక్ ఆమ్లం కూడా వాడరు, అది స్వయంగా ఆక్సీకరణ కారకం.
$\mathrm{2MnO_4^- + 5C_2O_4^{2-} + 16H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 10CO_2 + 8H_2O}$
$\mathrm{MnO_4^- + 5Fe^{2+} + 8H^+ \rightarrow Mn^{2+} + 5Fe^{3+} + 4H_2O}$
గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద చర్య నెమ్మదిగా ఉంటుంది కాబట్టి టైట్రేషన్కు ముందు ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని సుమారు 60 °C కు వేడి చేస్తారు; కొంత $\mathrm{Mn^{2+}}$ ఏర్పడ్డాక అది చర్యను ఉత్ప్రేరకం చేస్తుంది (ఆటోకెటలిసిస్). మోర్ లవణాన్ని గది ఉష్ణోగ్రత వద్దే టైట్రేట్ చేస్తారు, ఎందుకంటే వేడి చేస్తే గాలి $\mathrm{Fe^{2+}}$ ను ఆక్సీకరణం చేస్తుంది.
ఉదాహరణ. 20 mL 0.1 M మోర్ లవణానికి ఎంత 0.02 M $\mathrm{KMnO_4}$ కావాలి? $\mathrm{Fe^{2+}}$ మోల్లు = $0.1 \times 0.020 = 2 \times 10^{-3}$. ఒక పర్మాంగనేట్ ఐదు $\mathrm{Fe^{2+}}$ లను తీసుకుంటుంది, కాబట్టి $\mathrm{KMnO_4}$ మోల్లు $= 4 \times 10^{-4}$, ఘనపరిమాణం $\frac{4 \times 10^{-4}}{0.02} = 0.020$ L, అంటే 20 mL.
5. గుణాత్మక సాల్ట్ అనాలిసిస్
ఆనయాన్లు.
| ఆనయాన్ | ప్రాథమిక పరీక్ష | నిర్ధారణ పరిశీలన |
|---|---|---|
| $\mathrm{CO_3^{2-}}$ | విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$: వేగంగా నురగ | రంగు, వాసన లేని వాయువు సున్నపు నీటిని పాలలా చేస్తుంది |
| $\mathrm{S^{2-}}$ | విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$: కుళ్లిన గుడ్డు వాసన ($\mathrm{H_2S}$) | లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితం నల్లబడుతుంది; సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్తో వైలెట్ రంగు |
| $\mathrm{NO_2^-}$ | విలీన $\mathrm{H_2SO_4}$: గోధుమ పొగలు | $\mathrm{NO_2}$ గోధుమ పొగలు |
| $\mathrm{Cl^-}$ | గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$: రంగులేని HCl వాయువు, అమోనియా కడ్డీతో తెల్లని పొగలు | అమోనియాలో కరిగే తెల్లని AgCl; క్రోమైల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష |
| $\mathrm{Br^-}$ | గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$: ఎర్రటి-గోధుమ ఆవిరులు | లేత పసుపు AgBr, అమోనియాలో కొంచెం కరుగుతుంది |
| $\mathrm{I^-}$ | గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$: వైలెట్ ఆవిరులు | పసుపు AgI, అమోనియాలో కరగదు |
| $\mathrm{NO_3^-}$ | గాఢ $\mathrm{H_2SO_4}$, కాపర్ ముక్కలతో: గోధుమ పొగలు | బ్రౌన్ రింగ్ పరీక్ష: $\mathrm{[Fe(H_2O)_5(NO)]^{2+}}$ గోధుమ వలయం |
| $\mathrm{SO_4^{2-}}$ | గ్రూప్ కారకం లేదు | $\mathrm{BaCl_2}$ తో తెల్లని $\mathrm{BaSO_4}$, గాఢ HCl లేదా $\mathrm{HNO_3}$ లో కరగదు |
కేటయాన్లు. కేటయాన్లను గ్రూప్ కారకాలతో, ఎప్పుడూ క్రమంలో వేరు చేస్తారు:
| గ్రూప్ | కేటయాన్లు (సిలబస్ జాబితా నుంచి) | గ్రూప్ కారకం | అవక్షేపం |
|---|---|---|---|
| 0 | $\mathrm{NH_4^+}$ | లేదు; NaOH తో వేడి చేయండి | $\mathrm{NH_3}$ వాయువు; నెస్లర్ కారకంతో గోధుమ అవక్షేపం |
| I | $\mathrm{Pb^{2+}}$ | విలీన HCl | తెల్లని $\mathrm{PbCl_2}$, వేడి నీటిలో కరుగుతుంది |
| II | $\mathrm{Cu^{2+}}$ | విలీన HCl లో $\mathrm{H_2S}$ | నల్లని CuS |
| III | $\mathrm{Al^{3+}}$, $\mathrm{Fe^{3+}}$ | $\mathrm{NH_4Cl}$ తో $\mathrm{NH_4OH}$ | తెల్లని జెలటిన్ లాంటి $\mathrm{Al(OH)_3}$; ఎరుపు-గోధుమ $\mathrm{Fe(OH)_3}$ |
| IV | $\mathrm{Zn^{2+}}$, $\mathrm{Ni^{2+}}$ | అమోనియా ద్రావణంలో $\mathrm{H_2S}$ | తెల్లని ZnS; నల్లని NiS |
| V | $\mathrm{Ca^{2+}}$, $\mathrm{Ba^{2+}}$ | $\mathrm{NH_4OH}$, $\mathrm{NH_4Cl}$ లతో $\mathrm{(NH_4)_2CO_3}$ | తెల్లని కార్బొనేట్లు |
| VI | $\mathrm{Mg^{2+}}$ | లేదు | డైసోడియం హైడ్రోజన్ ఫాస్ఫేట్తో తెల్లని అవక్షేపం |
రెండు "ఎందుకు" ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తాయి. గ్రూప్ II లో విలీన HCl ఎందుకు? HCl లోని $\mathrm{H^+}$ $\mathrm{H_2S}$ అయనీకరణాన్ని అణచివేస్తుంది (సామాన్య అయాన్ ప్రభావం, common ion effect), $[\mathrm{S^{2-}}]$ తక్కువగా ఉంచుతుంది, కాబట్టి అత్యంత కరగని గ్రూప్ II సల్ఫైడ్లు మాత్రమే అవక్షేపమవుతాయి. గ్రూప్ III లో $\mathrm{NH_4Cl}$ ఎందుకు? $\mathrm{NH_4^+}$ $\mathrm{NH_4OH}$ అయనీకరణాన్ని అణచివేస్తుంది, $[\mathrm{OH^-}]$ తక్కువగా ఉంచుతుంది, కాబట్టి గ్రూప్ III హైడ్రాక్సైడ్లు (చాలా తక్కువ $K_{sp}$) మాత్రమే అవక్షేపమవుతాయి; $\mathrm{Mg(OH)_2}$, గ్రూప్ IV హైడ్రాక్సైడ్లు ద్రావణంలోనే ఉంటాయి. గ్రూప్ IV లో అమోనియా మాధ్యమం దీనికి వ్యతిరేకంగా పనిచేసి $[\mathrm{S^{2-}}]$ పెంచుతుంది, అందువల్ల ZnS, NiS అవక్షేపమవుతాయి.
తెలుసుకోవలసిన నిర్ధారణ పరీక్షలు: $\mathrm{Cu^{2+}}$ అధిక అమోనియాతో ముదురు నీలం ద్రావణం ఇస్తుంది; $\mathrm{Fe^{3+}}$ పొటాషియం ఫెర్రోసయనైడ్తో ప్రష్యన్ బ్లూ, థయోసైనేట్తో రక్తం ఎరుపు ఇస్తుంది; $\mathrm{Ni^{2+}}$ డైమిథైల్గ్లైఆక్సైమ్తో ఎరుపు అవక్షేపం ఇస్తుంది; $\mathrm{Pb^{2+}}$ KI తో పసుపు $\mathrm{PbI_2}$ ఇస్తుంది; $\mathrm{Ba^{2+}}$ పొటాషియం క్రోమేట్తో పసుపు $\mathrm{BaCrO_4}$, ఆపిల్-ఆకుపచ్చ జ్వాల ఇస్తుంది; $\mathrm{Ca^{2+}}$ తెల్లని కాల్షియం ఆక్సలేట్, ఇటుక-ఎరుపు జ్వాల ఇస్తుంది.
NEET 2024, NEET 2025 రెండూ $\mathrm{Co^{2+}}$ విశ్లేషణ గ్రూప్ (గ్రూప్ IV) అడిగాయని గమనించండి; అది సిలబస్ కేటయాన్ జాబితాలో లేదు. $\mathrm{Co^{2+}}$, $\mathrm{Mn^{2+}}$ ల (రెండూ గ్రూప్ IV) ప్రామాణిక గ్రూప్ స్థానాలను కూడా నేర్చుకోండి.
6. నాలుగు ప్రయోగాలు
- కాపర్ సల్ఫేట్ ద్రావణ ఎంథాల్పీ. తెలిసిన ద్రవ్యరాశిని తెలిసిన ఘనపరిమాణం నీటిలో కెలోరిమీటర్లో కరిగించి ఉష్ణోగ్రత మార్పు నమోదు చేయండి; ఉష్ణం $q = mc\Delta T$, తర్వాత మోల్లతో భాగించండి. నిర్జల కాపర్ సల్ఫేట్ కరిగేటప్పుడు ఉష్ణం విడుదల చేస్తుంది; హైడ్రేటెడ్ లవణం కొద్దిగా గ్రహిస్తుంది.
- తటస్థీకరణ ఎంథాల్పీ. ఏ బలమైన ఆమ్లం, ఏ బలమైన క్షారం అయినా, ఏర్పడిన నీటి మోల్కు దాదాపు −57 kJ, ఎందుకంటే చర్య ఎప్పుడూ $\mathrm{H^+ + OH^- \rightarrow H_2O}$. బలహీన ఆమ్లం లేదా క్షారంతో విలువ తక్కువ ఋణాత్మకం, ఎందుకంటే కొంత శక్తి దాన్ని అయనీకరణం చేయడానికి పోతుంది.
- లైయోఫిలిక్, లైయోఫోబిక్ సాల్స్. లైయోఫిలిక్ సాల్స్ (స్టార్చ్, గమ్, జెలటిన్, గుడ్డు ఆల్బుమిన్) పదార్థాన్ని నీటితో వేడి చేస్తే చాలు ఏర్పడతాయి. లైయోఫోబిక్ సాల్స్కు ప్రత్యేక పద్ధతులు కావాలి: మరుగుతున్న నీటిలో ఫెరిక్ క్లోరైడ్ కలిపి ఫెరిక్ హైడ్రాక్సైడ్ సాల్ (జలవిశ్లేషణ), ఆర్సెనియస్ ఆక్సైడ్ ద్రావణంలో $\mathrm{H_2S}$ పంపి ఆర్సెనియస్ సల్ఫైడ్ సాల్. సర్ఫేస్ కెమిస్ట్రీ చాప్టర్ మొత్తం మా డేటాలో "పాత సిలబస్"గా గుర్తించారు (తొలగించిన చాప్టర్ల జాబితా చూడండి), అయినా ఈ రెండు తయారీలు ఇప్పటికీ యూనిట్ 20 లో ఉన్నాయి.
- అయొడైడ్, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్. $\mathrm{H_2O_2 + 2I^- + 2H^+ \rightarrow I_2 + 2H_2O}$. ఏర్పడిన అయోడిన్ స్టార్చ్ను నీలం చేస్తుంది; మొదట్లో కలిపిన కొద్ది, నిర్ణీత పరిమాణం థయోసల్ఫేట్ అది ఖర్చయ్యే వరకు రంగును ఆలస్యం చేస్తుంది, కాబట్టి పట్టిన సమయం రేటును కొలుస్తుంది. $[\mathrm{I^-}]$ లేదా $[\mathrm{H_2O_2}]$ మార్చి రంగు వచ్చే సమయం చూస్తే చర్య క్రమాంకం (order) తెలుస్తుంది.
నాలుగు NEET పాత ప్రశ్నలు, సాల్వ్ చేసినవి
1. NEET (UG) 2026 రీ-ఎగ్జామ్, Q57. ఆమ్ల మాధ్యమంలో 10 mL 0.25 M ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని $\mathrm{KMnO_4}$ ద్రావణంతో టైట్రేట్ చేశారు. అంత్య బిందువుకు కావలసిన $\mathrm{KMnO_4}$ ద్రావణం ఘనపరిమాణం 10 mL అయితే, $\mathrm{KMnO_4}$ ద్రావణం గాఢత
(A) $0.10$ M (B) $0.20$ M (C) $0.25$ M (D) $0.15$ M
అధికారిక జవాబు: (A). ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం మోల్లు = $2.5 \times 10^{-3}$. నిష్పత్తి 2 పర్మాంగనేట్ : 5 ఆక్సలేట్, కాబట్టి పర్మాంగనేట్ = 10 mL లో $1.0 \times 10^{-3}$ mol, అంటే 0.10 M. 1 : 1 నిష్పత్తి అనుకుంటే (C) వస్తుంది. పేపర్ చూడండి.
2. NEET (UG) 2025, Q48. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి జాబితా I (అయాన్): A. $\mathrm{Co^{2+}}$ B. $\mathrm{Mg^{2+}}$ C. $\mathrm{Pb^{2+}}$ D. $\mathrm{Al^{3+}}$ జాబితా II (కేటయాన్ విశ్లేషణలో గ్రూప్ సంఖ్య): I. Group-I II. Group-III III. Group-IV IV. Group-VI
(A) A-III, B-IV, C-II, D-I (B) A-III, B-IV, C-I, D-II (C) A-III, B-II, C-IV, D-I (D) A-III, B-II, C-I, D-IV
అధికారిక జవాబు: (B). కోబాల్ట్ గ్రూప్ IV, మెగ్నీషియం గ్రూప్ VI, లెడ్ గ్రూప్ I, అల్యూమినియం గ్రూప్ III. పేపర్ చూడండి.
3. NEET (UG) 2024 రీ-ఎగ్జామ్, Q107. సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ను ఆక్సాలిక్ ఆమ్లంతో టైట్రేట్ చేయడంలో ఏ సూచిక వాడతారు, అంత్య బిందువు వద్ద రంగు మార్పు ఏమిటి?
(A) ఫినాఫ్తలీన్, గులాబీ నుంచి పసుపు (B) క్షార $\mathrm{KMnO_4}$, రంగులేనిది నుంచి గులాబీ (C) ఫినాఫ్తలీన్, రంగులేనిది నుంచి గులాబీ (D) మిథైల్ ఆరెంజ్, పసుపు నుంచి గులాబీ-ఎరుపు రంగు
అధికారిక జవాబు: (C). బలమైన క్షారంతో బలహీన ఆమ్లానికి ఫినాఫ్తలీన్ కావాలి; ఆమ్లం ఫ్లాస్క్లో ఉంటే రంగు రంగులేనిది నుంచి గులాబీకి మారుతుంది. పేపర్ చూడండి.
4. NEET (UG) 2026 (రద్దయిన మే సిట్టింగ్), Q114. థాలిన్ డై పరీక్ష ద్వారా గుర్తించగల ఫంక్షనల్ గ్రూప్ :
(A) ఆల్డిహైడ్ (B) ఫినాలిక్ (C) కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం (D) ఆల్కహాల్
అధికారిక జవాబు: (B). ఫినాల్లు థాలిక్ అన్హైడ్రైడ్తో సంఘననం చెంది థాలిన్ డైలు ఇస్తాయి, అవి క్షారంలో రంగుగా ఉంటాయి. పేపర్ చూడండి.
యూనిట్ 20 ఎలా చదవాలి
- నాలుగు పట్టికలు తయారు చేయండి (మూలక పరీక్షలు, ఫంక్షనల్ గ్రూప్ పరీక్షలు, ఆనయాన్లు, కేటయాన్లు), రంగులు నేర్చుకోండి.
- ప్రతి కారకం ఎంపిక వెనుక కారణం నేర్చుకోండి (ఎందుకు $\mathrm{NH_4Cl}$, ఎందుకు విలీన HCl, ఎందుకు ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని వేడి చేయాలి). ఇవి స్టేట్మెంట్ ప్రశ్నలుగా వస్తాయి.
- టైట్రేషన్ లెక్కలు ప్రాక్టీస్ చేయండి; అవి మోల్ నిష్పత్తి లెక్కలే, మా ఫిజికల్ కెమిస్ట్రీ న్యూమెరికల్స్ గైడ్లో లాగా.
- చాప్టర్ మెటీరియల్ వాడండి. ప్రాక్టికల్ కెమిస్ట్రీకి సంబంధించిన సూత్రాలు PYQ పోస్టులో మరిన్ని సాల్వ్డ్ ప్రశ్నలు ఉన్నాయి; మూలకాల గుర్తింపు కర్బన సమ్మేళనాల శుద్ధీకరణ, లక్షణ నిర్ధారణలో కూడా వస్తుంది. స్టడీ చాప్టర్ Biomolecules and Practical Chemistry, చాప్టర్ 2 (హిందీలో కూడా ఉంది), 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ /dashboard/exams/neet-ug వద్ద ఉంది (లాగిన్ అవసరం).
NEET Pass (సంవత్సరానికి ₹199) లో అన్ని NEET పుస్తకాలు, టెస్టులు ఉన్నాయి; ఉచిత 10 ప్రశ్నల మినీ మాక్ మొదలుపెట్టడానికి సైన్-అప్ అక్కర్లేదు. అన్ని కెమిస్ట్రీ చాప్టర్లలో యూనిట్ 20 వెయిటేజ్ ప్రకారం ఎక్కడ ఉందో చూడటానికి వెయిటేజ్ పేజీ చూడండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ప్రాక్టికల్ కెమిస్ట్రీ NEET సిలబస్లో ఉందా?
అవును. NEET (UG) 2026 కోసం NMC సిలబస్లోని యూనిట్ 20, ప్రాక్టికల్ కెమిస్ట్రీకి సంబంధించిన సూత్రాలు, మూలకాలు, ఫంక్షనల్ గ్రూపుల గుర్తింపు, ఆరు సమ్మేళనాల తయారీ, టైట్రేషన్లు, పది కేటయాన్లు, ఎనిమిది ఆనయాన్ల సాల్ట్ అనాలిసిస్, నాలుగు ప్రయోగాలను కవర్ చేస్తుంది. Pareeksha లోని NEET పేపర్లలో 2024–2026 మధ్య దీని నుంచి 10 ప్రశ్నలు వచ్చాయి.
NEET సాల్ట్ అనాలిసిస్ సిలబస్లో ఏ కేటయాన్లు, ఆనయాన్లు ఉన్నాయి?
కేటయాన్లు: $\mathrm{Pb^{2+}}$, $\mathrm{Cu^{2+}}$, $\mathrm{Al^{3+}}$, $\mathrm{Fe^{3+}}$, $\mathrm{Zn^{2+}}$, $\mathrm{Ni^{2+}}$, $\mathrm{Ca^{2+}}$, $\mathrm{Ba^{2+}}$, $\mathrm{Mg^{2+}}$, $\mathrm{NH_4^+}$. ఆనయాన్లు: కార్బొనేట్, సల్ఫైడ్, సల్ఫేట్, నైట్రేట్, నైట్రైట్, క్లోరైడ్, బ్రోమైడ్, అయొడైడ్. కరగని లవణాలు లేవు. పాత పేపర్లు $\mathrm{Co^{2+}}$ గ్రూప్ కూడా అడిగాయి, కాబట్టి దాని స్థానం కూడా నేర్చుకోండి.
$\mathrm{KMnO_4}$ ను స్వయం సూచిక (self-indicator) అని ఎందుకు అంటారు?
పర్మాంగనేట్ ముదురు ఊదా రంగులో ఉంటుంది, దాని క్షయకరణ రూపం $\mathrm{Mn^{2+}}$ దాదాపు రంగులేనిది. క్షయకారకం మిగిలి ఉన్నంతవరకు ప్రతి చుక్క రంగు కోల్పోతుంది; ఎక్కువైన మొదటి చుక్క గులాబీగా ఉండిపోతుంది, అదనపు సూచిక లేకుండానే అంత్య బిందువును సూచిస్తుంది.
పర్మాంగనేట్తో టైట్రేషన్కు ముందు ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని ఎందుకు వేడి చేస్తారు?
గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద పర్మాంగనేట్, ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం మధ్య చర్య నెమ్మదిగా ఉంటుంది. సుమారు 60 °C కు వేడి చేస్తే చర్య వేగవంతమై అంత్య బిందువు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. $\mathrm{Mn^{2+}}$ ఏర్పడ్డాక అది చర్యను మరింత ఉత్ప్రేరకం చేస్తుంది.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.