శిశు వికాసం మరియు విద్యా మనోవిజ్ఞానం · Chapter 3

వికాస సిద్ధాంతకర్తలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

పియాజే (Piaget): ఆలోచన దశలు (ఇంద్రియ-చాలక, పూర్వ-ప్రచాలక, మూర్త ప్రచాలక, నైరూప్య ప్రచాలక). వైగోట్స్కీ (Vygotsky): సామాజిక అభ్యసనం, సమీప వికాస మండలం (ZPD). ఎరిక్సన్ (Erikson): ఎనిమిది మానసిక-సామాజిక సంక్షోభాలు.
కోల్బర్గ్ (Kohlberg): నైతిక తర్కం యొక్క మూడు స్థాయిలు. ఫ్రాయిడ్ (Freud): మానసిక-లైంగిక దశలు. స్కిన్నర్ (Skinner): క్రియాజన్య నిబంధనం. బండూరా (Bandura): పరిశీలన ద్వారా అభ్యసనం. రోజర్స్ (Rogers): శిశు-కేంద్రీకృత, మానవతావాద దృక్పథం.
చోమ్‌స్కీ (Chomsky): జన్మతః ఉన్న భాషా పరికరం. బ్రూనర్ (Bruner): ఆవిష్కరణ అభ్యసనం, సర్పిల పాఠ్య ప్రణాళిక. గోల్‌మన్ (Goleman): భావోద్వేగ బుద్ధి.

జీన్ పియాజే (జ్ఞానాత్మక వికాసం)

పిల్లలు చురుకైన అభ్యాసకులు, వారు జ్ఞానాన్ని తామే నిర్మించుకుంటారు (నిర్మాణవాదం - constructivism). ముఖ్య పదాలు:

స్కీమా (Schema): మానసిక నిర్మాణం లేదా ఆలోచనా నమూనా.
సాంశ్లేషణ/ఆత్మీకరణ (Assimilation): కొత్త సమాచారాన్ని ఉన్న స్కీమాలో అమర్చడం.
సమాయోజనం (Accommodation): కొత్త సమాచారానికి తగినట్లు స్కీమాను మార్చడం.
సమతుల్యీకరణ (Equilibration): ఆత్మీకరణ, సమాయోజనాల మధ్య సమతుల్యత; ఇది ఎదుగుదలను నడిపిస్తుంది.
అనుకూలనం (Adaptation): ఆత్మీకరణ, సమాయోజనం రెండూ కలిసి.
ఆత్మకేంద్రీయత (Egocentrism): ఇతరుల దృష్టికోణం నుండి చూడలేకపోవడం (పూర్వ-ప్రచాలక).
నిత్యత్వం (Conservation): ఆకారం మారినా పరిమాణం అదే ఉండటం (మూర్త ప్రచాలక).
వస్తు స్థిరత్వం (Object permanence): కనిపించకపోయినా వస్తువు ఉంటుందనే అవగాహన (ఇంద్రియ-చాలక).
సజీవారోపణ (Animism): వస్తువులను సజీవమైనవిగా భావించడం (పూర్వ-ప్రచాలక).

దశలు: ఇంద్రియ-చాలక (0-2), పూర్వ-ప్రచాలక (2-7), మూర్త ప్రచాలక (7-11), నైరూప్య ప్రచాలక (11 మరియు అంతకంటే ఎక్కువ). తరగతి గది ఉపయోగం: స్వయంగా చేసే కృత్యాలు ఇవ్వండి, పిల్లలు స్వయంగా కనుగొననివ్వండి.

లెవ్ వైగోట్స్కీ (సామాజిక-సాంస్కృతిక సిద్ధాంతం)

జ్ఞానం సామాజిక పరస్పర చర్య, భాష ద్వారా నిర్మితమవుతుంది. ముఖ్య భావనలు:

సమీప వికాస మండలం (Zone of Proximal Development - ZPD): పిల్లవాడు ఒంటరిగా చేయగలదానికి, సహాయంతో చేయగలదానికి మధ్య ఉన్న అంతరం.
ఆధార నిర్మాణం (Scaffolding): ఉపాధ్యాయుడు లేదా సమర్థుడైన తోటివాడు ఇచ్చే తాత్కాలిక సహాయం, దీనిని క్రమంగా తొలగిస్తారు.
అధిక జ్ఞానవంతుడు (More Knowledgeable Other - MKO): మార్గనిర్దేశం చేసే వ్యక్తి.
స్వగత భాష (Private speech): ఆలోచనను నడిపించడానికి తనతో తాను మాట్లాడుకోవడం; తరువాత ఇది అంతర్గతమవుతుంది.

తరగతి గది ఉపయోగం: సమూహ పని, తోటివారి బోధన, మార్గదర్శక ప్రశ్నలు.

ఎరిక్ ఎరిక్సన్ (మానసిక-సామాజిక వికాసం)

ఎనిమిది దశలు, ప్రతి దానిలో పరిష్కరించవలసిన ఒక సంక్షోభం ఉంటుంది.

వయస్సు (సుమారు)	సంక్షోభం	సద్గుణం
శైశవం	నమ్మకం వర్సెస్ అపనమ్మకం	ఆశ
పసితనం	స్వయంప్రతిపత్తి వర్సెస్ సిగ్గు, సందేహం	సంకల్పం
పూర్వ బాల్యం	చొరవ వర్సెస్ అపరాధభావం	ఉద్దేశ్యం
పాఠశాల వయస్సు	కృషి వర్సెస్ న్యూనత	సామర్థ్యం
కౌమారం	గుర్తింపు వర్సెస్ పాత్ర గందరగోళం	విశ్వసనీయత
యువత	సాన్నిహిత్యం వర్సెస్ ఒంటరితనం	ప్రేమ
మధ్య వయస్సు	ఉత్పాదకత వర్సెస్ స్తబ్ధత	శ్రద్ధ
వృద్ధాప్యం	సమగ్రత వర్సెస్ నిరాశ	వివేకం

పాఠశాల వయస్సులో ప్రయత్నానికి ప్రశంస కృషిని పెంపొందిస్తుంది.

లారెన్స్ కోల్బర్గ్ (నైతిక వికాసం)

హైంజ్ కథ (Heinz story) వంటి నైతిక సందిగ్ధతల ఆధారంగా రూపొందింది.

స్థాయి	దశలు	ఆధారం
సంప్రదాయ పూర్వ (Pre-conventional)	1 శిక్ష, విధేయత; 2 స్వప్రయోజనం (మార్పిడి)	తనకు కలిగే పర్యవసానాలు
సంప్రదాయ (Conventional)	3 మంచి బాలుడు-మంచి బాలిక (ఆమోదం); 4 చట్టం, క్రమం	సామాజిక నియమాలు
సంప్రదాయోత్తర (Post-conventional)	5 సామాజిక ఒప్పందం; 6 సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాలు	సొంత సూత్రాలు

కోల్బర్గ్ సమాధానాన్ని కాదు, సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణాన్ని పరిశీలించాడు.

సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ (మనోవిశ్లేషణ సిద్ధాంతం)

వ్యక్తిత్వంలో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి: ఇద్ (id) (సుఖం, సహజ ప్రవృత్తి), ఈగో (ego) (వాస్తవికత), సూపర్‌ఈగో (superego) (అంతరాత్మ). మానసిక-లైంగిక దశలు: ముఖ దశ (oral) (0-1), గుద దశ (anal) (1-3), జననేంద్రియ పూర్వ దశ (phallic) (3-6), సుప్త దశ (latency) (6-యవ్వనారంభం), జననేంద్రియ దశ (genital) (యవ్వనారంభం నుండి). ప్రవర్తనలో చాలా భాగం అచేతన మనస్సు వల్ల నడుస్తుంది. రక్షణ ప్రక్రియలు (అణచివేత, ప్రక్షేపణ, హేతుబద్ధీకరణ) ఈగోను రక్షిస్తాయి. స్థిరీకరణ (Fixation) అంటే ఒక దశలో చిక్కుకుపోవడం.

నోమ్ చోమ్‌స్కీ (భాష)

పిల్లలు భాషా అర్జన పరికరం (Language Acquisition Device - LAD) తో పుడతారు, ఇది వ్యాకరణాన్ని నేర్చుకునే జన్మతః ఉన్న సామర్థ్యం. భాష సార్వత్రిక వ్యాకరణం, బహిర్గతం ద్వారా ఎదుగుతుంది. భాషకు పూర్తిగా ప్రవర్తనావాద వివరణను ఆయన విమర్శించాడు.

బి. ఎఫ్. స్కిన్నర్ (క్రియాజన్య నిబంధనం)

ప్రవర్తన దాని పర్యవసానాల ద్వారా రూపొందుతుంది.

ధనాత్మక బలపరచడం (Positive reinforcement): ప్రవర్తనను పెంచడానికి ఏదైనా ఆహ్లాదకరమైనది జోడించడం.
ఋణాత్మక బలపరచడం (Negative reinforcement): ప్రవర్తనను పెంచడానికి అసహ్యకరమైనదాన్ని తొలగించడం.
శిక్ష (Punishment): ప్రవర్తనను తగ్గిస్తుంది.
విలుప్తత (Extinction): బలపరచడం ఆగినప్పుడు ప్రవర్తన క్షీణిస్తుంది.

ఆయన స్కిన్నర్ పెట్టెను (Skinner box) ఉపయోగించాడు. ఆయన ప్రోగ్రామ్డ్ లెర్నింగ్‌ను కూడా సమర్థించాడు. తరగతి గది ఉపయోగం: ప్రశంస, బహుమతులు, తక్షణ ఫీడ్‌బ్యాక్.

ఆల్బర్ట్ బండూరా (సామాజిక అభ్యసనం)

ప్రజలు ఆదర్శాలను చూసి నేర్చుకుంటారు. బోబో బొమ్మ ప్రయోగం (Bobo doll experiment) పిల్లలు తాము చూసిన దూకుడును అనుకరిస్తారని చూపింది. ప్రక్రియలు: శ్రద్ధ, ధారణ, పునరుత్పత్తి, ప్రేరణ. పరోక్ష బలపరచడం (Vicarious reinforcement) అంటే ఇతరులు బహుమతి లేదా శిక్ష పొందడం చూసి నేర్చుకోవడం. ఆత్మసామర్థ్య విశ్వాసం (Self-efficacy) అంటే విజయం సాధించగలమనే తన సామర్థ్యంపై నమ్మకం. తరగతి గది ఉపయోగం: ఉపాధ్యాయుడే ఆదర్శం.

కార్ల్ రోజర్స్ (మానవతావాదం)

వ్యక్తి-కేంద్రీకృత విధానం. ప్రతి వ్యక్తికి ఆత్మసిద్ధి (self-actualisation) వైపు ఒక ప్రవృత్తి ఉంటుంది. షరతులు లేని సానుకూల గౌరవం (unconditional positive regard), సహానుభూతి, నిజాయితీ అవసరం. స్వీయ భావన (Self-concept) అంటే తనను తాను చూసుకునే విధానం; నిజ స్వీయానికి, ఆదర్శ స్వీయానికి మధ్య అంతరం బాధను కలిగిస్తుంది. ఆయన అభ్యాసకుడి-కేంద్రీకృత, నిర్దేశరహిత బోధనను సమర్థించాడు.

జెరోమ్ బ్రూనర్ (జ్ఞానాత్మక, ఆవిష్కరణ)

ప్రాతినిధ్యంలో మూడు రీతులు: క్రియాత్మక (enactive) (చర్య), చిత్రాత్మక (iconic) (చిత్రాలు), ప్రతీకాత్మక (symbolic) (భాష). ఆవిష్కరణ అభ్యసనం (Discovery learning), సర్పిల పాఠ్య ప్రణాళిక (spiral curriculum) (భావనలను పెరుగుతున్న లోతుతో మళ్ళీ చర్చించడం). ఆధార నిర్మాణం (Scaffolding) కూడా బ్రూనర్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఏ విషయాన్నైనా ఏ దశలోనైనా ఏ పిల్లవాడికైనా నిజాయితీగల రూపంలో బోధించవచ్చని ఆయన అన్నాడు.

డేనియల్ గోల్‌మన్ (భావోద్వేగ బుద్ధి)

భావోద్వేగ బుద్ధిని (Emotional Intelligence - EQ) ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు. ఐదు భాగాలు: ఆత్మ అవగాహన, ఆత్మ నియంత్రణ, ప్రేరణ, సహానుభూతి, సామాజిక నైపుణ్యాలు. ఈ పదాన్ని మొదట సాలోవే (Salovey), మేయర్ (Mayer) ఉపయోగించారు. మంచి EQ పాఠశాలలో, జీవితంలో విజయానికి తోడ్పడుతుంది.

జతపరచే పట్టిక

సిద్ధాంతకర్త	ముఖ్య భావన
పియాజే	జ్ఞాన దశలు; స్కీమా
వైగోట్స్కీ	ZPD; ఆధార నిర్మాణం
ఎరిక్సన్	ఎనిమిది మానసిక-సామాజిక సంక్షోభాలు
కోల్బర్గ్	నైతిక స్థాయిలు
ఫ్రాయిడ్	మానసిక-లైంగిక దశలు; ఇద్-ఈగో-సూపర్‌ఈగో
చోమ్‌స్కీ	LAD
స్కిన్నర్	క్రియాజన్య నిబంధనం
బండూరా	పరిశీలనా అభ్యసనం; ఆత్మసామర్థ్య విశ్వాసం
రోజర్స్	స్వీయ భావన; షరతులు లేని సానుకూల గౌరవం
బ్రూనర్	ఆవిష్కరణ; సర్పిల పాఠ్య ప్రణాళిక
గోల్‌మన్	భావోద్వేగ బుద్ధి

పియాజే దశలు మరింత వివరంగా

దశ	నైపుణ్యాలు, పరిమితులు
ఇంద్రియ-చాలక	ప్రతీకార చర్యల నుండి ఉద్దేశపూర్వక చర్యల వరకు; ప్రయత్న-దోష పద్ధతి; వస్తు స్థిరత్వం కనిపిస్తుంది; మొదట ప్రతీకాత్మక ఆలోచన ఉండదు
పూర్వ-ప్రచాలక	పదాలు, చిత్రాలను చిహ్నాలుగా ఉపయోగిస్తాడు; నటనాత్మక ఆట; ఆత్మకేంద్రీయం; నిత్యత్వం చేయలేడు; కేంద్రీకరణ (ఒకే లక్షణంపై దృష్టి)
మూర్త ప్రచాలక	ప్రతిక్రమణీయత, వర్గీకరణ, క్రమబద్ధీకరణ, నిత్యత్వం; నిజమైన వస్తువుల గురించి మాత్రమే తార్కికం
నైరూప్య ప్రచాలక	నైరూప్య భావనలు, పరికల్పనలు, శాస్త్రీయ తర్కం, ఆదర్శాలు

క్లాసిక్ పని: పొట్టి వెడల్పు గ్లాసు నుండి పొడవైన సన్నని గ్లాసులోకి నీరు పోయడం; పూర్వ-ప్రచాలక పిల్లవాడు పొడవైన గ్లాసులో ఎక్కువ ఉందని చెబుతాడు.

స్కిన్నర్, ఇతర నిబంధన దృక్పథాలు

పావ్‌లోవ్ (Pavlov) కుక్కలతో శాస్త్రీయ నిబంధనాన్ని చూపించాడు: ఆహారంతో జత చేసిన తటస్థ ఉద్దీపన (గంట) నిబంధిత ప్రతిస్పందనను (లాలాజలం) ఇస్తుంది. థార్న్‌డైక్ (Thorndike) సంసిద్ధత, సాధన, ఫల నియమాలను ఇచ్చాడు, పిల్లులతో పజిల్ పెట్టెను ఉపయోగించాడు. స్కిన్నర్ ఎలుకలు, పావురాలతో క్రియాజన్య నిబంధనాన్ని జోడించాడు. వాట్సన్ (Watson) "లిటిల్ ఆల్బర్ట్" లో భయ నిబంధనాన్ని చూపించాడు. శాస్త్రీయ నిబంధనంలో ప్రతిస్పందన అసంకల్పితం; క్రియాజన్యంలో అది స్వచ్ఛందం, దాని తరువాత పర్యవసానం ఉంటుంది.

ఉపాధ్యాయులు ఈ సిద్ధాంతాలను ఎలా ఉపయోగిస్తారు

పియాజే: పిల్లలను సామగ్రిని పట్టుకోనివ్వండి, ఆవిష్కరణలు చేయనివ్వండి. వైగోట్స్కీ: బలహీన పిల్లవాడిని బలమైన పిల్లవాడితో జత చేయండి, సూచనలు ఇవ్వండి. ఎరిక్సన్: పిల్లవాడు పూర్తి చేయగల పనులు ఇవ్వండి, తద్వారా కృషి పెరుగుతుంది. కోల్బర్గ్: నైతిక కథలు, సందిగ్ధతల చర్చ ఉపయోగించండి. స్కిన్నర్: త్వరగా ఫీడ్‌బ్యాక్ ఇవ్వండి, సరైన ప్రతిస్పందనకు బహుమతి ఇవ్వండి. బండూరా: మీరు కోరుకునే ప్రవర్తనను చూపించండి. రోజర్స్: పిల్లవాడిని అంగీకరించండి, వినండి. బ్రూనర్: భావనలను ఉన్నత స్థాయిలలో మళ్ళీ చర్చించండి. గోల్‌మన్: భావాలకు పేరు పెట్టడం, వాటిని నిర్వహించడం పిల్లలకు నేర్పండి.

తరచుగా అడిగే ముఖ్య పదాలు

పదం	అర్థం	సంబంధం
ఆధార నిర్మాణం (Scaffolding)	క్రమంగా ఉపసంహరించే సహాయం	వైగోట్స్కీ, బ్రూనర్
సమతుల్యీకరణ (Equilibration)	పాత, కొత్త భావనల మధ్య సమతుల్యత	పియాజే
గుర్తింపు సంక్షోభం (Identity crisis)	తాను ఎవరో అనే గందరగోళం	ఎరిక్సన్
స్థిరీకరణ (Fixation)	ఒక దశలో చిక్కుకుపోవడం	ఫ్రాయిడ్
పరోక్ష అభ్యసనం (Vicarious learning)	ఇతరులను చూసి నేర్చుకోవడం	బండూరా
ఆత్మసిద్ధి (Self-actualisation)	తాను కాగలిగినదంతా కావడం	రోజర్స్ (మరియు మాస్లో)
సర్పిల పాఠ్య ప్రణాళిక (Spiral curriculum)	పెరుగుతున్న లోతుతో అంశాలను మళ్ళీ చర్చించడం	బ్రూనర్
ఆకృతీకరణ (Shaping)	లక్ష్యం వైపు అడుగులకు బహుమతి ఇవ్వడం	స్కిన్నర్

సంక్షిప్త పోలిక: పియాజే మరియు వైగోట్స్కీ

పియాజే పిల్లవాడిని అన్వేషించడం ద్వారా నేర్చుకునే ఒంటరి శాస్త్రవేత్తగా చూశాడు; దశలు ముందు వస్తాయి, బోధన తరువాత వస్తుంది. వైగోట్స్కీ అభ్యసనాన్ని సామాజికంగా చూశాడు: బోధన వికాసానికి నాయకత్వం వహించగలదు. పియాజే భాషను ఆలోచన ఫలితంగా పరిగణించాడు; వైగోట్స్కీ భాషను ఆలోచనను రూపొందించే సాధనంగా పరిగణించాడు. ఇద్దరూ నిర్మాణవాదులు, కాబట్టి ఉపాధ్యాయులు పిల్లవాడిని చురుకుగా ఉంచాలి.

మాస్లో గమనిక

అబ్రహం మాస్లో (Abraham Maslow) అవసరాల అనుక్రమాన్ని ఇచ్చాడు: శారీరక, భద్రత, ప్రేమ-చెందిన భావన, ఆత్మగౌరవం, ఆత్మసిద్ధి. ఆకలితో లేదా భయంతో ఉన్న పిల్లవాడు అభ్యసనంపై పూర్తి శ్రద్ధ పెట్టలేడు. రోజర్స్, మాస్లో ఇద్దరూ మానవతావాద మనస్తత్వవేత్తలు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ఆత్మీకరణ కొత్తదాన్ని పాతదానిలో అమరుస్తుంది; సమాయోజనం పాతదాన్ని మారుస్తుంది.
ZPD వైగోట్స్కీది; ఆధార నిర్మాణ భావనను బ్రూనర్ కూడా ఉపయోగిస్తాడు.
ఎరిక్సన్ దశలు మానసిక-సామాజికమైనవి; ఫ్రాయిడ్ దశలు మానసిక-లైంగికమైనవి.
స్కిన్నర్ క్రియాజన్య నిబంధనం; పావ్‌లోవ్ శాస్త్రీయ నిబంధనం.
ప్రత్యక్ష బలపరచడం లేకుండా కూడా అభ్యసనం సాధ్యమని బండూరా అంటాడు.
చోమ్‌స్కీ జన్మజాత వాది (nativist); స్కిన్నర్ భాషను బలపరచడం ద్వారా వివరిస్తాడు.
సుప్త దశ (Latency) ఫ్రాయిడ్ దశ; "కృషి వర్సెస్ న్యూనత" ఎరిక్సన్ పాఠశాల వయస్సు దశ.
గోల్‌మన్ EQ ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు కానీ ఈ పదాన్ని మొదట సృష్టించలేదు.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. పియాజే మొదటి దశ ఇంద్రియ-చాలక.
2. వైగోట్స్కీ సంస్కృతి, భాషకు ప్రాధాన్యమిచ్చాడు.
3. ZPD అంటే వాస్తవ వికాసానికి, సంభావ్య వికాసానికి మధ్య ఉన్న మండలం.
4. ఎరిక్సన్ కౌమార సంక్షోభం గుర్తింపు వర్సెస్ పాత్ర గందరగోళం.
5. కోల్బర్గ్‌కు మూడు స్థాయిలు, ఆరు దశలు ఉన్నాయి.
6. ఫ్రాయిడ్ మూడు భాగాలు ఇద్, ఈగో, సూపర్‌ఈగో.
7. చోమ్‌స్కీ LAD కి పేరు పెట్టాడు.
8. స్కిన్నర్ బలపరచడంతో ముడిపడి ఉన్నాడు.
9. బండూరా బోబో బొమ్మ అధ్యయనంతో ముడిపడి ఉన్నాడు.
10. రోజర్స్ షరతులు లేని సానుకూల గౌరవం అనే పదాన్ని ఉపయోగించాడు.
11. బ్రూనర్ సర్పిల పాఠ్య ప్రణాళికతో ముడిపడి ఉన్నాడు.
12. గోల్‌మన్ భావోద్వేగ బుద్ధితో ముడిపడి ఉన్నాడు.

సాధన ప్రశ్నలు

కొత్త సమాచారాన్ని ఇప్పటికే ఉన్న స్కీమాలో (Schema) చేర్చడాన్ని ఏమంటారు?
1. సమతౌల్యీకరణ
2. సమాయోజనం (Accommodation)
3. సంరక్షణ
4. సాంశీకరణ (Assimilation)
సమాధానం
D. సాంశీకరణ (Assimilation)
Fitting new information into an existing schema is called
1. equilibration
2. accommodation
3. conservation
4. assimilation
కొత్త సమాచారానికి అనుగుణంగా స్కీమాను మార్చుకోవడాన్ని ఏమంటారు?
1. విలుప్తత
2. సాంశీకరణ
3. సమాయోజనం (Accommodation)
4. పునర్బలనం
సమాధానం
C. సమాయోజనం (Accommodation)
Changing a schema to fit new information is called
1. extinction
2. assimilation
3. accommodation
4. reinforcement
పిల్లవాడు ఒంటరిగా చేయగలిగినదానికి, సహాయంతో చేయగలిగినదానికి మధ్య ఉన్న అంతరం ఏది?
1. స్కీమా
2. సమీప వికాస ప్రాంతం (Zone of Proximal Development)
3. సందిగ్ధ కాలం
4. సుప్తావస్థ దశ (Latency stage)
సమాధానం
B. సమీప వికాస ప్రాంతం (Zone of Proximal Development)
The gap between what a child can do alone and with help is the
1. schema
2. Zone of Proximal Development
3. critical period
4. latency stage
ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చే తాత్కాలిక తోడ్పాటు, పిల్లవాడు నైపుణ్యం సాధించే కొద్దీ దానిని ఉపసంహరించడం
1. సోపానం (Scaffolding)
2. విలుప్తత
3. శిక్ష
4. స్థిరీకరణ
సమాధానం
A. సోపానం (Scaffolding)
Temporary support given by a teacher, withdrawn as the child gains skill, is
1. scaffolding
2. extinction
3. punishment
4. fixation
ఎనిమిది మానసిక సామాజిక దశలను ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతకర్త ఎవరు?
1. కోల్‌బర్గ్
2. పియాజె
3. స్కిన్నర్
4. ఎరిక్సన్
సమాధానం
D. ఎరిక్సన్
Which theorist proposed eight psychosocial stages?
1. Kohlberg
2. Piaget
3. Skinner
4. Erikson
ఎరిక్సన్ ప్రకారం కౌమారదశ సంక్షోభం ఏది?
1. నమ్మకం - అపనమ్మకం
2. కృషి - న్యూనత
3. గుర్తింపు - పాత్ర గందరగోళం
4. చొరవ - అపరాధభావన
సమాధానం
C. గుర్తింపు - పాత్ర గందరగోళం
Erikson's crisis of adolescence is
1. trust versus mistrust
2. industry versus inferiority
3. identity versus role confusion
4. initiative versus guilt
కృషి - న్యూనత (Industry versus inferiority) సంక్షోభం ఏ దశకు చెందినది?
1. కౌమారం
2. శైశవం
3. వృద్ధాప్యం
4. పాఠశాల వయసు
సమాధానం
D. పాఠశాల వయసు
Industry versus inferiority is the crisis of
1. adolescence
2. infancy
3. old age
4. school age
నమ్మకం - అపనమ్మకం మొదటి సంక్షోభం, ఇది ఏ దశకు చెందినది?
1. కౌమారం
2. పాఠశాల వయసు
3. శైశవం
4. మధ్య వయస్సు
సమాధానం
C. శైశవం
Trust versus mistrust is the first crisis and belongs to
1. adolescence
2. school age
3. infancy
4. middle adulthood
కోల్‌బర్గ్ సిద్ధాంతం దేనికి సంబంధించినది?
1. నైతిక వికాసం
2. భావోద్వేగ మేధస్సు
3. భాషా వికాసం
4. సృజనాత్మకత
సమాధానం
A. నైతిక వికాసం
Kohlberg's theory deals with
1. moral development
2. emotional intelligence
3. language development
4. creativity
కోల్‌బర్గ్ సిద్ధాంతంలో ఎన్ని దశలు ఉన్నాయి?
1. నాలుగు
2. ఆరు
3. ఎనిమిది
4. మూడు
సమాధానం
B. ఆరు
How many stages are there in Kohlberg's theory?
1. Four
2. Six
3. Eight
4. Three
హీన్జ్ సందిగ్ధతను (Heinz dilemma) ఉపయోగించినవారు
1. బ్రూనర్
2. పియాజె
3. కోల్‌బర్గ్
4. ఫ్రాయిడ్
సమాధానం
C. కోల్‌బర్గ్
The Heinz dilemma was used by
1. Bruner
2. Piaget
3. Kohlberg
4. Freud
ఇడ్ (Id), ఈగో (Ego), సూపర్ ఈగో (Superego) అనేవి వ్యక్తిత్వంలోని మూడు భాగాలు. ఇది ఎవరి సిద్ధాంతం?
1. స్కిన్నర్ సిద్ధాంతం
2. బండూరా సిద్ధాంతం
3. రోజర్స్ సిద్ధాంతం
4. ఫ్రాయిడ్ సిద్ధాంతం
సమాధానం
D. ఫ్రాయిడ్ సిద్ధాంతం
Id, ego and superego are the three parts of personality in
1. Skinner's theory
2. Bandura's theory
3. Rogers's theory
4. Freud's theory
భాషా ఆర్జన సాధనాన్ని (Language Acquisition Device) ప్రతిపాదించినవారు
1. చామ్‌స్కీ
2. స్కిన్నర్
3. పియాజె
4. వైగోట్స్కీ
సమాధానం
A. చామ్‌స్కీ
The Language Acquisition Device was proposed by
1. Chomsky
2. Skinner
3. Piaget
4. Vygotsky
ప్రచోదిత నిబంధనం (Operant conditioning) ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. పావ్లోవ్
2. బి. ఎఫ్. స్కిన్నర్
3. రోజర్స్
4. బండూరా
సమాధానం
B. బి. ఎఫ్. స్కిన్నర్
Operant conditioning is associated with
1. Pavlov
2. B. F. Skinner
3. Rogers
4. Bandura
బోబో బొమ్మ ప్రయోగాన్ని (Bobo doll experiment) నిర్వహించినవారు
1. బ్రూనర్
2. వాట్సన్
3. బండూరా
4. స్కిన్నర్
సమాధానం
C. బండూరా
The Bobo doll experiment was conducted by
1. Bruner
2. Watson
3. Bandura
4. Skinner
షరతులు లేని సానుకూల గౌరవం (Unconditional positive regard) ఎవరి ముఖ్య భావన?
1. ఎరిక్సన్
2. చామ్‌స్కీ
3. ఫ్రాయిడ్
4. కార్ల్ రోజర్స్
సమాధానం
D. కార్ల్ రోజర్స్
Unconditional positive regard is a key idea of
1. Erikson
2. Chomsky
3. Freud
4. Carl Rogers
సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళికను (Spiral curriculum) సూచించినవారు
1. బ్రూనర్
2. పియాజె
3. కోల్‌బర్గ్
4. గోల్‌మన్
సమాధానం
A. బ్రూనర్
The spiral curriculum was suggested by
1. Bruner
2. Piaget
3. Kohlberg
4. Goleman
భావోద్వేగ మేధస్సును ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చినవారు
1. హోవార్డ్ గార్డ్‌నర్
2. డేనియల్ గోల్‌మన్
3. గిల్‌ఫర్డ్
4. టెర్మన్
సమాధానం
B. డేనియల్ గోల్‌మన్
Emotional intelligence was popularised by
1. Howard Gardner
2. Daniel Goleman
3. Guilford
4. Terman
బ్రూనర్ ప్రాతినిధ్య మూడు రీతులు
1. మౌఖిక, గుద, లింగ దశలు
2. ఇడ్, ఈగో, సూపర్ ఈగో
3. క్రియా, ప్రతిమా, సంకేత రీతులు (Enactive, iconic, symbolic)
4. నమ్మకం, సంకల్పం, ప్రయోజనం
సమాధానం
C. క్రియా, ప్రతిమా, సంకేత రీతులు (Enactive, iconic, symbolic)
Bruner's three modes of representation are
1. oral, anal and phallic
2. id, ego and superego
3. enactive, iconic and symbolic
4. trust, will and purpose
విజయం సాధించగలననే తన సామర్థ్యంపై ఉన్న నమ్మకాన్ని ఏమంటారు?
1. స్వీయ సామర్థ్యం (Self-efficacy)
2. సమతౌల్యీకరణ
3. స్థిరీకరణ
4. సుప్తావస్థ
సమాధానం
A. స్వీయ సామర్థ్యం (Self-efficacy)
Belief in one's own ability to succeed is called
1. self-efficacy
2. equilibration
3. fixation
4. latency
సరైన సమాధానం ఇచ్చిన వెంటనే ప్రశంసించి, దానిని పెంచడం ఏమవుతుంది?
1. శిక్ష
2. సానుకూల పునర్బలనం
3. ప్రతికూల పునర్బలనం
4. విలుప్తత
సమాధానం
B. సానుకూల పునర్బలనం
Giving praise immediately after a correct answer to increase it is
1. punishment
2. positive reinforcement
3. negative reinforcement
4. extinction
పిల్లవాడు మంచిగా ప్రవర్తించినప్పుడు అసహ్యకరమైన పనిని తొలగించి, మంచి ప్రవర్తనను పెంచడం ఏమవుతుంది?
1. శిక్ష
2. సానుకూల పునర్బలనం
3. నమూనా అనుకరణ (Modelling)
4. ప్రతికూల పునర్బలనం
సమాధానం
D. ప్రతికూల పునర్బలనం
Removing an unpleasant task when a child behaves well to increase good behaviour is
1. punishment
2. positive reinforcement
3. modelling
4. negative reinforcement
విద్యార్థులు అనుకరించేలా ఉపాధ్యాయుడు దయగల ప్రవర్తనను ప్రదర్శిస్తాడు. ఇది ఎవరిని అనుసరిస్తుంది?
1. బండూరా
2. ఫ్రాయిడ్
3. పియాజె
4. స్కిన్నర్
సమాధానం
A. బండూరా
A teacher models kind behaviour so that pupils copy it. This follows
1. Bandura
2. Freud
3. Piaget
4. Skinner
వస్తువులను పట్టుకొని సమాధానాలను కనుగొనేలా ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను అనుమతిస్తాడు. ఇది ఎవరిని అనుసరిస్తుంది?
1. స్కిన్నర్ మాత్రమే
2. ఫ్రాయిడ్ మాత్రమే
3. పియాజె, బ్రూనర్
4. చామ్‌స్కీ మాత్రమే
సమాధానం
C. పియాజె, బ్రూనర్
A teacher lets pupils handle objects and discover answers. This follows
1. Skinner only
2. Freud only
3. Piaget and Bruner
4. Chomsky only
బలహీన విద్యార్థిని బలమైన విద్యార్థితో జతచేసి సూచనలు ఇవ్వడం దేని ఆధారంగా ఉంటుంది?
1. స్కిన్నర్
2. వైగోట్స్కీ
3. ఫ్రాయిడ్
4. కోల్‌బర్గ్
సమాధానం
B. వైగోట్స్కీ
A teacher pairs a weaker pupil with a stronger pupil and gives hints. This is based on
1. Skinner
2. Vygotsky
3. Freud
4. Kohlberg
శిక్ష తప్పించుకోవడానికి మాత్రమే పిల్లవాడు విధేయత చూపుతాడు. కోల్‌బర్గ్ ప్రకారం ఇది
1. సంప్రదాయ స్థాయి
2. సంప్రదాయానంతర స్థాయి
3. అమూర్త స్థాయి
4. సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి
సమాధానం
D. సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి
A child obeys only to avoid punishment. According to Kohlberg this is the
1. conventional level
2. post-conventional level
3. formal level
4. pre-conventional level
శాంతిభద్రతలు కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో నియమాలను పాటించే వ్యక్తి కోల్‌బర్గ్ ప్రకారం ఏ స్థాయిలో ఉన్నాడు?
1. సంప్రదాయ స్థాయి
2. ఇంద్రియ చాలక స్థాయి
3. సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి
4. సంప్రదాయానంతర స్థాయి
సమాధానం
A. సంప్రదాయ స్థాయి
A person who follows rules because law and order must be kept is at Kohlberg's
1. conventional level
2. sensorimotor level
3. pre-conventional level
4. post-conventional level
సుప్తావస్థ (Latency) ఏ సిద్ధాంతంలోని దశ?
1. బ్రూనర్ సిద్ధాంతం
2. ఫ్రాయిడ్ మనోలైంగిక సిద్ధాంతం
3. పియాజె సిద్ధాంతం
4. ఎరిక్సన్ సిద్ధాంతం
సమాధానం
B. ఫ్రాయిడ్ మనోలైంగిక సిద్ధాంతం
Latency is a stage in
1. Bruner's theory
2. Freud's psychosexual theory
3. Piaget's theory
4. Erikson's theory
ఫ్రాయిడ్ సిద్ధాంతంలో సుఖ సూత్రం (Pleasure principle) ప్రకారం పనిచేసే వ్యక్తిత్వ భాగం ఏది?
1. సూపర్ ఈగో
2. స్వయం
3. ఈగో
4. ఇడ్
సమాధానం
D. ఇడ్
In Freud's theory, the part of personality that works on the pleasure principle is the
1. superego
2. self
3. ego
4. id
పిల్లవాడిని కేంద్రంగా చూసి, సహానుభూతి, అంగీకారంతో అభ్యసనం, బోధన సాగాలనే భావనకు మద్దతు ఇచ్చినవారు
1. స్కిన్నర్
2. థార్న్‌డైక్
3. కార్ల్ రోజర్స్
4. పావ్లోవ్
సమాధానం
C. కార్ల్ రోజర్స్
Learning and teaching in a way that treats the child as the centre, with empathy and acceptance, is supported by
1. Skinner
2. Thorndike
3. Carl Rogers
4. Pavlov
ప్రకటనలు: 1. పియాజె పిల్లవాడిని జ్ఞాన నిర్మాణంలో చురుకైన నిర్మాతగా చూశారు. 2. వైగోట్స్కీ సామాజిక పరస్పర చర్యకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Piaget saw the child as an active builder of knowledge. 2. Vygotsky stressed social interaction. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. ఎరిక్సన్ దశలు మానసిక సామాజికమైనవి. 2. ఫ్రాయిడ్ దశలు మనోలైంగికమైనవి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Erikson's stages are psychosocial. 2. Freud's stages are psychosexual. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. స్కిన్నర్ అభ్యసనాన్ని పునర్బలనం ద్వారా వివరించారు. 2. భాష కేవలం పునర్బలనం ద్వారానే నేర్చుకుంటారని చామ్‌స్కీ చెప్పారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Skinner explained learning through reinforcement. 2. Chomsky said language is only learned by reinforcement. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. ప్రత్యక్ష పునర్బలనం లేకుండానే అభ్యసనం జరగవచ్చని బండూరా చెప్పారు. 2. నమూనాలను చూసి నేర్చుకోవడాన్ని పరిశీలనా అభ్యసనం అంటారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Bandura said learning can occur without direct reinforcement. 2. Learning by watching models is called observational learning. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. సాంశీకరణ స్కీమాను మారుస్తుంది. 2. సమాయోజనం సమాచారాన్ని పాత స్కీమాలో చేరుస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Statements: 1. Assimilation changes the schema. 2. Accommodation fits information into an old schema. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. కోల్‌బర్గ్ నైతిక తార్కికతకు మూడు స్థాయిలు ఉన్నాయి. 2. కోల్‌బర్గ్ సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణాన్ని పరిశీలించారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Kohlberg had three levels of moral reasoning. 2. Kohlberg looked at the reason behind the answer. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. భావోద్వేగ మేధస్సు అనే పదాన్ని మొదట ఉపయోగించినది గోల్‌మన్. 2. గోల్‌మన్ భావోద్వేగ మేధస్సును ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Goleman first used the term emotional intelligence. 2. Goleman popularised emotional intelligence. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. సోపానం (Scaffolding) వైగోట్స్కీ, బ్రూనర్‌లతో ముడిపడి ఉంది. 2. సోపానం అంటే శాశ్వత సహాయం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Scaffolding is linked with Vygotsky and Bruner. 2. Scaffolding means permanent help. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. పియాజె మూర్త ప్రచలన దశలో సంరక్షణ ఉంటుంది. 2. ఇంద్రియ చాలక దశలో వస్తు స్థిరత్వం ఉంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Piaget's concrete operational stage includes conservation. 2. The sensorimotor stage includes object permanence. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సిద్ధాంతకర్తను భావనతో జతపరచండి. 1. చామ్‌స్కీ 2. బండూరా 3. బ్రూనర్
1. 1 - పరిశీలనా అభ్యసనం; 2 - LAD; 3 - సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళిక
2. 1 - LAD; 2 - పరిశీలనా అభ్యసనం; 3 - సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళిక
3. 1 - సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళిక; 2 - LAD; 3 - పరిశీలనా అభ్యసనం
4. 1 - LAD; 2 - సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళిక; 3 - పరిశీలనా అభ్యసనం
సమాధానం
B. 1 - LAD; 2 - పరిశీలనా అభ్యసనం; 3 - సర్పిలాకార పాఠ్య ప్రణాళిక
Match the theorist with the idea. 1. Chomsky 2. Bandura 3. Bruner
1. 1 - observational learning; 2 - LAD; 3 - spiral curriculum
2. 1 - LAD; 2 - observational learning; 3 - spiral curriculum
3. 1 - spiral curriculum; 2 - LAD; 3 - observational learning
4. 1 - LAD; 2 - spiral curriculum; 3 - observational learning
సిద్ధాంతకర్తను భావనతో జతపరచండి. 1. ఎరిక్సన్ 2. కోల్‌బర్గ్ 3. రోజర్స్
1. 1 - నైతిక స్థాయిలు; 2 - ఎనిమిది సంక్షోభాలు; 3 - స్వీయ భావన
2. 1 - ఎనిమిది సంక్షోభాలు; 2 - స్వీయ భావన; 3 - నైతిక స్థాయిలు
3. 1 - స్వీయ భావన; 2 - ఎనిమిది సంక్షోభాలు; 3 - నైతిక స్థాయిలు
4. 1 - ఎనిమిది సంక్షోభాలు; 2 - నైతిక స్థాయిలు; 3 - స్వీయ భావన
సమాధానం
D. 1 - ఎనిమిది సంక్షోభాలు; 2 - నైతిక స్థాయిలు; 3 - స్వీయ భావన
Match the theorist with the idea. 1. Erikson 2. Kohlberg 3. Rogers
1. 1 - moral levels; 2 - eight crises; 3 - self-concept
2. 1 - eight crises; 2 - self-concept; 3 - moral levels
3. 1 - self-concept; 2 - eight crises; 3 - moral levels
4. 1 - eight crises; 2 - moral levels; 3 - self-concept
పదాన్ని సిద్ధాంతకర్తతో జతపరచండి. 1. ZPD 2. ప్రచోదిత నిబంధనం 3. స్కీమా
1. 1 - స్కిన్నర్; 2 - వైగోట్స్కీ; 3 - పియాజె
2. 1 - వైగోట్స్కీ; 2 - స్కిన్నర్; 3 - పియాజె
3. 1 - వైగోట్స్కీ; 2 - పియాజె; 3 - స్కిన్నర్
4. 1 - పియాజె; 2 - స్కిన్నర్; 3 - వైగోట్స్కీ
సమాధానం
B. 1 - వైగోట్స్కీ; 2 - స్కిన్నర్; 3 - పియాజె
Match the term with the theorist. 1. ZPD 2. Operant conditioning 3. Schema
1. 1 - Skinner; 2 - Vygotsky; 3 - Piaget
2. 1 - Vygotsky; 2 - Skinner; 3 - Piaget
3. 1 - Vygotsky; 2 - Piaget; 3 - Skinner
4. 1 - Piaget; 2 - Skinner; 3 - Vygotsky
ఫ్రాయిడ్ దశను వయసుతో జతపరచండి. 1. మౌఖిక 2. గుద 3. లింగ
1. 1 - 0 నుండి 1 సంవత్సరం; 2 - 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు; 3 - 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు
2. 1 - 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు; 2 - 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు; 3 - 0 నుండి 1 సంవత్సరం
3. 1 - 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు; 2 - 0 నుండి 1 సంవత్సరం; 3 - 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు
4. 1 - 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు; 2 - 0 నుండి 1 సంవత్సరం; 3 - 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు
సమాధానం
A. 1 - 0 నుండి 1 సంవత్సరం; 2 - 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు; 3 - 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు
Match Freud's stage with age. 1. Oral 2. Anal 3. Phallic
1. 1 - 0 to 1 year; 2 - 1 to 3 years; 3 - 3 to 6 years
2. 1 - 3 to 6 years; 2 - 1 to 3 years; 3 - 0 to 1 year
3. 1 - 3 to 6 years; 2 - 0 to 1 year; 3 - 1 to 3 years
4. 1 - 1 to 3 years; 2 - 0 to 1 year; 3 - 3 to 6 years
ఏ జత సరిగ్గా సరిపోలింది?
1. ఫ్రాయిడ్ - సమీప వికాస ప్రాంతం
2. స్కిన్నర్ - భాషా ఆర్జన సాధనం
3. కోల్‌బర్గ్ - స్కీమా
4. ఎరిక్సన్ - మానసిక సామాజిక సంక్షోభాలు
సమాధానం
D. ఎరిక్సన్ - మానసిక సామాజిక సంక్షోభాలు
Which pair is correctly matched?
1. Freud - zone of proximal development
2. Skinner - Language Acquisition Device
3. Kohlberg - schema
4. Erikson - psychosocial crises
పిల్లవాడి ప్రస్తుత స్థాయి కంటే కొంచెం పైన ఉండే పనిని ఉపాధ్యాయుడు సూచనలతో ఇస్తాడు. ఆ పని ఏ పరిధిలో ఉంది?
1. సందిగ్ధ దశ
2. సుప్తావస్థ కాలం
3. స్థిరీకరణ
4. ZPD
సమాధానం
D. ZPD
A teacher gives a child a task slightly beyond the child's current level, with hints. The task lies in the
1. critical stage
2. latency period
3. fixation
4. ZPD

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice