Redox Reactions NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
రెడాక్స్ రియాక్షన్స్ (Redox Reactions) NEETలో దాని సొంత లెక్క ప్రకారం చిన్న చాప్టర్, పేపర్కు సుమారు ఒక ప్రశ్న. కానీ ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు మిగతా అన్నిచోట్లా వాడతారు: ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీలో, p-బ్లాక్, d-బ్లాక్ కెమిస్ట్రీలో, కోఆర్డినేషన్ సమ్మేళనాల్లో, స్టాయికియోమెట్రీ కోసం సమీకరణాల బ్యాలెన్సింగ్లో. దీన్ని ఒక్కసారి చదివే చాప్టర్గా కాకుండా, ఆటోమేటిక్గా వచ్చేలా చేసుకునే నైపుణ్యంగా చూడండి.
ఈ పోస్ట్ NEET పాత పేపర్లపై Pareeksha సొంత లెక్కలను వాడుతుంది, తర్వాత అధికారిక జవాబులతో ఐదు నిజమైన పాత ప్రశ్నలను సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో రెడాక్స్ రియాక్షన్స్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
Pareekshaలో డిజిటైజ్ చేసిన 51 NEET, AIPMT పేపర్లలో (1988–2026) ఈ చాప్టర్కు 26 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 14 AIPMT ఏళ్లవి.
2016 నుంచి 2026 వరకు 18 NEET సిట్టింగ్లలో, ట్యాగ్ చేసిన 624 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 12 ఈ చాప్టర్వి, 33 కెమిస్ట్రీ చాప్టర్లలో 23వ స్థానం. 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 సిట్టింగ్లలో 382 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 8 వచ్చాయి, అంటే సుమారు 2.1%.
| సంవత్సరం | మా డేటాలో NEET సిట్టింగ్లు | ప్రశ్నలు |
|---|---|---|
| 2016 | 2 | 0 |
| 2017 | 1 | 0 |
| 2018 | 1 | 2 |
| 2019 | 2 | 1 |
| 2020 | 2 | 1 |
| 2021 | 1 | 1 |
| 2022 | 2 | 1 |
| 2023 | 2 | 2 |
| 2024 | 2 | 2 |
| 2025 | 1 | 1 |
| 2026 | 2 | 1 |
డిజిటైజ్ చేసిన కొన్ని పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువ ఉన్నాయి, కాబట్టి ఇవి దగ్గరి లెక్కలు మాత్రమే. 2018 నుంచి మా డేటాలోని ప్రతి NEET ఏడాదిలో కనీసం ఒక రెడాక్స్ ప్రశ్న వచ్చింది. దీని రేట్ 2016–2020లో ఒక్కో పేపర్కు సుమారు 0.5 నుంచి 2021–2026లో 0.8కి పెరిగింది. పూర్తి ర్యాంకింగ్ NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉంది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
2021–2026 పేపర్లలోని 8 ప్రశ్నల్లో:
- 3 ఆక్సీకరణ స్థితుల మీద: అండర్లైన్ చేసిన పరమాణువు, పెరాక్సైడ్లు, సూపర్ఆక్సైడ్లలో ఆక్సిజన్, ఆక్సీకరణ స్థితుల క్రమాలు.
- 3 చర్యల రకాల మీద: ఏ చర్య రెడాక్స్ లేదా కాదు, లోహ స్థానభ్రంశం, వియోజనం.
- 1 రెడాక్స్ సమీకరణ బ్యాలెన్సింగ్ మీద.
- 1 రెడాక్స్ కపుల్ భావన మీద.
NTA వెబ్సైట్లోని NEET (UG) 2025 సిలబస్లో రెడాక్స్ రియాక్షన్స్ అండ్ ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీ యూనిట్ ఆక్సీకరణ, క్షయకరణాల ఎలక్ట్రానిక్ భావనలతో, రెడాక్స్ చర్యలు, ఆక్సీకరణ సంఖ్య, దాన్ని కేటాయించే నియమాలు, రెడాక్స్ చర్యల బ్యాలెన్సింగ్తో మొదలవుతుంది. మార్పుల కోసం NEET 2027 ఇన్ఫర్మేషన్ బులెటిన్ చూడండి.
సాల్వ్డ్ NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్న పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో సహా తీసుకున్నాం. వివరణలు మావి.
ప్రశ్న 1 (NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్, Q81)
ప్రతి అణువులో అండర్లైన్ చేసిన పరమాణువు ఆక్సీకరణ స్థితి సరైన తగ్గుతున్న క్రమం
- (A) $\underline{\mathrm{P}}_4\mathrm{O}_{10} > \underline{\mathrm{S}}\mathrm{O}_3 > \mathrm{H_2}\underline{\mathrm{O}}$
- (B) $\underline{\mathrm{N}}_2\mathrm{O}_5 > \underline{\mathrm{Al}}_2\mathrm{O}_3 > \mathrm{H_2}\underline{\mathrm{S}}$
- (C) $\underline{\mathrm{Pb}}\mathrm{O}_2 > \underline{\mathrm{N}}_2\mathrm{O}_3 > \underline{\mathrm{S}}\mathrm{O}_3$
- (D) $\underline{\mathrm{P}}_4\mathrm{O}_6 > \underline{\mathrm{Cl}}_2\mathrm{O}_7 > \underline{\mathrm{Al}}\mathrm{H}_3$
జవాబు: (B)
(A): P +5, S +6, కాబట్టి వెంటనే తప్పు. (B): N +5, Al +3, S −2, తగ్గుతున్న క్రమం. (C): Pb +4, N +3, తర్వాత S +6 క్రమాన్ని చెడగొడుతుంది. (D): P +3, తర్వాత Cl +7 క్రమాన్ని చెడగొడుతుంది. పేపర్: NEET 2026 రీ-ఎగ్జామ్.
ప్రశ్న 2 (NEET 2025, Q55)
కింది సమ్మేళనాలను పరిగణించండి : $\underline{\mathrm{K}}\mathrm{O_2}$, $\mathrm{H_2}\underline{\mathrm{O}}_2$, $\mathrm{H_2}\underline{\mathrm{S}}\mathrm{O_4}$. వాటిలో అండర్లైన్ చేసిన మూలకాల ఆక్సీకరణ స్థితులు వరుసగా,
- (A) +1, -1, మరియు +6
- (B) +2, -2, మరియు +6
- (C) +1, -2, మరియు +4
- (D) +4, -4, మరియు +6
జవాబు: (A)
పొటాషియం ఎప్పుడూ +1 (కాబట్టి సూపర్ఆక్సైడ్ $\mathrm{KO_2}$లో ప్రతి ఆక్సిజన్ $-\frac{1}{2}$). పెరాక్సైడ్ $\mathrm{H_2O_2}$లో ఆక్సిజన్ −1. $\mathrm{H_2SO_4}$లో $2 + x - 8 = 0$ నుంచి S = +6. పేపర్: NEET 2025.
ప్రశ్న 3 (NEET 2024, Q80)
ఏ చర్య రెడాక్స్ చర్య కాదు?
- (A) $\mathrm{H_2 + Cl_2 \rightarrow 2\,HCl}$
- (B) $\mathrm{BaCl_2 + Na_2SO_4 \rightarrow BaSO_4 + 2\,NaCl}$
- (C) $\mathrm{Zn + CuSO_4 \rightarrow ZnSO_4 + Cu}$
- (D) $\mathrm{2\,KClO_3 + I_2 \rightarrow 2\,KIO_3 + Cl_2}$
జవాబు: (B)
(B)లో Ba +2గా, Na +1గా, Cl −1గా, S +6గా, O −2గా అలాగే ఉన్నాయి: మార్పు లేదు, కాబట్టి ఇది అవక్షేపణ (డబుల్ డిస్ప్లేస్మెంట్) చర్య. మిగతా అన్నిటిలో ఆక్సీకరణ స్థితులు మారతాయి: (A)లో H, Cl, (C)లో Zn, Cu, (D)లో I, Cl. పేపర్: NEET 2024.
ప్రశ్న 4 (NEET 2023, Q88)
ఇచ్చిన రెడాక్స్ చర్యను బ్యాలెన్స్ చేసినప్పుడు,
$a\,\mathrm{Cr_2O_7^{2-}} + b\,\mathrm{SO_3^{2-}(aq)} + c\,\mathrm{H^+(aq)} \rightarrow 2a\,\mathrm{Cr^{3+}(aq)} + b\,\mathrm{SO_4^{2-}(aq)} + \frac{c}{2}\mathrm{H_2O}(\ell)$
గుణకాలు a, b, c వరుసగా ఇలా వస్తాయి -
- (A) 1, 3, 8
- (B) 3, 8, 1
- (C) 1, 8, 3
- (D) 8, 1, 3
జవాబు: (A)
ప్రతి Cr +6 నుంచి +3కి వెళ్తుంది, కాబట్టి ఒక డైక్రోమేట్ 6 ఎలక్ట్రాన్లు పొందుతుంది. ప్రతి S +4 నుంచి +6కి వెళ్తుంది, 2 కోల్పోతుంది. కాబట్టి ఒక్కో డైక్రోమేట్కు 3 సల్ఫైట్ అయాన్లు: $a = 1$, $b = 3$. ఛార్జ్ బ్యాలెన్స్: ఎడమ వైపు $-2 - 6 + c$, కుడి వైపు $+6 - 6 = 0$, కాబట్టి $c = 8$, ఆక్సిజన్లను బ్యాలెన్స్ చేయడానికి $c/2 = 4$ నీటి అణువులు. పేపర్: NEET 2023.
ప్రశ్న 5 (NEET 2023 మణిపూర్, Q119)
రెడాక్స్ కపుల్కు సరైన ఆప్షన్:
- (A) రెండూ ఒకే మూలకానికి సంబంధించిన ఆక్సీకరణ రూపాలు.
- (B) రెండూ ఒకే మూలకానికి సంబంధించిన క్షయకరణ రూపాలు.
- (C) క్షయకరణ రూపం, ఆక్సీకరణ రూపం రెండూ ఒకే మూలకానికి సంబంధించినవి.
- (D) కాథోడ్, ఆనోడ్ కలిపి.
జవాబు: (C)
రెడాక్స్ కపుల్ అంటే ఒక హాఫ్-రియాక్షన్లో ఒకే జాతి ఆక్సీకరణ రూపం, క్షయకరణ రూపం, ఉదాహరణకు $\mathrm{Zn^{2+}/Zn}$ లేదా $\mathrm{Cu^{2+}/Cu}$. ఈ ఆలోచన నేరుగా ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్స్కు దారి తీస్తుంది. పేపర్: NEET 2023 మణిపూర్.
తెలుసుకోవాల్సిన నియమాలు, వాస్తవాలు
| నియమం | వివరాలు |
|---|---|
| మూలకాలు | ఆక్సీకరణ సంఖ్య 0 ($\mathrm{O_2}$, $\mathrm{P_4}$, $\mathrm{S_8}$, లోహాలు) |
| గ్రూప్ 1, 2 లోహాలు | సమ్మేళనాల్లో ఎప్పుడూ +1, +2 |
| ఫ్లోరిన్ | ఎప్పుడూ −1 |
| హైడ్రోజన్ | +1, లోహ హైడ్రైడ్లలో ($\mathrm{NaH}$, $\mathrm{CaH_2}$) తప్ప, అక్కడ −1 |
| ఆక్సిజన్ | −2; పెరాక్సైడ్లలో −1; సూపర్ఆక్సైడ్లలో $-\frac{1}{2}$; $\mathrm{OF_2}$లో +2 |
| మొత్తం | జాతిపై ఉన్న ఛార్జ్కు సమానం |
| ఆక్సీకరణ | ఆక్సీకరణ సంఖ్య పెరగడం (ఎలక్ట్రాన్లు కోల్పోవడం) |
| క్షయకరణ | ఆక్సీకరణ సంఖ్య తగ్గడం (ఎలక్ట్రాన్లు పొందడం) |
| డిస్ప్రొపోర్షనేషన్ | ఒకే మూలకం ఆక్సీకరణ, క్షయకరణ రెండూ చెందుతుంది (ఉదాహరణకు క్షారంలో $\mathrm{Cl_2}$, ఆమ్లంలో $\mathrm{MnO_4^{2-}}$) |
| కాంప్రొపోర్షనేషన్ | ఒకే మూలకం రెండు ఆక్సీకరణ స్థితులు ఒక మధ్య స్థితిని ఇస్తాయి |
కొన్ని అణువుల్లో సగటు, నిజమైన ఆక్సీకరణ స్థితులు వేరుగా ఉంటాయి: $\mathrm{Fe_3O_4}$లో సగటు $+\frac{8}{3}$, నిజమైన స్థితులు +2, +3. $\mathrm{CrO_5}$లో నాలుగు ఆక్సిజన్లు పెరాక్సైడ్ బంధాల్లో ఉండటం వల్ల క్రోమియం +6.
సాధారణ పొరపాట్లు
- పెరాక్సైడ్లు, సూపర్ఆక్సైడ్లు. $\mathrm{H_2O_2}$, $\mathrm{Na_2O_2}$, $\mathrm{BaO_2}$లలో O −1; $\mathrm{KO_2}$లో O $-\frac{1}{2}$.
- అవక్షేపణ రెడాక్స్ కాదు. చర్యను రెడాక్స్ అనే ముందు ప్రతి మూలకాన్ని చెక్ చేయండి.
- ఛార్జ్ ద్వారా బ్యాలెన్సింగ్. ఎలక్ట్రాన్లు బ్యాలెన్స్ చేశాక, ఛార్జ్ బ్యాలెన్స్ కోసం $\mathrm{H^+}$ (ఆమ్లం) లేదా $\mathrm{OH^-}$ (క్షారం) వాడండి, తర్వాత ఆక్సిజన్, హైడ్రోజన్ కోసం నీరు.
- క్రమం ప్రశ్నలు. ఒక ఆప్షన్ను అంగీకరించే ముందు దానిలోని ప్రతి విలువ లెక్కించండి; ఒక్క తప్పు మూలకం క్రమాన్ని చెడగొడుతుంది.
రెడాక్స్ రియాక్షన్స్ ఎలా చదవాలి
- Pareeksha లోని సొల్యూషన్స్, రెడాక్స్, ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీ అండ్ కైనెటిక్స్ బుక్లో చాప్టర్ చదవండి (ఇంగ్లీష్ వెర్షన్ ఇక్కడ, హిందీ వెర్షన్ ఇక్కడ).
- పైన ఉన్న మినహాయింపులతో సహా ఒకే సిట్టింగ్లో 50 ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు చేయండి, ప్రతిదానికీ కొన్ని సెకన్లు పట్టే వరకు.
- యాసిడ్లో, బేస్లో హాఫ్-రియాక్షన్ పద్ధతితో పది చర్యలు బ్యాలెన్స్ చేయండి.
- NEET పాత పేపర్ల పేజీలో పాత ప్రశ్నలు సాల్వ్ చేయండి, తర్వాత NEET చాప్టర్ వారీ టెస్టులలో చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి (లాగిన్ అవసరం).
- రెడాక్స్ కపుల్స్పై నేరుగా నిర్మితమయ్యే ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీకి వెళ్లండి. ఆక్సీకరణ స్థితులు d- అండ్ f-బ్లాక్ ఎలిమెంట్స్లో కూడా తిరిగి వస్తాయి, బ్యాలెన్స్ చేసిన సమీకరణాలు సమ్ బేసిక్ కాన్సెప్ట్స్ ఆఫ్ కెమిస్ట్రీలో.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో రెడాక్స్ రియాక్షన్స్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
పేపర్కు సుమారు ఒకటి. Pareekshaలో 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET సిట్టింగ్లలో 382 కెమిస్ట్రీ ప్రశ్నల్లో 8 వచ్చాయి, అంటే సుమారు 2.1%. 2018 నుంచి 2026 వరకు ప్రతి NEET ఏడాదిలో కనీసం ఒకటి వచ్చింది.
రెడాక్స్లో ఎక్కువగా వచ్చే ప్రశ్న రకం ఏది?
ఆక్సీకరణ స్థితులు కనుక్కోవడం, ఏ చర్యలు రెడాక్స్ అని గుర్తించడం. 2021–2026 పేపర్లలోని ఎనిమిది ప్రశ్నల్లో ఆరు ఈ రెండు రకాలవే.
NEETలో రెడాక్స్ సమీకరణాల బ్యాలెన్సింగ్ అడుగుతారా?
అప్పుడప్పుడు. NEET 2023లో డైక్రోమేట్-సల్ఫైట్ చర్యలో గుణకాలు అడిగారు. ప్రాక్టీస్తో హాఫ్-రియాక్షన్ పద్ధతి రెండు నిమిషాల్లోపే అక్కడికి చేరుస్తుంది.
ఆక్సిజన్కు వేర్వేరు ఆక్సీకరణ స్థితులు ఎందుకు?
చాలా సమ్మేళనాల్లో ఆక్సిజన్ −2, కానీ పెరాక్సైడ్లలో రెండు ఆక్సిజన్ పరమాణువులు ఒకదానితో ఒకటి బంధం కలిగి ఉంటాయి కాబట్టి ప్రతిదీ −1, సూపర్ఆక్సైడ్లలో $\mathrm{O_2^-}$ అయాన్ ప్రతి ఆక్సిజన్కు $-\frac{1}{2}$ ఇస్తుంది. ఎక్కువ ఎలక్ట్రోనెగటివ్ అయిన ఫ్లోరిన్తో ఆక్సిజన్ పాజిటివ్.
రెడాక్స్, ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీ కలిపి చదవాలా?
అవును. సిలబస్లో అవి ఒకే యూనిట్, సెల్స్, ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్స్, ఫారడే నియమాల మీద ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీ ప్రశ్నలన్నిటికీ ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు అవసరం. ముందు రెడాక్స్ పూర్తి చేసి, తర్వాత నేరుగా ఎలక్ట్రోకెమిస్ట్రీకి వెళ్లండి.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.