శిశు వికాసం మరియు విద్యా మనోవిజ్ఞానం · Chapter 2

వికాస దశలు, పరిమాణాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

వికాసంలో శైశవం నుండి కౌమారం వరకు దశలు ఉంటాయి; ప్రతి దశలో శారీరక-చాలక, జ్ఞానాత్మక, భావోద్వేగ, సామాజిక, నైతిక, భాషా పార్శ్వాలు కలిసి ఎదుగుతాయి.
శైశవం వేగవంతమైన పెరుగుదల దశ; బాల్యం నైపుణ్యాలను, తోటివారి జీవితాన్ని నిర్మిస్తుంది; కౌమారం యవ్వనారంభాన్ని, ఆత్మ గుర్తింపును, నైరూప్య ఆలోచనను తెస్తుంది.
ఉపాధ్యాయుడు దశకు తగినట్లు బోధించాలి: చిన్న పిల్లలకు ఆట, కృత్యాలు; కౌమారులకు తర్కం, మార్గదర్శనం.

వికాస దశలు

దశ	సుమారు వయస్సు
గర్భస్థ దశ	గర్భధారణ నుండి జననం వరకు
శైశవం	జననం నుండి 2 సంవత్సరాల వరకు (నవజాత శిశువు: మొదటి 2-4 వారాలు)
పూర్వ బాల్యం (పూర్వ పాఠశాల)	2 నుండి 6 సంవత్సరాలు
మధ్య బాల్యం (ప్రాథమిక పాఠశాల)	6 నుండి 12 సంవత్సరాలు
కౌమారం	సుమారు 12 నుండి 18-19 సంవత్సరాలు

పూర్వ బాల్యాన్ని "బొమ్మల వయస్సు" లేదా "గుంపుకు ముందు వయస్సు" అంటారు. మధ్య బాల్యాన్ని "గుంపు వయస్సు" లేదా "సుప్త దశ (latency)" అని కూడా అంటారు, ఎందుకంటే తోటివారు ముఖ్యమవుతారు. జి. స్టాన్లీ హాల్ (G. Stanley Hall) కౌమారాన్ని (మధ్య బాల్యాన్ని కాదు) "సంఘర్షణ, ఒత్తిడి (storm and stress)" కాలం అన్నాడు. పుస్తకాలలో వయస్సులు కొద్దిగా మారుతూ ఉంటాయి.

శారీరక, చాలక వికాసం

శారీరక పెరుగుదల మొదటి రెండు సంవత్సరాలలో వేగంగా ఉంటుంది, బాల్యంలో మందగిస్తుంది, యవ్వనారంభంలో మళ్ళీ వేగం అందుకుంటుంది (కౌమార పెరుగుదల వేగం). బాలికలు సాధారణంగా బాలుర కంటే ముందు యవ్వనంలోకి ప్రవేశిస్తారు.

స్థూల చాలక నైపుణ్యాలు పెద్ద కండరాలను ఉపయోగిస్తాయి: పాకడం, నడవడం, పరిగెత్తడం, దూకడం.
సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు చిన్న కండరాలను ఉపయోగిస్తాయి: పెన్సిల్ పట్టుకోవడం, బొత్తాలు పెట్టడం, కత్తెరతో కత్తిరించడం.
శైశవం: పట్టుకోవడం, చప్పరించడం, వెతకడం (rooting) వంటి ప్రతీకార చర్యలు పుట్టినప్పుడే ఉంటాయి. నియంత్రణ తల నుండి పాదాల వైపు పెరుగుతుంది.
పూర్వ బాల్యం: పరిగెత్తుతాడు, ఎక్కుతాడు, గెంతుతాడు, బంతి విసురుతాడు, గీతలు గీస్తాడు. చాలా స్వేచ్ఛా ఆట అవసరం.
మధ్య బాల్యం: స్థిరమైన పెరుగుదల, మెరుగైన సమతుల్యత, బలం, ఆటలలో, రాతలో నైపుణ్యం.
కౌమారం: యవ్వనారంభం ప్రాథమిక లైంగిక లక్షణాలను (పునరుత్పత్తి అవయవాలు), ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలను (స్వరంలో మార్పు, శరీరంపై రోమాలు, స్తన వికాసం) తెస్తుంది. శరీర ప్రతిమ (body image) పెద్ద ఆందోళన అవుతుంది.

తరగతి గది కోణం: కండరాల వికాసానికి కృత్యాలు, ఆటలు, చిత్రలేఖనం, మట్టి పనులు ఇవ్వండి. చిన్న పిల్లలను ఎక్కువసేపు కూర్చోబెట్టవద్దు.

జ్ఞానాత్మక వికాసం

జ్ఞానాత్మకం అంటే ఆలోచించడం, గుర్తుంచుకోవడం, తర్కించడం, సమస్యా పరిష్కారం. పియాజే (Piaget) దశలు సాధారణ చట్రం:

దశ	వయస్సు	ప్రధాన లక్షణం
ఇంద్రియ-చాలక (Sensorimotor)	0-2	ఇంద్రియాలు, చర్యల ద్వారా నేర్చుకుంటాడు; వస్తు స్థిరత్వం (object permanence)
పూర్వ-ప్రచాలక (Pre-operational)	2-7	భాష, చిహ్నాలు; ఆత్మకేంద్రీయం; సజీవారోపణ (animism)
మూర్త ప్రచాలక (Concrete operational)	7-11	నిజమైన వస్తువుల గురించి తార్కిక ఆలోచన; నిత్యత్వం (conservation)
నైరూప్య ప్రచాలక (Formal operational)	11 మరియు అంతకంటే ఎక్కువ	నైరూప్య, ఊహాత్మక ఆలోచన

తరగతి గది కోణం: పిల్లలకు నిజమైన వస్తువులు, కృత్యాలు ఉపయోగించండి; కౌమారులకు చర్చ, "ఒకవేళ ఇలా అయితే" సమస్యలకు అవకాశం ఇవ్వండి.

భావోద్వేగ వికాసం

భావోద్వేగాలు అంటే సంతోషం, భయం, కోపం, ప్రేమ వంటి బలమైన భావాలు. నవజాత శిశువులు సాధారణ ఉద్రేకాన్ని చూపుతారు. తొలి సంవత్సరంలో విభిన్న భావోద్వేగాలు కనిపిస్తాయి. అపరిచితుల పట్ల భయం (stranger anxiety) మొదటి సంవత్సరం రెండవ అర్ధభాగంలో కనిపిస్తుంది. వయస్సుతో పిల్లలు భావోద్వేగాలను నియంత్రించడం నేర్చుకుంటారు. పూర్వ పాఠశాల పిల్లవాడు చిన్న, బలమైన ఆవేశాలు చూపుతాడు. కౌమారులు మానసిక స్థితి హెచ్చుతగ్గులు చూపుతారు. సంరక్షకునితో సురక్షిత బంధం (అనుబంధం - attachment) భావోద్వేగ భద్రతను ఇస్తుంది. బౌల్బీ (Bowlby) అనుబంధాన్ని వివరించాడు; హార్లో (Harlow) కోతి అధ్యయనం ఆహారం కంటే సౌకర్యవంతమైన స్పర్శ ముఖ్యమని చూపింది.

తరగతి గది కోణం: ఆప్యాయత, నిలకడ ఉన్న ఉపాధ్యాయుడు, ప్రయత్నానికి ప్రశంస, మాట్లాడటానికి సురక్షిత స్థలం.

సామాజిక వికాసం

సామాజిక వికాసం అంటే ఇతరులతో కలిసి జీవించడం నేర్చుకోవడం. ఇది కుటుంబంతో మొదలై తోటివారు, పాఠశాల వరకు విస్తరిస్తుంది.

శిశువు: తల్లి లేదా సంరక్షకునితో అనుబంధం.
పూర్వ బాల్యం: సమాంతర ఆట, ఆ తరువాత సహకార ఆట. ఇతర పిల్లల పట్ల ఆసక్తి.
మధ్య బాల్యం: సన్నిహిత స్నేహితులు, జట్టు ఆటలు, నియమాలు, సమూహ విధేయత (గుంపు వయస్సు).
కౌమారం: తోటి సమూహం చాలా ముఖ్యం, స్వతంత్రత కోరిక, వ్యతిరేక లింగం పట్ల ఆసక్తి, గుర్తింపు అన్వేషణ.

సాంఘికీకరణ కుటుంబం, పాఠశాల, తోటివారు, మీడియా ద్వారా జరుగుతుంది. సామాజిక నైపుణ్యాలను పెంపొందించడానికి ఉపాధ్యాయులు సమూహ పని, ప్రాజెక్టులు, బాధ్యతలను ఉపయోగించవచ్చు.

నైతిక వికాసం

నైతికత అంటే సరైనది, తప్పు అనే భావనలు. పియాజే రెండు దశలను వివరించాడు: నైతిక వాస్తవికత (moral realism) (నియమాలు స్థిరమైనవి, పెద్దల నుండి వస్తాయి; సుమారు 7-8 ఏళ్ళ లోపు) మరియు నైతిక సాపేక్షత (moral relativism) (నియమాలు ఒప్పందంతో రూపొందుతాయి; తరువాత). కోల్బర్గ్ (Kohlberg) తరువాత మూడు స్థాయిలలో ఆరు దశలను ఇచ్చాడు (సిద్ధాంతకర్తల అధ్యాయం చూడండి): సంప్రదాయ పూర్వ, సంప్రదాయ, సంప్రదాయోత్తర. చిన్న పిల్లలు శిక్ష తప్పించుకోవడానికి పాటిస్తారు; పెద్ద పిల్లలు ఇతరులను సంతోషపెట్టడానికి, క్రమాన్ని కాపాడటానికి నియమాలు పాటిస్తారు; పరిణతి చెందిన వ్యక్తులు సూత్రాలను అనుసరిస్తారు. నైతిక ఎదుగుదలకు మంచి ఆదర్శాలు, కథలు, చర్చ, న్యాయమైన నియమాలు అవసరం. పెద్దలను అనుకరించడం బలంగా ఉంటుంది.

భాషా వికాసం

భాష సంస్కృతులన్నింటిలో నిర్దిష్ట క్రమంలో ఎదుగుతుంది:

వయస్సు	దశ
జననం	ఏడుపు (ప్రతీకార శబ్దాలు)
సుమారు 2-3 నెలలు	కూయడం (Cooing)
సుమారు 6 నెలలు	అస్పష్టంగా మాట్లాడటం (Babbling) (పునరావృత అక్షరాలు)
సుమారు 1 సంవత్సరం	తొలి పదాలు (ఏకపద వాక్యం, holophrase)
సుమారు 2 సంవత్సరాలు	రెండు పదాల (టెలిగ్రాఫిక్) మాట
3-5 సంవత్సరాలు	పదజాలం, వాక్యాల వేగవంతమైన పెరుగుదల
పాఠశాల వయస్సు	చదవడం, రాయడం, పొడవైన, సంక్లిష్ట వాక్యాలు

గ్రహణ భాష (అర్థం చేసుకోవడం) వ్యక్తీకరణ భాష (మాట్లాడటం) కంటే ముందు వస్తుంది. పిల్లలు వినడం, అనుకరణ, బలపరచడం, పరస్పర చర్య ద్వారా నేర్చుకుంటారు. చోమ్‌స్కీ (Chomsky) జన్మతః ఉన్న భాషా అర్జన పరికరం (Language Acquisition Device - LAD) ను ప్రతిపాదించాడు; స్కిన్నర్ (Skinner) బలపరచడానికి ప్రాధాన్యమిచ్చాడు; వైగోట్స్కీ (Vygotsky) సామాజిక సంభాషణకు ప్రాధాన్యమిచ్చాడు. నేర్చుకోవడానికి మాతృభాషే ఉత్తమ తొలి మాధ్యమం. తరగతి గది కోణం: పాటలు, కథలు, సంభాషణ, బిగ్గరగా చదవడం.

కౌమారం: ప్రత్యేక అంశాలు

వేగవంతమైన శరీర మార్పు, లైంగిక పరిపక్వత, కొత్త శరీర ప్రతిమ.
నైరూప్య, విమర్శనాత్మక ఆలోచన; పెద్దలను ప్రశ్నించడం.
గుర్తింపు అన్వేషణ (ఎరిక్సన్ - Erikson: గుర్తింపు వర్సెస్ పాత్ర గందరగోళం).
స్నేహితులు, మీడియా బలమైన ప్రభావం.
భావోద్వేగ ఎగుడుదిగుళ్ళు; కఠిన నియంత్రణ కాదు, అవగాహన అవసరం.
వృత్తి ఆసక్తులు మొదలవుతాయి; మార్గదర్శనం, కౌన్సెలింగ్ అవసరం.

ఉపాధ్యాయునికి ప్రతి దశ అవసరాలు

దశ	ఉపాధ్యాయుడు ఏమి చేయాలి
శైశవం, పూర్వ బాల్యం	ఆట, పాటలు, కథలు, సురక్షిత స్థలం, ప్రేమ ఇవ్వాలి; మాతృభాషను ఉపయోగించాలి
మధ్య బాల్యం	సమూహ ఆటలు, ప్రాజెక్టులు, నియమాలు, సరళమైన బాధ్యత, ప్రయత్నానికి ప్రశంస ఇవ్వాలి
కౌమారం	మార్గదర్శనం, గౌరవం, మాట్లాడటానికి అవకాశాలు, వృత్తి సమాచారం, ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తీకరణ మార్గాలు ఇవ్వాలి

నవజాత శిశువు ప్రతీకార చర్యలు, తొలి నైపుణ్యాలు

నవజాత శిశువు నేర్చుకోకుండానే ప్రతీకార చర్యలను చూపుతుంది. మోరో ప్రతీకార చర్య (Moro reflex) ఉలిక్కిపడే ప్రతిస్పందన. పట్టుకునే (palmar) ప్రతీకార చర్యలో తాకినప్పుడు చేయి మూసుకుంటుంది. రూటింగ్ (rooting) ప్రతీకార చర్యలో చెంపపై తాకినప్పుడు తల ఆ వైపు తిరుగుతుంది. చప్పరించే ప్రతీకార చర్య ఆహారం తీసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. స్వచ్ఛంద నియంత్రణ పెరిగేకొద్దీ వీటిలో చాలా వరకు మొదటి నెలల్లో మాయమవుతాయి. ఇవి లేకపోవడం లేదా చాలా కాలం కొనసాగడం వైద్యునికి హెచ్చరిక సూచన కావచ్చు.

పరిమాణాల మధ్య సంబంధాలు

ఈ పరిమాణాలు వేరువేరు కావు. బాగా వినలేని పిల్లవాడు భాషలో నెమ్మదిగా ఉండవచ్చు, తరువాత సామాజిక జీవితంలో, పాఠశాల పురోగతిలో నెమ్మదిగా ఉండవచ్చు. పాఠశాలలో బెదిరింపుకు గురయ్యే పిల్లవాడు భావోద్వేగ ఒత్తిడిని, ఏకాగ్రత లోపాన్ని చూపవచ్చు. ఉపాధ్యాయుడు మార్కులను మాత్రమే కాకుండా మొత్తం పిల్లవాడిని చూడాలి. ఒక రంగంలో ముందస్తు సహాయం తరచుగా ఇతర రంగాలను మెరుగుపరుస్తుంది.

పాఠశాల సంవత్సరాలలో సాధారణ ఆందోళనలు

నెమ్మదిగా మాట్లాడటం లేదా నత్తి: ఓర్పు, మాట్లాడటానికి ప్రశాంతమైన సమయం ఇవ్వండి; ఎగతాళి చేయవద్దు.
రాతలో వికృతత్వం: సూక్ష్మ చాలక కృత్యాలు ఇవ్వండి.
సిగ్గు లేదా భయం: చిన్న సమూహ పనుల ద్వారా నెమ్మదిగా నమ్మకాన్ని పెంచండి.
దూకుడు: నియమాలు, న్యాయమైన ఆట నేర్పండి, మంచి ప్రవర్తనకు ప్రశంస ఇవ్వండి.
ముందుగా లేదా ఆలస్యంగా యవ్వనారంభం: వ్యక్తిగతంగా, సరైన సమాచారం ఇవ్వండి.

జ్ఞానాత్మక వికాసం: దశల వారీ తరగతి గది కృత్యాలు

పూర్వ-ప్రచాలక పిల్లలకు చిత్రాలు, కథలు, తోలుబొమ్మలు, వస్తువులతో లెక్కించడం, పాత్రధారణ ఉపయోగించండి. సూచనలను చిన్నగా ఉంచండి, ఉదాహరణలు చూపండి. మూర్త ప్రచాలక పిల్లలకు ప్రయోగాలు, కొలతలు, వర్గీకరణ, సరళ పటాలు ఉపయోగించండి. ఎందుకో వివరించమని అడగండి. నైరూప్య ప్రచాలక అభ్యాసకులకు చర్చలు, ప్రాజెక్టులు, బీజగణితం, విజ్ఞాన తర్కం, నైతిక చర్చ ఉపయోగించండి. భాష, పెద్దల మార్గదర్శక సహాయం ఆలోచనను ముందుకు నడిపిస్తాయని వైగోట్స్కీ జోడించాడు.

భావోద్వేగ, సామాజిక నైపుణ్యాలు: ఆరోగ్యకరమైన ఎదుగుదల సూచనలు

ఆరోగ్యకరమైన భావోద్వేగ ఎదుగుదల ఉన్న పిల్లవాడు భావాలకు పేరు పెట్టగలడు, తన వంతు కోసం ఎదురుచూడగలడు, చిన్న వైఫల్యాన్ని అంగీకరించగలడు, కలత నుండి తేరుకోగలడు. ఆరోగ్యకరమైన సామాజిక ఎదుగుదల పంచుకోవడం, సహాయం చేయడం, నియమాలు పాటించడం, స్నేహితులను చేసుకోవడం, చిన్న తగాదాలను పరిష్కరించుకోవడంలో కనిపిస్తుంది. రోజువారీ దినచర్యలో వీటికి అవకాశాలను ఉపాధ్యాయుడు ఇవ్వాలి: తరగతి పనులు, సమూహ పనులు, అసెంబ్లీ, ఆటలు. భావోద్వేగ భద్రత మొదట రావాలి, ఎందుకంటే భయపడిన పిల్లవాడు బాగా నేర్చుకోలేడు.

పెరుగుదల వేగాలు, శరీర మార్పులు

రెండు వేగవంతమైన పెరుగుదల కాలాలు ఉన్నాయి: జీవితంలోని మొదటి రెండు సంవత్సరాలు, తొలి కౌమారం. కౌమారంలో ఎత్తు, బరువు త్వరగా పెరుగుతాయి; గుండె, ఊపిరితిత్తులు, కండరాలు ఎదుగుతాయి; హార్మోన్లు లైంగిక పరిపక్వతను కలిగిస్తాయి. శరీర భాగాలు వేర్వేరు వేగాలతో ఎదగడం వల్ల టీనేజర్లు కొంతకాలం ఇబ్బందిగా లేదా వికృతంగా భావించవచ్చు. ఇది సాధారణం. ఈ సమయంలో మంచి ఆహారం, నిద్ర, వ్యాయామం చాలా ముఖ్యం, శరీర మార్పుల గురించి దయతో, నిజాయితీగా సమాచారం ఇవ్వడం కూడా ముఖ్యం.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

స్థూల చాలకం అంటే పెద్ద కండరాలు (పరిగెత్తడం); సూక్ష్మ చాలకం అంటే చిన్న కండరాలు (రాయడం).
Cephalocaudal, Proximodistal రెండూ చాలక నియంత్రణను వివరిస్తాయి, కానీ అవి ఒకటి కాదు.
అపరిచితుల పట్ల భయం శైశవానికి చెందినది, కౌమారానికి కాదు.
కూయడం అస్పష్టంగా మాట్లాడటం కంటే ముందు; అస్పష్టంగా మాట్లాడటం తొలి పదాల కంటే ముందు.
పియాజే నైతిక వాస్తవికత చిన్న దశ; సాపేక్షత తరువాతి దశ.
ప్రాథమిక లైంగిక లక్షణాలు పునరుత్పత్తి అవయవాలు; ద్వితీయమైనవి స్వరంలో మార్పు వంటి బాహ్య సూచనలు.
బాలికలు సాధారణంగా బాలుర కంటే ముందు యవ్వనానికి చేరతారు.
హాల్ "సంఘర్షణ, ఒత్తిడి" కౌమారాన్ని సూచిస్తుంది, శైశవాన్ని కాదు.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. శైశవం జననం నుండి సుమారు రెండు సంవత్సరాల వరకు.
2. మధ్య బాల్యాన్ని గుంపు వయస్సు అని కూడా అంటారు.
3. కౌమారాన్ని సంఘర్షణ, ఒత్తిడి కాలం అంటారు.
4. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు చిన్న కండరాలను ఉపయోగిస్తాయి.
5. అస్పష్టంగా మాట్లాడటం (బాబ్లింగ్) సుమారు ఆరు నెలల వద్ద కనిపిస్తుంది.
6. టెలిగ్రాఫిక్ మాటలో రెండు పదాల వాక్యాలు ఉంటాయి.
7. వస్తు స్థిరత్వం ఇంద్రియ-చాలక దశ సాధన.
8. నిత్యత్వం మూర్త ప్రచాలక దశలో వృద్ధి చెందుతుంది.
9. నైరూప్య ఆలోచన నైరూప్య ప్రచాలక దశలో కనిపిస్తుంది.
10. బౌల్బీ అనుబంధ సిద్ధాంతానికి ప్రసిద్ధుడు.
11. నైతిక వాస్తవికత అంటే నియమాలను స్థిరమైనవిగా చూడటం.
12. గ్రహణ భాష వ్యక్తీకరణ భాష కంటే ముందు వృద్ధి చెందుతుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

శైశవ దశ సాధారణంగా పుట్టినప్పటి నుండి సుమారు ఎంత వయస్సు వరకు ఉంటుంది?
1. 10 సంవత్సరాలు
2. 7 సంవత్సరాలు
3. 5 సంవత్సరాలు
4. 2 సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. 2 సంవత్సరాలు
Infancy is generally taken as the period from birth to about
1. 10 years
2. 7 years
3. 5 years
4. 2 years
మధ్య బాల్యాన్ని ఇంకా ఏమని పిలుస్తారు?
1. తుఫాను వయస్సు
2. సంధి వయస్సు
3. ముఠా వయస్సు (Gang age)
4. బొమ్మల వయస్సు (Toy age)
సమాధానం
C. ముఠా వయస్సు (Gang age)
Middle childhood is also called the
1. storm age
2. critical age
3. gang age
4. toy age
కౌమారాన్ని తుఫాను, ఒత్తిడి కాలంగా వర్ణించిన మనోవిజ్ఞాని ఎవరు?
1. జి. స్టాన్లీ హాల్ (G. Stanley Hall)
2. ఎరిక్సన్
3. పియాజే
4. బండూరా
సమాధానం
A. జి. స్టాన్లీ హాల్ (G. Stanley Hall)
Which psychologist described adolescence as a time of storm and stress?
1. G. Stanley Hall
2. Erikson
3. Piaget
4. Bandura
పెన్సిల్ పట్టుకోవడం, చొక్కా గుండీలు పెట్టుకోవడం వేటికి ఉదాహరణలు?
1. సామాజిక నైపుణ్యాలు
2. స్థూల చాలక నైపుణ్యాలు
3. సహజ ప్రతీకార చర్యలు (Reflexes)
4. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు
సమాధానం
D. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు
Holding a pencil and buttoning a shirt are examples of
1. social skills
2. gross motor skills
3. reflexes
4. fine motor skills
పరుగెత్తడం, దూకడం వేటికి ఉదాహరణలు?
1. స్థూల చాలక నైపుణ్యాలు
2. నైతిక నైపుణ్యాలు
3. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు
4. భాషా నైపుణ్యాలు
సమాధానం
A. స్థూల చాలక నైపుణ్యాలు
Running and jumping are examples of
1. gross motor skills
2. moral skills
3. fine motor skills
4. language skills
వీటిలో పుట్టుకతోనే ఉండే సహజ ప్రతీకార చర్య (Reflex) ఏది?
1. మాట్లాడటం
2. పాకడం
3. పట్టుకోవడం
4. నడవడం
సమాధానం
C. పట్టుకోవడం
Which of these is a reflex present at birth?
1. Speaking
2. Crawling
3. Grasping
4. Walking
'బా-బా' వంటి అక్షరాలను పునరావృతం చేసే దశ
1. కూయింగ్ (Cooing)
2. అస్పష్ట ఉచ్చారణ (Babbling)
3. ఏకపద వాక్యం (Holophrase)
4. టెలిగ్రాఫిక్ భాష
సమాధానం
B. అస్పష్ట ఉచ్చారణ (Babbling)
The stage at which a child shows repeated syllables such as 'ba-ba' is
1. cooing
2. babbling
3. holophrase
4. telegraphic speech
'అమ్మ వెళ్ళు' వంటి రెండు పదాల భాషను ఏమంటారు?
1. బాబ్లింగ్
2. టెలిగ్రాఫిక్ భాష (Telegraphic speech)
3. కూయింగ్
4. ఏడ్వడం
సమాధానం
B. టెలిగ్రాఫిక్ భాష (Telegraphic speech)
Two-word speech such as 'mama go' is known as
1. babbling
2. telegraphic speech
3. cooing
4. crying
పియాజే సిద్ధాంతంలో వస్తు స్థిరత్వం (Object permanence) ఏ దశలో సాధించబడుతుంది?
1. ఇంద్రియ చాలక దశ
2. పూర్వ ప్రచాలక దశ
3. మూర్త ప్రచాలక దశ
4. అమూర్త ప్రచాలక దశ
సమాధానం
A. ఇంద్రియ చాలక దశ
Object permanence is achieved in Piaget's
1. sensorimotor stage
2. pre-operational stage
3. concrete operational stage
4. formal operational stage
నిత్యత్వ భావన (Conservation) ఏ దశలో సాధించబడుతుంది?
1. పూర్వ ప్రచాలక దశ
2. ఇంద్రియ చాలక దశ
3. అమూర్త ప్రచాలక దశ
4. మూర్త ప్రచాలక దశ
సమాధానం
D. మూర్త ప్రచాలక దశ
Conservation is mastered in the
1. pre-operational stage
2. sensorimotor stage
3. formal operational stage
4. concrete operational stage
అమూర్త, ఊహాత్మక ఆలోచన ఏ దశలో కనిపిస్తుంది?
1. పూర్వ ప్రచాలక దశ
2. ఇంద్రియ చాలక దశ
3. అమూర్త ప్రచాలక దశ
4. మూర్త ప్రచాలక దశ
సమాధానం
C. అమూర్త ప్రచాలక దశ
Abstract and hypothetical thinking appears in the
1. pre-operational stage
2. sensorimotor stage
3. formal operational stage
4. concrete operational stage
అనుబంధ సిద్ధాంతంతో (Attachment theory) సంబంధం ఉన్న పండితుడు
1. బినె
2. బౌల్బీ (Bowlby)
3. చామ్‌స్కీ
4. స్కిన్నర్
సమాధానం
B. బౌల్బీ (Bowlby)
The scholar linked with attachment theory is
1. Binet
2. Bowlby
3. Chomsky
4. Skinner
అపరిచితుల పట్ల భయం సాధారణంగా ఎప్పుడు కనిపిస్తుంది?
1. కౌమారంలో మాత్రమే
2. పుట్టినప్పుడు
3. పాఠశాల వయస్సు తరువాత
4. మొదటి సంవత్సరం రెండవ అర్ధభాగంలో
సమాధానం
D. మొదటి సంవత్సరం రెండవ అర్ధభాగంలో
Fear of strangers usually appears
1. only in adolescence
2. at birth
3. after school age
4. in the second half of the first year
గొంతు మారడం, శరీరంపై రోమాలు రావడం
1. ప్రాథమిక లైంగిక లక్షణాలు
2. సహజ ప్రతీకార చర్యలు
3. ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలు
4. చాలక నైపుణ్యాలు
సమాధానం
C. ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలు
Voice change and body hair are
1. primary sex characters
2. reflexes
3. secondary sex characters
4. motor skills
పియాజే నైతిక వికాసంలో నియమాలను స్థిరమైనవిగా చూసే మొదటి దశ
1. నైతిక వాస్తవికత (Moral realism)
2. నైతిక సాపేక్షత (Moral relativism)
3. సామాజిక ఒప్పందం
4. సంప్రదాయానంతర నైతికత
సమాధానం
A. నైతిక వాస్తవికత (Moral realism)
Piaget's first stage of moral development, in which rules are seen as fixed, is
1. moral realism
2. moral relativism
3. social contract
4. post-conventional morality
పదాలను మాట్లాడటానికి ముందే అర్థం చేసుకోవడం జరుగుతుంది. ఇది ఏ క్రమం?
1. వ్యక్తీకరణ భాష తరువాత గ్రహణ భాష
2. అస్పష్ట ఉచ్చారణ తరువాత ఏడ్వడం
3. రాయడం తరువాత చదవడం
4. గ్రహణ భాష తరువాత వ్యక్తీకరణ భాష
సమాధానం
D. గ్రహణ భాష తరువాత వ్యక్తీకరణ భాష
Understanding words comes before speaking them. This is the order of
1. expressive then receptive language
2. babbling then crying
3. writing then reading
4. receptive then expressive language
భాషా వికాసంలో ముందుగా వచ్చేది ఏది?
1. కూయింగ్
2. రెండు పదాల వాక్యం
3. మొదటి పదం
4. అస్పష్ట ఉచ్చారణ (Babbling)
సమాధానం
A. కూయింగ్
Which comes first in language development?
1. Cooing
2. Two-word phrase
3. First word
4. Babbling
చిన్న పిల్లలకు మట్టితో నమూనాలు చేయించడం, బొమ్మలు గీయించడం ప్రధానంగా దేనిని పెంపొందించడానికి?
1. అమూర్త ఆలోచన
2. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు
3. నైతిక తర్కం
4. ఐక్యూ స్కోర్లు
సమాధానం
B. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు
A teacher gives clay modelling and drawing to small children mainly to develop
1. abstract thinking
2. fine motor skills
3. moral reasoning
4. IQ scores
ఒక టీనేజర్ 'నేను ఎవరిని?' అని పదేపదే అడుగుతున్నాడు. ఇది దేనితో సంబంధం కలిగి ఉంది?
1. వస్తు స్థిరత్వం
2. ఆత్మకేంద్రితత్వం (Egocentrism)
3. గుర్తింపు కోసం అన్వేషణ
4. నైతిక వాస్తవికత
సమాధానం
C. గుర్తింపు కోసం అన్వేషణ
A teenager keeps asking, 'Who am I?' This is linked with
1. object permanence
2. egocentrism
3. the search for identity
4. moral realism
చంద్రుడు తనను అనుసరిస్తున్నాడని ఐదేళ్ల పిల్లవాడు నమ్ముతున్నాడు. ఈ ఆలోచన ఏ దశకు విలక్షణమైనది?
1. ఇంద్రియ చాలక దశ
2. పూర్వ ప్రచాలక దశ
3. అమూర్త ప్రచాలక దశ
4. మూర్త ప్రచాలక దశ
సమాధానం
B. పూర్వ ప్రచాలక దశ
A five-year-old believes the moon follows him. This thinking is typical of the
1. sensorimotor stage
2. pre-operational stage
3. formal operational stage
4. concrete operational stage
కౌమారుల జ్ఞానాత్మక దశకు ఏ కార్యకలాపం బాగా సరిపోతుంది?
1. పూసలతో లెక్కించడం మాత్రమే
2. 'ఒకవేళ ఇలా అయితే' పరిస్థితులపై చర్చ
3. గిలక్కాయలతో ఆడటం
4. బొమ్మలకు రంగులు వేయడం మాత్రమే
సమాధానం
B. 'ఒకవేళ ఇలా అయితే' పరిస్థితులపై చర్చ
Which activity best suits adolescents' cognitive stage?
1. Counting with beads only
2. Debate on 'what if' situations
3. Playing with rattles
4. Colouring pictures only
వీటిలో సమాంతర ఆట (Parallel play)ను చూపేది ఏది?
1. పిల్లలు నియమాలతో కూడిన జట్టు ఆట ఆడతారు
2. ఒక పిల్లవాడు ఇతరులకు దూరంగా ఒంటరిగా ఆడతాడు
3. ఒక సమూహం కలిసి ఒక నమూనాను నిర్మిస్తుంది
4. ఇద్దరు పిల్లలు ప్రక్క ప్రక్కనే తమ సొంత బొమ్మలతో ఆడతారు
సమాధానం
D. ఇద్దరు పిల్లలు ప్రక్క ప్రక్కనే తమ సొంత బొమ్మలతో ఆడతారు
Which of the following shows parallel play?
1. Children play a team game with rules
2. A child plays alone far from others
3. A group builds a model together
4. Two children play with their own toys side by side
హార్లో కోతి ప్రయోగాలు శిశువులకు ఏమి అవసరమో చూపాయి?
1. కేవలం ఆహారం
2. కేవలం బొమ్మలు
3. కేవలం శిక్ష
4. ఆహారం కంటే ఎక్కువగా సౌకర్యవంతమైన స్పర్శ
సమాధానం
D. ఆహారం కంటే ఎక్కువగా సౌకర్యవంతమైన స్పర్శ
Harlow's monkey experiments showed that infants need
1. only food
2. only toys
3. only punishment
4. comfort contact more than food alone
ఏ దశలో బాలికలు సాధారణంగా బాలుర కంటే ముందే పరిపక్వత చెందుతారు?
1. శైశవ దశ
2. చివరి బాల్యం మాత్రమే
3. యవ్వనారంభం (Puberty)
4. వృద్ధాప్యం
సమాధానం
C. యవ్వనారంభం (Puberty)
In which stage do girls generally mature earlier than boys?
1. Infancy
2. Late childhood only
3. Puberty
4. Old age
ఇంకా మాట్లాడలేని పిల్లవాడు సరళమైన సూచనలను అర్థం చేసుకుంటున్నాడు. ఇది దేని వికాసాన్ని చూపుతుంది?
1. వ్యక్తీకరణ భాష
2. టెలిగ్రాఫిక్ భాష
3. గ్రహణ భాష (Receptive language)
4. అస్పష్ట ఉచ్చారణ మాత్రమే
సమాధానం
C. గ్రహణ భాష (Receptive language)
A child who cannot yet speak understands simple instructions. This shows development of
1. expressive language
2. telegraphic speech
3. receptive language
4. babbling only
పూర్వ ప్రాథమిక తరగతి ఉపాధ్యాయుడు ఎక్కువగా దేనిని ఉపయోగించాలి?
1. మాతృభాషలో ఆటలు, కథలు, పాటలు
2. అధికారిక పరీక్షలు
3. పొడవైన ఉపన్యాసాలు
4. అమూర్త నియమాలు
సమాధానం
A. మాతృభాషలో ఆటలు, కథలు, పాటలు
A teacher of a pre-school class should mostly use
1. play, stories and songs in the mother tongue
2. formal tests
3. long lectures
4. abstract rules
ఒక టీనేజర్ మానసిక స్థితిలో హెచ్చుతగ్గులు, స్వాతంత్ర్య కాంక్ష, సహచరుల ప్రభావాన్ని ఉత్తమంగా ఎలా నిర్వహించాలి?
1. కఠిన నియంత్రణ కంటే అవగాహనతో కూడిన మార్గదర్శకత్వంతో
2. కఠిన శిక్షతో
3. పిల్లవాడిని పట్టించుకోకపోవడంతో
4. ఒంటరిగా ఉంచడంతో
సమాధానం
A. కఠిన నియంత్రణ కంటే అవగాహనతో కూడిన మార్గదర్శకత్వంతో
A teenager's mood swings, wish for independence and peer influence are best handled with
1. understanding guidance rather than harsh control
2. strict punishment
3. ignoring the child
4. isolation
పియాజే దశలను సరైన క్రమంలో వరుసగా ఇచ్చినది ఏది?
1. ఇంద్రియ చాలక, పూర్వ ప్రచాలక, మూర్త ప్రచాలక, అమూర్త ప్రచాలక
2. పూర్వ ప్రచాలక, ఇంద్రియ చాలక, అమూర్త ప్రచాలక, మూర్త ప్రచాలక
3. ఇంద్రియ చాలక, మూర్త ప్రచాలక, పూర్వ ప్రచాలక, అమూర్త ప్రచాలక
4. అమూర్త ప్రచాలక, మూర్త ప్రచాలక, పూర్వ ప్రచాలక, ఇంద్రియ చాలక
సమాధానం
A. ఇంద్రియ చాలక, పూర్వ ప్రచాలక, మూర్త ప్రచాలక, అమూర్త ప్రచాలక
Which of the following correctly lists Piaget's stages in order?
1. Sensorimotor, pre-operational, concrete operational, formal operational
2. Pre-operational, sensorimotor, formal operational, concrete operational
3. Sensorimotor, concrete operational, pre-operational, formal operational
4. Formal operational, concrete operational, pre-operational, sensorimotor
భాషా దశలను సరైన క్రమంలో వరుసగా ఇచ్చినది ఏది?
1. అస్పష్ట ఉచ్చారణ, కూయింగ్, ఏడ్వడం, మొదటి పదాలు
2. మొదటి పదాలు, అస్పష్ట ఉచ్చారణ, కూయింగ్, ఏడ్వడం
3. కూయింగ్, ఏడ్వడం, మొదటి పదాలు, అస్పష్ట ఉచ్చారణ
4. ఏడ్వడం, కూయింగ్, అస్పష్ట ఉచ్చారణ, మొదటి పదాలు
సమాధానం
D. ఏడ్వడం, కూయింగ్, అస్పష్ట ఉచ్చారణ, మొదటి పదాలు
Which lists the stages of language in correct order?
1. Babbling, cooing, crying, first words
2. First words, babbling, cooing, crying
3. Cooing, crying, first words, babbling
4. Crying, cooing, babbling, first words
ప్రవచనాలు: 1. స్థూల చాలక నైపుణ్యాలు పెద్ద కండరాలను ఉపయోగిస్తాయి. 2. సూక్ష్మ చాలక నైపుణ్యాలు చిన్న కండరాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Gross motor skills use large muscles. 2. Fine motor skills use small muscles. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. బాలికలు సాధారణంగా బాలుర కంటే ముందే యవ్వనారంభానికి చేరుకుంటారు. 2. బాలురు ఎల్లప్పుడూ బాలికల కంటే ముందే యవ్వనారంభానికి చేరుకుంటారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Girls generally reach puberty earlier than boys. 2. Boys always reach puberty earlier than girls. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. సంరక్షకునితో అనుబంధం భావోద్వేగ భద్రతను ఇస్తుంది. 2. వయస్సుతో భావోద్వేగాలు మారవు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Attachment to the caregiver gives emotional security. 2. Emotions do not change with age. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. కౌమారంలో సహచర సమూహం చాలా ముఖ్యమవుతుంది. 2. కౌమారులు పెద్దలను ఎప్పుడూ ప్రశ్నించరు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Peer group becomes very important in adolescence. 2. Adolescents never question adults. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. నైతిక వాస్తవికత చిన్న పిల్లలకు చెందుతుంది. 2. పెరుగుదలతో నైతిక సాపేక్షత కనిపిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Moral realism belongs to younger children. 2. Moral relativism appears with growth. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. అస్పష్ట ఉచ్చారణ మొదటి పదాల కంటే ముందు వస్తుంది. 2. టెలిగ్రాఫిక్ భాష మొదటి సంవత్సరం చుట్టూ కనిపిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Babbling comes before first words. 2. Telegraphic speech appears around the first year. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. ప్రాథమిక లైంగిక లక్షణాలు ప్రత్యుత్పత్తి అవయవాలు. 2. గొంతు మారడం ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలలో ఒకటి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Primary sex characters are reproductive organs. 2. Secondary sex characters include voice change. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. మొదటి రెండు సంవత్సరాల్లో శారీరక పెరుగుదల అత్యంత వేగంగా ఉంటుంది. 2. బాల్యంలో పెరుగుదల నెమ్మదిస్తుంది, యవ్వనారంభంలో మళ్లీ వేగవంతమవుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Physical growth is fastest in the first two years. 2. Growth slows down through childhood and speeds up again at puberty. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. సహజ ప్రతీకార చర్య సాధన ద్వారా నేర్చుకోబడుతుంది. 2. పట్టుకోవడం వంటి సహజ ప్రతీకార చర్యలు పుట్టుకతోనే ఉంటాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. A reflex is learned through practice. 2. Reflexes such as grasping are present at birth. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
దశను లక్షణంతో జతపరచండి. 1. ఇంద్రియ చాలక 2. పూర్వ ప్రచాలక 3. మూర్త ప్రచాలక
1. 1 - నిత్యత్వ భావన; 2 - ఆత్మకేంద్రితత్వం; 3 - వస్తు స్థిరత్వం
2. 1 - వస్తు స్థిరత్వం; 2 - ఆత్మకేంద్రితత్వం; 3 - నిత్యత్వ భావన
3. 1 - వస్తు స్థిరత్వం; 2 - నిత్యత్వ భావన; 3 - ఆత్మకేంద్రితత్వం
4. 1 - ఆత్మకేంద్రితత్వం; 2 - వస్తు స్థిరత్వం; 3 - నిత్యత్వ భావన
సమాధానం
B. 1 - వస్తు స్థిరత్వం; 2 - ఆత్మకేంద్రితత్వం; 3 - నిత్యత్వ భావన
Match stage with feature. 1. Sensorimotor 2. Pre-operational 3. Concrete operational
1. 1 - conservation; 2 - egocentrism; 3 - object permanence
2. 1 - object permanence; 2 - egocentrism; 3 - conservation
3. 1 - object permanence; 2 - conservation; 3 - egocentrism
4. 1 - egocentrism; 2 - object permanence; 3 - conservation
వయస్సును భాషా మైలురాయితో జతపరచండి. 1. సుమారు 6 నెలలు 2. సుమారు 1 సంవత్సరం 3. సుమారు 2 సంవత్సరాలు
1. 1 - రెండు పదాల భాష; 2 - అస్పష్ట ఉచ్చారణ; 3 - మొదటి పదాలు
2. 1 - అస్పష్ట ఉచ్చారణ; 2 - రెండు పదాల భాష; 3 - మొదటి పదాలు
3. 1 - మొదటి పదాలు; 2 - అస్పష్ట ఉచ్చారణ; 3 - రెండు పదాల భాష
4. 1 - అస్పష్ట ఉచ్చారణ; 2 - మొదటి పదాలు; 3 - రెండు పదాల భాష
సమాధానం
D. 1 - అస్పష్ట ఉచ్చారణ; 2 - మొదటి పదాలు; 3 - రెండు పదాల భాష
Match the age with the language milestone. 1. About 6 months 2. About 1 year 3. About 2 years
1. 1 - two-word speech; 2 - babbling; 3 - first words
2. 1 - babbling; 2 - two-word speech; 3 - first words
3. 1 - first words; 2 - babbling; 3 - two-word speech
4. 1 - babbling; 2 - first words; 3 - two-word speech
దశను దాని సాధారణ పేరుతో జతపరచండి. 1. ప్రారంభ బాల్యం 2. మధ్య బాల్యం 3. కౌమారం
1. 1 - బొమ్మల వయస్సు; 2 - తుఫాను, ఒత్తిడి; 3 - ముఠా వయస్సు
2. 1 - బొమ్మల వయస్సు; 2 - ముఠా వయస్సు; 3 - తుఫాను, ఒత్తిడి
3. 1 - ముఠా వయస్సు; 2 - బొమ్మల వయస్సు; 3 - తుఫాను, ఒత్తిడి
4. 1 - తుఫాను, ఒత్తిడి; 2 - బొమ్మల వయస్సు; 3 - ముఠా వయస్సు
సమాధానం
B. 1 - బొమ్మల వయస్సు; 2 - ముఠా వయస్సు; 3 - తుఫాను, ఒత్తిడి
Match the stage with its common name. 1. Early childhood 2. Middle childhood 3. Adolescence
1. 1 - toy age; 2 - storm and stress; 3 - gang age
2. 1 - toy age; 2 - gang age; 3 - storm and stress
3. 1 - gang age; 2 - toy age; 3 - storm and stress
4. 1 - storm and stress; 2 - toy age; 3 - gang age
సిద్ధాంతకర్తను అంశంతో జతపరచండి. 1. బౌల్బీ 2. హాల్ 3. పియాజే
1. 1 - తుఫాను, ఒత్తిడి; 2 - ఆలోచనా దశలు; 3 - అనుబంధం
2. 1 - ఆలోచనా దశలు; 2 - అనుబంధం; 3 - తుఫాను, ఒత్తిడి
3. 1 - అనుబంధం; 2 - ఆలోచనా దశలు; 3 - తుఫాను, ఒత్తిడి
4. 1 - అనుబంధం; 2 - తుఫాను, ఒత్తిడి; 3 - ఆలోచనా దశలు
సమాధానం
D. 1 - అనుబంధం; 2 - తుఫాను, ఒత్తిడి; 3 - ఆలోచనా దశలు
Match the theorist with the topic. 1. Bowlby 2. Hall 3. Piaget
1. 1 - storm and stress; 2 - stages of thinking; 3 - attachment
2. 1 - stages of thinking; 2 - attachment; 3 - storm and stress
3. 1 - attachment; 2 - stages of thinking; 3 - storm and stress
4. 1 - attachment; 2 - storm and stress; 3 - stages of thinking
బొమ్మను సజీవంగా భావించే పిల్లవాడు దేనిని చూపుతున్నాడు?
1. విలోమ్యత (Reversibility)
2. సజీవారోపణ (Animism)
3. అమూర్తీకరణ
4. నిత్యత్వ భావన
సమాధానం
B. సజీవారోపణ (Animism)
A child who treats a doll as alive shows
1. reversibility
2. animism
3. abstraction
4. conservation
శిశువు ప్రారంభ సామాజిక వికాసానికి అత్యంత ముఖ్యమైన కారకం
1. పని ప్రదేశం
2. పాఠశాల
3. మాస్ మీడియా
4. కుటుంబం
సమాధానం
D. కుటుంబం
The most important agent for a baby's early social development is
1. the workplace
2. the school
3. the mass media
4. the family
ఆరేళ్ల పిల్లలకు ఉదాహరణలతో సంక్షిప్తమైన, స్పష్టమైన సూచనలు ఇచ్చే ఉపాధ్యాయుడు దేని అవసరాలను అనుసరిస్తున్నాడు?
1. వృద్ధాప్యం
2. పూర్వ ప్రచాలక లేదా ప్రారంభ మూర్త దశ
3. అమూర్త ప్రచాలక దశ
4. జనన పూర్వ దశ
సమాధానం
B. పూర్వ ప్రచాలక లేదా ప్రారంభ మూర్త దశ
A teacher who gives short, clear instructions with examples to six-year-olds is following the needs of the
1. old age
2. pre-operational or early concrete stage
3. formal operational stage
4. prenatal stage

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice