బాల అధ్యయన పద్ధతులు
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- బాల అధ్యయనం అంటే ఉపాధ్యాయుడు పిల్లవాడిని అర్థం చేసుకుని సహాయపడటానికి, పిల్లవాడి ఎదుగుదల, ప్రవర్తన మరియు అభ్యసనం గురించి నమ్మదగిన సమాచారాన్ని సేకరించడం.
- ప్రతి పద్ధతికి ఒక ప్రయోజనం ఉంది: ప్రవర్తనకు పరిశీలన, అభిప్రాయాలకు ఇంటర్వ్యూ, లోతుకు వ్యక్తి అధ్యయనం, సంఘటనలకు ఉదంత రికార్డు, స్థాయిని అంచనా వేయడానికి రేటింగ్ స్కేలు, తరగతి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి క్రియా పరిశోధన.
- దీర్ఘకాలిక అధ్యయనాలు ఒకే పిల్లలను కాలక్రమేణా అనుసరిస్తాయి; అడ్డుకోత అధ్యయనాలు ఒకే సమయంలో వేర్వేరు వయో సమూహాలను పోలుస్తాయి.
ఉపాధ్యాయులు పిల్లలను ఎందుకు అధ్యయనం చేస్తారు
పిల్లవాడిని తెలుసుకోకుండా ఉపాధ్యాయుడు అతనికి మార్గదర్శనం చేయలేడు. బాల అధ్యయనం వీటికి సహాయపడుతుంది:
- సాధారణ వికాసాన్ని అర్థం చేసుకోవడం మరియు ఆలస్యాలను ముందే గుర్తించడం;
- సమస్యాత్మక ప్రవర్తన లేదా బలహీన సాధన వెనుక ఉన్న కారణాలను కనుగొనడం;
- వివిధ అవసరాలకు తగినట్లు బోధనను ప్రణాళిక చేయడం;
- మార్గదర్శకత్వం మరియు కౌన్సెలింగ్ ఇవ్వడం;
- తల్లిదండ్రులకు మరియు పాఠశాలలకు సరైన రికార్డులు ఉంచడం.
మంచి బాల అధ్యయనం నిష్పాక్షికంగా (పరిశీలకుడి పక్షపాతం లేకుండా), క్రమబద్ధంగా, నిరంతరంగా మరియు గోప్యంగా ఉంటుంది. రికార్డులను చూడాల్సిన అవసరం లేని వ్యక్తులతో పంచుకోకూడదు.
పరిశీలన పద్ధతి
పరిశీలన అంటే ప్రవర్తనను జాగ్రత్తగా గమనించి నమోదు చేయడం. ఇది అత్యంత పురాతన మరియు ప్రాథమిక పద్ధతి, మరియు తమను తాము బాగా వ్యక్తీకరించుకోలేని చిన్న పిల్లలకు ఇది చాలా అనుకూలమైనది.
రకాలు:
- *సహజ పరిశీలన (Naturalistic observation):* పరిస్థితిని మార్చకుండా ప్రవర్తనను దాని సహజ వాతావరణంలో (తరగతి గది, ఆట స్థలం) గమనించడం.
- *నియంత్రిత (ప్రయోగశాల) పరిశీలన:* ప్రణాళిక చేసిన, ఏర్పాటు చేసిన పరిస్థితిలో ప్రవర్తనను గమనించడం.
- *భాగస్వామ్య పరిశీలన (Participant observation):* పరిశీలకుడు సమూహ కృత్యాలలో పాల్గొంటాడు.
- *అభాగస్వామ్య పరిశీలన (Non-participant observation):* పరిశీలకుడు బయటి నుండి మాత్రమే గమనిస్తాడు.
- *నిర్మిత పరిశీలన (Structured observation):* పరిశీలించవలసిన అంశాల సిద్ధంగా ఉన్న చెక్‌లిస్ట్ లేదా షెడ్యూల్‌ను ఉపయోగిస్తుంది.
- *అనిర్మిత పరిశీలన (Unstructured observation):* పరిశీలకుడు ముఖ్యంగా అనిపించిన దేనినైనా నమోదు చేస్తాడు.
పరిశీలనలో నమూనా ఎంపిక (Sampling):
- *కాల నమూనా (Time sampling):* చిన్న, నిర్ణీత సమయ వ్యవధులలో (ఉదాహరణకు, ప్రతి గంటకు 5 నిమిషాలు) ప్రవర్తనను నమోదు చేస్తారు. తరచు జరిగే ప్రవర్తనలకు మంచిది.
- *సంఘటన నమూనా (Event sampling):* ఒక నిర్దిష్ట సంఘటన (ఉదాహరణకు, గొడవ) జరిగినప్పుడల్లా నమోదు చేస్తారు. అరుదుగా జరిగే ప్రవర్తనలకు మంచిది.
ప్రయోజనాలు: ప్రత్యక్ష, సహజ సమాచారం ఇస్తుంది; శిశువులకు మరియు చిన్న పిల్లలకు తగినది; పిల్లవాడి భాషా నైపుణ్యాల అవసరం లేదు.
పరిమితులు: పరిశీలకుడి పక్షపాతం; తనను గమనిస్తున్నారని పిల్లవాడికి తెలిస్తే భిన్నంగా ప్రవర్తించవచ్చు (పరిశీలకుడి ప్రభావం); సమయం తీసుకుంటుంది; పరిశీలకుడు వ్యక్తిగత ఆలోచనలను చూడలేడు.
ఇంటర్వ్యూ పద్ధతి
ఇంటర్వ్యూ అనేది పిల్లవాడి నుండి, తల్లిదండ్రుల నుండి, ఉపాధ్యాయుల నుండి లేదా తోటివారి నుండి సమాచారం సేకరించడానికి ప్రణాళిక చేసిన ముఖాముఖి (లేదా టెలిఫోన్) సంభాషణ.
- *నిర్మిత ఇంటర్వ్యూ (Structured interview):* నిర్ణీత క్రమంలో నిర్ణీత ప్రశ్నలు.
- *అనిర్మిత ఇంటర్వ్యూ (Unstructured interview):* సరళమైన ప్రశ్నలతో బహిరంగ సంభాషణ.
- *అర్ధ నిర్మిత (Semi-structured):* లోతుగా అడిగే స్వేచ్ఛతో ప్రశ్నల మార్గదర్శి.
మంచి పద్ధతి: ముందుగా అనుబంధం ఏర్పరచుకోండి, సరళమైన భాష ఉపయోగించండి, బహిరంగ ప్రశ్నలు అడగండి, వినండి, పిల్లవాడిని సమాధానం వైపు నడిపించవద్దు, మరియు విషయాన్ని గోప్యంగా ఉంచండి.
ప్రయోజనాలు: లోతైనది మరియు సరళమైనది; భావాలను మరియు కారణాలను వివరించగలదు.
పరిమితులు: సమయం తీసుకుంటుంది; పిల్లవాడి నిజాయితీపై మరియు భాషా సామర్థ్యంపై ఆధారపడుతుంది; ఇంటర్వ్యూ చేసేవాడి వైఖరి సమాధానాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. జీన్ పియాజే పిల్లల ఆలోచనను అధ్యయనం చేయడానికి "క్లినికల్ పద్ధతి" అనే సరళమైన ప్రశ్నించే శైలిని ఉపయోగించారు.
వ్యక్తి అధ్యయన పద్ధతి (Case study)
వ్యక్తి అధ్యయనం అంటే పరిశీలన, ఇంటర్వ్యూలు, పరీక్షలు, పాఠశాల రికార్డులు, కుటుంబ చరిత్ర, వైద్య చరిత్ర మరియు పని నమూనాలు వంటి అనేక మూలాలను ఉపయోగించి, ఒక కాలవ్యవధిలో ఒక పిల్లవాడిని (లేదా ఒక చిన్న సమూహాన్ని లేదా పాఠశాలను) లోతుగా, వివరంగా అధ్యయనం చేయడం.
దశలు: కేసును మరియు సమస్యను గుర్తించడం; అనేక మూలాల నుండి సమాచారం సేకరించడం; విశ్లేషించడం; సంభావ్య కారణాలను కనుగొనడం; పరిష్కారాలను సూచించడం; తదుపరి పరిశీలన.
ప్రయోజనాలు: పూర్తి చిత్రాన్ని ఇస్తుంది; అసాధారణ పిల్లలకు (ప్రతిభావంతులు, మందగమన అభ్యాసకులు, అపచారులు, ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు) మరియు మార్గదర్శకత్వానికి ఉపయోగకరం.
పరిమితులు: సమయం తీసుకుంటుంది; పరిశోధకుడి నైపుణ్యంపై ఆధారపడుతుంది; ఫలితాలను పిల్లలందరికీ సాధారణీకరించలేము; రికార్డులు జ్ఞాపకశక్తి లోపాల వల్ల ప్రభావితమవుతాయి.
ఉదంత రికార్డు (Anecdotal record)
ఉదంతం (anecdote) అంటే పిల్లవాడి ప్రవర్తనలో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటన గురించి వాస్తవ ఆధారిత చిన్న నోట్. ఉపాధ్యాయుడు సంఘటన జరిగిన వెంటనే దీనిని రాస్తాడు.
మంచి ఉదంత రికార్డు నియమాలు:
- తేదీ, సమయం, స్థలం మరియు పిల్లవాడి పేరు రాయండి.
- ఏమి జరిగిందో, ఏమి మాట్లాడారో జరిగినట్లే వివరించండి (వాస్తవాలు మాత్రమే).
- వ్యాఖ్యానాన్ని లేదా అభిప్రాయాలను వాస్తవాల నుండి వేరుగా ఉంచండి.
- సానుకూల మరియు ప్రతికూల సంఘటనలను రెండింటినీ నమోదు చేయండి.
- ఒక రికార్డుకు ఒక సంఘటన; క్లుప్తంగా ఉంచండి.
ప్రయోజనాలు: సరళమైనది, ప్రవర్తనకు నిజమైన ఉదాహరణలు ఇస్తుంది, కౌన్సెలింగ్‌లో మరియు సంచిత రికార్డులో సహాయపడుతుంది.
పరిమితులు: అభిప్రాయాలు వాస్తవాలతో కలిస్తే వ్యక్తిగతమవుతుంది; ఒక్క సంఘటన పిల్లవాడిని ప్రతిబింబించకపోవచ్చు; ఉపాధ్యాయుడు చాలా సంఘటనలను నమోదు చేయకపోవచ్చు.
రేటింగ్ స్కేలు (Rating scale)
రేటింగ్ స్కేలు ఒక లక్షణం లేదా ప్రవర్తన యొక్క స్థాయిని లేదా నాణ్యతను స్కేలుపై అంచనా వేయమని పరిశీలకుడిని అడుగుతుంది.
- *సంఖ్యాత్మక స్కేలు (Numerical scale):* సంఖ్యలు ఇవ్వబడతాయి (1 నుండి 5).
- *రేఖా స్కేలు (Graphic scale):* తక్కువ నుండి ఎక్కువ వరకు వివరణాత్మక బిందువులతో గుర్తించిన గీత.
- *వివరణాత్మక స్కేలు (Descriptive scale):* ప్రతి బిందువుకు ప్రవర్తన గురించి చిన్న వివరణ ఉంటుంది.
రేటింగ్ స్కేలు చెక్‌లిస్ట్ కంటే భిన్నమైనది. చెక్‌లిస్ట్ ఒక లక్షణం ఉందా లేదా (అవును/కాదు) మాత్రమే నమోదు చేస్తుంది. రేటింగ్ స్కేలు ఎంత ఉందో నమోదు చేస్తుంది.
సాధారణ రేటింగ్ దోషాలు:
| దోషం | అర్థం |
|---|---|
| హేలో ప్రభావం (Halo effect) | సాధారణ మంచి అభిప్రాయం ప్రతి లక్షణం రేటింగ్‌ను ప్రభావితం చేస్తుంది |
| ఉదారత దోషం (Leniency error) | రేటింగ్ ఇచ్చేవాడు అందరికీ ఎక్కువ మార్కులు ఇస్తాడు |
| కఠినత్వ దోషం (Severity error) | రేటింగ్ ఇచ్చేవాడు అందరికీ తక్కువ మార్కులు ఇస్తాడు |
| కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం (Central tendency error) | రేటింగ్ ఇచ్చేవాడు ఎప్పుడూ మధ్య బిందువులనే ఎంచుకుంటాడు |
| తార్కిక దోషం (Logical error) | రెండు లక్షణాలు ముడిపడి ఉన్నాయని రేటింగ్ ఇచ్చేవాడు భావించి వాటికి ఒకేలా రేటింగ్ ఇస్తాడు |
సంబంధిత సాధనాలు: *సోషియోమెట్రీ (Sociometry)* (జె.ఎల్. మోరెనో) పిల్లలు ఎవరిని ఎంచుకుంటారని అడగడం ద్వారా సమూహంలోని స్నేహ నమూనాను కనుగొంటుంది; దీనిని సోషియోగ్రామ్‌గా గీస్తారు మరియు ఇది స్టార్లను, ఒంటరివారిని మరియు గుంపులను చూపుతుంది. *సంచిత రికార్డు కార్డు (cumulative record card)* సంవత్సరం తర్వాత సంవత్సరం పిల్లవాడి సమాచారాన్ని సేకరిస్తుంది.
క్రియా పరిశోధన (Action research)
క్రియా పరిశోధన అంటే ఒక ఆచరణాత్మక సమస్యను పరిష్కరించడానికి మరియు పద్ధతిని మెరుగుపరచడానికి ఉపాధ్యాయులు స్వయంగా తమ సొంత తరగతిలో చేసే క్రమబద్ధమైన అధ్యయనం. ఈ పదం కర్ట్ లెవిన్‌తో ముడిపడి ఉంది, మరియు స్టీఫెన్ కోరీ (Stephen Corey) దీనిని విద్యలో అన్వయించారు.
చక్రం: సమస్యను గుర్తించడం, చర్యను ప్రణాళిక చేయడం, చర్య తీసుకోవడం, ఫలితాలను పరిశీలించడం, ఆత్మపరిశీలన చేయడం మరియు ప్రణాళికను సవరించడం. చక్రం పునరావృతమవుతుంది. ఫలితాన్ని అదే పాఠశాలలో వెంటనే ఉపయోగిస్తారు.
ఉదాహరణలు: చాలా మంది పిల్లలు అర్థంతో చదవలేరని ఉపాధ్యాయుడు గుర్తించి, ఒక నెల పాటు కథ ఆధారిత పఠన సెషన్లను ప్రయత్నించి, మార్పును నమోదు చేసి, ప్రణాళికను మెరుగుపరుస్తాడు.
లక్షణాలు: చిన్న స్థాయి, స్థానికం, ఆచరణాత్మకం, ఉపాధ్యాయుడే చేస్తాడు, సరళం, మెరుగుదల లక్ష్యంగా కలిగి ఉంటుంది, సార్వత్రిక సూత్రాల లక్ష్యంగా కాదు.
దీర్ఘకాలిక మరియు అడ్డుకోత పద్ధతులు
ఇవి వయస్సుతో పాటు వికాసాన్ని అధ్యయనం చేసే రూపకల్పనలు.
| అంశం | దీర్ఘకాలిక (Longitudinal) | అడ్డుకోత (Cross-sectional) |
|---|---|---|
| ఎవరిని అధ్యయనం చేస్తారు | ఒకే పిల్లలను సంవత్సరాల పాటు అనుసరిస్తారు | ఒకే సమయంలో వేర్వేరు వయస్సుల వేర్వేరు పిల్లలను |
| అవసరమైన సమయం | ఎక్కువ | తక్కువ |
| ఖర్చు | ఎక్కువ | తక్కువ |
| ప్రధాన బలం | నిజమైన వ్యక్తిగత మార్పును మరియు ఎదుగుదలను చూపుతుంది | వేగంగా, చవకగా, పెద్ద నమూనాలు |
| ప్రధాన బలహీనత | మధ్యలో వదిలివేయడం (attrition), ఖర్చు, పునరావృత పరీక్ష ప్రభావం | సమూహ భేదాలు (వయో సమూహాలు వేర్వేరు పరిస్థితులలో పెరిగాయి); వ్యక్తిగత మార్పును చూపలేదు |
*క్రమానుగత (sequential)* రూపకల్పన రెండింటినీ కలుపుతుంది: అనేక వయో సమూహాలను తక్కువ కాలం అనుసరిస్తారు.
పద్ధతిని ఎంచుకోవడం
| అవసరం | తగిన పద్ధతి |
|---|---|
| చిన్న పిల్లవాడి సహజ ప్రవర్తనను చూడటం | పరిశీలన |
| భావాలను మరియు కారణాలను తెలుసుకోవడం | ఇంటర్వ్యూ |
| ఒక పిల్లవాడి సమస్యను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం | వ్యక్తి అధ్యయనం |
| ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనను నమోదు చేయడం | ఉదంత రికార్డు |
| ఒక లక్షణం స్థాయిని అంచనా వేయడం | రేటింగ్ స్కేలు |
| తరగతి సమస్యను పరిష్కరించడం | క్రియా పరిశోధన |
| ఒకే పిల్లవాడి ఎదుగుదలను సంవత్సరాల పాటు అధ్యయనం చేయడం | దీర్ఘకాలిక |
| వయో సమూహాలను వేగంగా పోల్చడం | అడ్డుకోత |
బాల అధ్యయనంలో నైతికత మరియు మంచి పద్ధతి
- దీర్ఘ అధ్యయనాలకు లేదా వ్యక్తి అధ్యయనాలకు ముందు పాఠశాల నుండి మరియు తల్లిదండ్రుల నుండి అనుమతి తీసుకోండి.
- పేర్లను మరియు రికార్డులను గోప్యంగా ఉంచండి; వాటిని పిల్లవాడి ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే ఉపయోగించండి.
- పిల్లవాడిని అన్యాయంగా ముద్ర వేయవద్దు లేదా పోల్చవద్దు; బలాలను అలాగే బలహీనతలను నమోదు చేయండి.
- ఒక బలహీన మూలం తప్పుదోవ పట్టించకుండా ఉండటానికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ పద్ధతులను (త్రికోణీకరణ / triangulation) ఉపయోగించండి.
- వెంటనే, సరళమైన పదాలలో నమోదు చేయండి మరియు ప్రతి నమోదుకు తేదీ వేయండి.
- ఫలితాలను తల్లిదండ్రులతో సహాయకరమైన రీతిలో పంచుకోండి మరియు తదుపరి చర్యలను ప్రణాళిక చేయండి.
- సంచిత రికార్డులను క్రమం తప్పకుండా నవీకరించాలి మరియు తదుపరి ఉపాధ్యాయుడికి అందజేయాలి.
పరీక్షలో పొరపాట్లు
- కాల నమూనా vs సంఘటన నమూనా: కాల నమూనా నిర్ణీత వ్యవధులను ఉపయోగిస్తుంది; సంఘటన నమూనా ఎంచుకున్న సంఘటన కోసం వేచి ఉంటుంది.
- చెక్‌లిస్ట్ vs రేటింగ్ స్కేలు: చెక్‌లిస్ట్ = ఉంది/లేదు; రేటింగ్ స్కేలు = స్థాయి.
- భాగస్వామ్య vs అభాగస్వామ్య పరిశీలన: భాగస్వామ్య పరిశీలనలో మాత్రమే పరిశీలకుడు సమూహంలో చేరతాడు.
- దీర్ఘకాలిక vs అడ్డుకోత: కాలక్రమేణా ఒకే సమూహం vs ఒకే సమయంలో వేర్వేరు సమూహాలు.
- వ్యక్తి అధ్యయనం vs సర్వే: వ్యక్తి అధ్యయనం లోతుగా మరియు ఇరుకుగా ఉంటుంది; సర్వే విస్తృతంగా మరియు ఉపరితలంగా ఉంటుంది.
- ఉదంత రికార్డు vs డైరీ: ఉదంత రికార్డు ఒక సంఘటనపై వాస్తవాలు మాత్రమే ఉన్న నోట్; వ్యాఖ్యానాన్ని వేరుగా ఉంచుతారు.
- హేలో ప్రభావం vs ఉదారత దోషం: హేలో = సాధారణ అభిప్రాయం అన్ని లక్షణాలకు రంగు పులుముతుంది; ఉదారత = అందరికీ ఎక్కువ రేటింగ్ ఇవ్వడం.
- క్రియా పరిశోధన vs ప్రాథమిక పరిశోధన: క్రియా పరిశోధన స్థానిక సమస్యను పరిష్కరిస్తుంది; ప్రాథమిక పరిశోధన సాధారణ సిద్ధాంతం లక్ష్యంగా కలిగి ఉంటుంది.
ఒక్క వాక్య సారాంశాలు
- 1. పరిశీలన బాల అధ్యయనంలో అత్యంత ప్రాథమిక పద్ధతి.
- 2. నియంత్రిత పరిశీలన ప్రణాళిక చేసిన పరిస్థితిలో జరుగుతుంది.
- 3. కాల నమూనా నిర్ణీత వ్యవధులలో ప్రవర్తనను నమోదు చేస్తుంది.
- 4. సంఘటన నమూనా ఒక నిర్దిష్ట సంఘటన జరిగినప్పుడు నమోదు చేస్తుంది.
- 5. వ్యక్తి అధ్యయనం ఒక కేసు యొక్క లోతైన అధ్యయనం.
- 6. ఉదంత రికార్డు ఒక ముఖ్య సంఘటన యొక్క వాస్తవ నోట్.
- 7. రేటింగ్ స్కేలు ఒక లక్షణం స్థాయిని కొలుస్తుంది.
- 8. హేలో ప్రభావం ఒక సాధారణ రేటింగ్ దోషం.
- 9. సోషియోమెట్రీని జె.ఎల్. మోరెనో అభివృద్ధి చేశారు.
- 10. క్రియా పరిశోధనను ఉపాధ్యాయుడు తన సొంత తరగతిలో చేస్తాడు.
- 11. దీర్ఘకాలిక అధ్యయనం కాలక్రమేణా ఒకే సమూహాన్ని అనుసరిస్తుంది.
- 12. అడ్డుకోత అధ్యయనం ఒకే సమయంలో వయో సమూహాలను పోలుస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
శిశువులను, చిన్న పిల్లలను అధ్యయనం చేయడానికి అత్యంత ప్రాథమికమైన, అనుకూలమైన పద్ధతి ఏది?
- ప్రశ్నావళి
- ఇంటర్వ్యూ
- పరిశీలన
- రేటింగ్ స్కేల్
సమాధానం
C. పరిశీలన
Which method is the most basic and suitable for studying infants and young children?
- Questionnaire
- Interview
- Observation
- Rating scale
పరిస్థితిని మార్చకుండా సహజ వాతావరణంలో ప్రవర్తనను గమనించడం:
- నియంత్రిత పరిశీలన
- కేస్ స్టడీ
- ప్రయోగం
- సహజ పరిశీలన (నేచురలిస్టిక్ ఆబ్జర్వేషన్)
సమాధానం
D. సహజ పరిశీలన (నేచురలిస్టిక్ ఆబ్జర్వేషన్)
Watching behaviour in its natural setting without changing the situation is:
- Controlled observation
- Case study
- Experiment
- Naturalistic observation
భాగస్వామ్య పరిశీలనలో పరిశీలకుడు:
- బయట నుండి మాత్రమే గమనిస్తాడు
- నిర్ణీత రేటింగ్ స్కేల్ మాత్రమే ఉపయోగిస్తాడు
- తల్లిదండ్రులను మాత్రమే ఇంటర్వ్యూ చేస్తాడు
- సమూహ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొంటాడు
సమాధానం
D. సమూహ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొంటాడు
In participant observation, the observer:
- Watches from outside only
- Uses a fixed rating scale only
- Interviews parents only
- Takes part in the group's activities
నిర్ణీత చిన్న సమయ వ్యవధుల్లో ప్రవర్తనను నమోదు చేయడాన్ని ఏమంటారు?
- సోషియోమెట్రీ
- టైమ్ శాంప్లింగ్
- కేస్ హిస్టరీ
- ఈవెంట్ శాంప్లింగ్
సమాధానం
B. టైమ్ శాంప్లింగ్
Recording behaviour for short fixed intervals of time is called:
- Sociometry
- Time sampling
- Case history
- Event sampling
గొడవ వంటి అరుదైన సంఘటనను నమోదు చేయడానికి ఏ శాంప్లింగ్ పద్ధతి ఉత్తమం?
- ఈవెంట్ శాంప్లింగ్
- టైమ్ శాంప్లింగ్
- యాదృచ్ఛిక ఊహ
- అడ్డుకోత (క్రాస్-సెక్షనల్) శాంప్లింగ్
సమాధానం
A. ఈవెంట్ శాంప్లింగ్
Which sampling method is best for recording a rare event such as a quarrel?
- Event sampling
- Time sampling
- Random guessing
- Cross-sectional sampling
ఒక పిల్లవాడిని ఒక కాలంపాటు అనేక మూలాల ద్వారా వివరంగా అధ్యయనం చేయడం:
- రేటింగ్ స్కేల్
- సర్వే
- కేస్ స్టడీ
- క్రాస్-సెక్షనల్ అధ్యయనం
సమాధానం
C. కేస్ స్టడీ
A detailed study of one child using many sources over a period is a:
- Rating scale
- Survey
- Case study
- Cross-sectional study
ప్రతిభావంతులు లేదా మందగతి అభ్యాసకుల వంటి అసాధారణ పిల్లలను అధ్యయనం చేయడానికి ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడే పద్ధతి ఏది?
- కేస్ స్టడీ
- టైమ్ శాంప్లింగ్
- కేవలం చెక్‌లిస్ట్
- క్రాస్-సెక్షనల్ రూపకల్పన
సమాధానం
A. కేస్ స్టడీ
Which method is especially useful for studying exceptional children such as gifted or slow learners?
- Case study
- Time sampling
- Checklist only
- Cross-sectional design
కేస్ స్టడీ పద్ధతి ప్రధాన పరిమితి:
- ఇది ఉపరితల సమాచారం మాత్రమే ఇస్తుంది
- ఇది రికార్డులను ఉపయోగించలేదు
- దాని ఫలితాలను పిల్లలందరికీ సాధారణీకరించలేము
- దీనికి సమయం అవసరం లేదు
సమాధానం
C. దాని ఫలితాలను పిల్లలందరికీ సాధారణీకరించలేము
A main limitation of the case study method is that:
- It gives only shallow data
- It cannot use records
- Its results cannot be generalised to all children
- It needs no time
పిల్లవాడి ప్రవర్తనలో ముఖ్యమైన సంఘటన గురించి రాసే చిన్న వాస్తవిక నోట్‌ను ఏమంటారు?
- సోషియోగ్రామ్
- ఉదంత నమోదు (ఆనెక్డోటల్ రికార్డ్)
- రేటింగ్ స్కేల్
- ప్రశ్నావళి
సమాధానం
B. ఉదంత నమోదు (ఆనెక్డోటల్ రికార్డ్)
A short factual note about a significant incident in a child's behaviour is called:
- A sociogram
- An anecdotal record
- A rating scale
- A questionnaire
మంచి ఉదంత నమోదులో ఉపాధ్యాయుడు:
- తేదీ రాయకుండా ఉండాలి
- వాస్తవాలను వ్యాఖ్యానం నుండి వేరుగా ఉంచాలి
- అనేక సంఘటనలను కలిపి నమోదు చేయాలి
- అభిప్రాయాన్ని వాస్తవాలతో కలపాలి
సమాధానం
B. వాస్తవాలను వ్యాఖ్యానం నుండి వేరుగా ఉంచాలి
In a good anecdotal record, the teacher should:
- Avoid writing the date
- Keep facts separate from interpretation
- Record many incidents together
- Mix opinion with facts
ఒక లక్షణం స్థాయిని అంచనా వేయమని పరిశీలకుడిని కోరే సాధనం:
- ఇంటర్వ్యూ షెడ్యూల్
- చెక్‌లిస్ట్
- ఉదంతం
- రేటింగ్ స్కేల్
సమాధానం
D. రేటింగ్ స్కేల్
A tool that asks the observer to judge the degree of a trait is a:
- Interview schedule
- Checklist
- Anecdote
- Rating scale
చెక్‌లిస్ట్ రేటింగ్ స్కేల్ నుండి ఎలా భిన్నం? చెక్‌లిస్ట్ నమోదు చేసేది:
- లక్షణం స్థాయి
- లక్షణం ఉందా లేదా అని
- లక్షణానికి కారణం
- కేవలం తల్లిదండ్రుల అభిప్రాయాలు
సమాధానం
B. లక్షణం ఉందా లేదా అని
A checklist differs from a rating scale because a checklist records:
- The degree of a trait
- Whether a trait is present or absent
- The cause of a trait
- Only the parents' views
సాధారణ మంచి అభిప్రాయం వల్ల రేటర్ పిల్లవాడికి అన్ని లక్షణాల్లో ఎక్కువ మార్కులు ఇవ్వడం:
- హాలో ప్రభావం
- ఉదార దోషం (లీనియన్సీ)
- కఠిన దోషం
- కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం
సమాధానం
A. హాలో ప్రభావం
A rater gives a child high marks on all traits because of a generally good impression. This is the:
- Halo effect
- Leniency error
- Severity error
- Central tendency error
ప్రతి పిల్లవాడికి ఎక్కువ మార్కులు ఇచ్చే రేటర్ చేసే దోషం:
- తార్కిక దోషం
- కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం
- ఉదార దోషం (లీనియన్సీ)
- కఠిన దోషం
సమాధానం
C. ఉదార దోషం (లీనియన్సీ)
A rater who gives high marks to every child commits the:
- Logical error
- Central tendency error
- Leniency error
- Severity error
స్కేల్‌లో ఎల్లప్పుడూ మధ్య బిందువులనే ఎంచుకునే రేటర్ చేసే దోషం:
- ఉదార దోషం
- కఠిన దోషం
- కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం
- హాలో ప్రభావం
సమాధానం
C. కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం
A rater who always chooses the middle points on a scale commits the:
- Leniency error
- Severity error
- Central tendency error
- Halo effect
సమూహంలోని స్నేహ నమూనాలను కనుగొనే సోషియోమెట్రీని రూపొందించినవారు:
- కర్ట్ లెవిన్
- ఆర్నాల్డ్ గెసెల్
- జీన్ పియాజే
- జె.ఎల్. మోరెనో
సమాధానం
D. జె.ఎల్. మోరెనో
Sociometry, which finds friendship patterns in a group, was developed by:
- Kurt Lewin
- Arnold Gesell
- Jean Piaget
- J.L. Moreno
సమూహ సభ్యుల మధ్య ఎంపికలు, తిరస్కరణలను చూపే రేఖాచిత్రం:
- సోషియోగ్రామ్
- పై చార్ట్
- ఓజివ్
- హిస్టోగ్రామ్
సమాధానం
A. సోషియోగ్రామ్
A diagram showing the choices and rejections among members of a group is a:
- Sociogram
- Pie chart
- Ogive
- Histogram
క్రియాత్మక పరిశోధనను (యాక్షన్ రీసెర్చ్) ప్రధానంగా చేసేవారు:
- తమ సొంత తరగతుల్లో ఉపాధ్యాయులు
- విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్లు మాత్రమే
- ఇన్‌స్పెక్టర్లు మాత్రమే
- తల్లిదండ్రులు మాత్రమే
సమాధానం
A. తమ సొంత తరగతుల్లో ఉపాధ్యాయులు
Action research is mainly done by:
- Teachers in their own classrooms
- Only university professors
- Only inspectors
- Only parents
'క్రియాత్మక పరిశోధన' (యాక్షన్ రీసెర్చ్) అనే పదంతో ముడిపడి ఉన్నవారు:
- బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్
- ఎడ్వర్డ్ థార్న్‌డైక్
- కర్ట్ లెవిన్
- సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్
సమాధానం
C. కర్ట్ లెవిన్
The term 'action research' is linked with:
- B.F. Skinner
- Edward Thorndike
- Kurt Lewin
- Sigmund Freud
క్రియాత్మక పరిశోధన చక్రంలో సరైన క్రమం ఏది?
- పరిశీలించు, ప్రణాళిక వేయి, ఆలోచించు, చర్య తీసుకో
- ప్రణాళిక వేయి, చర్య తీసుకో, పరిశీలించు, ఆలోచించు
- ఆలోచించు, చర్య తీసుకో, ప్రణాళిక వేయి, పరిశీలించు
- చర్య తీసుకో, ఆలోచించు, ప్రణాళిక వేయి, పరిశీలించు
సమాధానం
B. ప్రణాళిక వేయి, చర్య తీసుకో, పరిశీలించు, ఆలోచించు
Which is the correct order in the action research cycle?
- Observe, plan, reflect, act
- Plan, act, observe, reflect
- Reflect, act, plan, observe
- Act, reflect, plan, observe
క్రియాత్మక పరిశోధన ప్రధాన లక్ష్యం:
- సార్వత్రిక నియమాలను కనుగొనడం
- మేధస్సును పరీక్షించడం
- దేశాలను పోల్చడం
- ఆచరణాత్మక సమస్యను పరిష్కరించి ఆచరణను మెరుగుపరచడం
సమాధానం
D. ఆచరణాత్మక సమస్యను పరిష్కరించి ఆచరణను మెరుగుపరచడం
The main aim of action research is to:
- Discover universal laws
- Test intelligence
- Compare nations
- Solve a practical problem and improve practice
ఒకే పిల్లలను 5 ఏళ్ల నుండి 15 ఏళ్ల వరకు అనుసరించే అధ్యయనం:
- క్రాస్-సెక్షనల్
- ప్రయోగాత్మక
- కేవలం సర్వే
- దీర్ఘకాలిక (లాంగిట్యూడినల్)
సమాధానం
D. దీర్ఘకాలిక (లాంగిట్యూడినల్)
A study that follows the same children from age 5 to age 15 is:
- Cross-sectional
- Experimental
- Survey only
- Longitudinal
6, 8, 10 ఏళ్ల వయసు సమూహాలను ఒకే సమయంలో పోల్చే అధ్యయనం:
- ఉదంత నమోదు
- క్రాస్-సెక్షనల్
- దీర్ఘకాలిక
- కేస్ స్టడీ
సమాధానం
B. క్రాస్-సెక్షనల్
A study that compares groups of 6, 8 and 10 year-olds at the same time is:
- Anecdotal
- Cross-sectional
- Longitudinal
- Case study
దీర్ఘకాలిక (లాంగిట్యూడినల్) పద్ధతి ప్రధాన బలహీనత ఏది?
- పాల్గొనేవారు మధ్యలో వైదొలగడం, అధిక ఖర్చు
- ఇది మార్పును చూపలేదు
- ఇది వేర్వేరు పిల్లలను ఉపయోగిస్తుంది
- ఇది చాలా త్వరగా పూర్తవుతుంది
సమాధానం
A. పాల్గొనేవారు మధ్యలో వైదొలగడం, అధిక ఖర్చు
Which is a main weakness of the longitudinal method?
- Dropout of participants and high cost
- It cannot show change
- It uses different children
- It is very quick
క్రాస్-సెక్షనల్ పద్ధతి ప్రధాన బలహీనత ఏది?
- దీనికి ఒకే పిల్లలు అవసరం
- ఇది పిల్లలతో ఉపయోగించలేము
- సమూహాల మధ్య తేడాలు వయసు వల్ల కాక తరం (కోహోర్ట్) వల్ల కావచ్చు
- దీనికి దశాబ్దాలు పడుతుంది
సమాధానం
C. సమూహాల మధ్య తేడాలు వయసు వల్ల కాక తరం (కోహోర్ట్) వల్ల కావచ్చు
Which is a main weakness of the cross-sectional method?
- It needs the same children
- It cannot be used with children
- Differences between groups may be due to cohort, not age
- It takes decades
అనేక వయసు సమూహాలను తక్కువ కాలం అనుసరించి రెండు పద్ధతులను కలిపే రూపకల్పనను ఏమంటారు?
- క్రమానుగత (సీక్వెన్షియల్)
- భాగస్వామ్య
- వైద్యపరమైన
- వర్ణనాత్మక
సమాధానం
A. క్రమానుగత (సీక్వెన్షియల్)
A design that follows several age groups for a shorter time combines both methods and is called:
- Sequential
- Participant
- Clinical
- Descriptive
జీన్ పియాజే పిల్లల ఆలోచనను అధ్యయనం చేసిన సరళమైన ప్రశ్నించే శైలిని ఏమంటారు?
- సర్వే పద్ధతి
- సోషియోమెట్రిక్ పద్ధతి
- క్లినికల్ పద్ధతి
- టైమ్ శాంప్లింగ్ పద్ధతి
సమాధానం
C. క్లినికల్ పద్ధతి
Jean Piaget studied children's thinking by a flexible questioning style called the:
- Survey method
- Sociometric method
- Clinical method
- Time-sampling method
ప్రకటనలు: 1. రేటింగ్ స్కేల్ లక్షణం స్థాయిని కొలుస్తుంది. 2. చెక్‌లిస్ట్ ఉనికిని లేదా లేమిని మాత్రమే నమోదు చేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. A rating scale measures the degree of a trait. 2. A checklist records only presence or absence. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. పరిశీలనపై పరిశీలకుడి పక్షపాతం ప్రభావం చూపవచ్చు. 2. నిర్మిత పరిశీలనలో సిద్ధంగా ఉన్న షెడ్యూల్ ఉపయోగిస్తారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Observation can be affected by observer bias. 2. In structured observation a ready schedule is used. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. కేస్ స్టడీ మార్గదర్శకత్వానికి ఉపయోగపడుతుంది. 2. కేస్ స్టడీ ఫలితాలను ఎల్లప్పుడూ సాధారణీకరించవచ్చు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. A case study is useful for guidance. 2. A case study findings can always be generalised. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. ఉదంత నమోదులు ప్రతికూల సంఘటనలను మాత్రమే కలిగి ఉండాలి. 2. వాటిని సంఘటన జరిగిన వెంటనే రాయాలి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Anecdotal records should include only negative incidents. 2. They should be written soon after the event. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. క్రియాత్మక పరిశోధన ఉపాధ్యాయుడు చేస్తాడు. 2. క్రియాత్మక పరిశోధన ఆచరణలో తక్షణ మెరుగుదలను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Action research is done by the teacher. 2. Action research aims at immediate improvement of practice. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. దీర్ఘకాలిక అధ్యయనం త్వరగా, చౌకగా పూర్తవుతుంది. 2. క్రాస్-సెక్షనల్ అధ్యయనం వేర్వేరు వయసు సమూహాలను ఒకేసారి అధ్యయనం చేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. A longitudinal study is quick and cheap. 2. A cross-sectional study studies different age groups at one time. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. హాలో ప్రభావం ఒక రేటింగ్ దోషం. 2. ఉదార దోషం అంటే అందరికీ తక్కువ మార్కులు ఇవ్వడం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. The halo effect is a rating error. 2. Leniency error means giving low marks to everyone. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. ఇంటర్వ్యూను సాన్నిహిత్యం (రాపో) ఏర్పరచడంతో ప్రారంభించాలి. 2. ఇంటర్వ్యూ చేసేవాడు పిల్లవాడిని సమాధానం వైపు నడిపించాలి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. An interview should begin with building rapport. 2. The interviewer should lead the child to the answer. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సోషియోమెట్రీని ప్రధానంగా దేనికి ఉపయోగిస్తారు?
- మేధస్సును కొలవడానికి
- వంశపారంపర్యతను అధ్యయనం చేయడానికి
- చేతిరాతను అంచనా వేయడానికి
- సమూహంలో స్నేహ నమూనాలను అధ్యయనం చేయడానికి
సమాధానం
D. సమూహంలో స్నేహ నమూనాలను అధ్యయనం చేయడానికి
Sociometry is mainly used for:
- Measuring intelligence
- Studying heredity
- Judging handwriting
- Studying friendship patterns in a group
పిల్లవాడి భావాలను, అతడి ప్రవర్తన వెనుక కారణాలను తెలుసుకోవడానికి ఉత్తమమైన పద్ధతి ఏది?
- టైమ్ శాంప్లింగ్
- చెక్‌లిస్ట్
- క్రాస్-సెక్షనల్ అధ్యయనం
- ఇంటర్వ్యూ
సమాధానం
D. ఇంటర్వ్యూ
Which method is BEST to know a child's feelings and reasons for his behaviour?
- Time sampling
- Checklist
- Cross-sectional study
- Interview
ఒక ఉపాధ్యాయుడు ప్రతి 10 నిమిషాల వ్యవధిలో పిల్లవాడు ఎన్నిసార్లు తన సీటు వదిలి లేస్తాడో నమోదు చేస్తున్నాడు. ఇది ఎక్కువగా:
- ఈవెంట్ శాంప్లింగ్
- కేస్ స్టడీ
- సోషియోమెట్రీ
- టైమ్ శాంప్లింగ్
సమాధానం
D. టైమ్ శాంప్లింగ్
A teacher notes how many times a child leaves his seat in each 10-minute period. This is mostly:
- Event sampling
- Case study
- Sociometry
- Time sampling
క్రియాత్మక పరిశోధన ప్రాజెక్టుకు అత్యంత అనువైన సమస్య ఏది?
- భారతీయ పిల్లల సగటు ఎత్తు ఎంత
- నా తరగతిలో చాలామంది పిల్లలు అర్థం చేసుకుంటూ చదవలేరు
- ఏ రాష్ట్రంలో అక్షరాస్యత అత్యధికం
- ప్రాచీన పాఠశాలలు ఎలా పనిచేసేవి
సమాధానం
B. నా తరగతిలో చాలామంది పిల్లలు అర్థం చేసుకుంటూ చదవలేరు
Which problem is the most suitable for an action research project?
- What is the average height of Indian children
- Many children in my class cannot read with understanding
- Which state has the highest literacy
- How did ancient schools work
ఒక పిల్లవాడి సమాచారాన్ని సంవత్సరాల తరబడి భద్రపరచడానికి పాఠశాల ఉపయోగించేది:
- టైమ్ టేబుల్
- కేవలం హాజరు రిజిస్టర్
- సంచిత నమోదు కార్డు (క్యుములేటివ్ రికార్డ్ కార్డ్)
- సోషియోగ్రామ్
సమాధానం
C. సంచిత నమోదు కార్డు (క్యుములేటివ్ రికార్డ్ కార్డ్)
To keep a child's information year after year, the school uses a:
- Time table
- Attendance register only
- Cumulative record card
- Sociogram
పిల్లల అధ్యయనాన్ని మరింత విశ్వసనీయంగా చేసే పద్ధతి ఏది?
- ఒకే సంఘటనపై ఆధారపడడం
- కేవలం జ్ఞాపకశక్తిని ఉపయోగించడం
- ఒకటి కంటే ఎక్కువ పద్ధతులు ఉపయోగించడం
- రికార్డులను నివారించడం
సమాధానం
C. ఒకటి కంటే ఎక్కువ పద్ధతులు ఉపయోగించడం
Which practice makes child study more reliable?
- Relying on one incident
- Using only memory
- Using more than one method
- Avoiding records
పిల్లల అధ్యయన రికార్డులను ఏమి చేయాలి?
- ఏ సందర్శకుడికైనా చూపించాలి
- పిల్లవాడిని శిక్షించడానికి ఉపయోగించాలి
- నోటీసు బోర్డుపై ప్రదర్శించాలి
- గోప్యంగా ఉంచి పిల్లవాడి ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలి
సమాధానం
D. గోప్యంగా ఉంచి పిల్లవాడి ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలి
What should be done with the records of a child study?
- Share them with any visitor
- Use them to punish the child
- Display them on the notice board
- Keep them confidential and use them for the child's benefit
ఒక ఉపాధ్యాయుడు ఇతర పిల్లలతో కాకుండా అదే పిల్లవాడి ముందటి రికార్డులతో అతడి ప్రగతిని పోలుస్తున్నాడు. ఇది దేనిపై ఆసక్తిని చూపుతుంది?
- సమూహ సగటులు
- కాలక్రమంలో వ్యక్తిగత మార్పు
- ర్యాంకులు
- తరం (కోహోర్ట్) తేడాలు
సమాధానం
B. కాలక్రమంలో వ్యక్తిగత మార్పు
A teacher compares one child's progress with the same child's earlier records, rather than with other children. This shows an interest in:
- Group averages
- Individual change over time
- Rankings
- Cohort differences
కింది వాటిలో పరిశీలన పద్ధతి నేరుగా చూపలేనిది ఏది?
- శారీరక కార్యకలాపం
- పిల్లవాడి ఆట ప్రవర్తన
- తరగతిలో సామాజిక పరస్పర చర్య
- పిల్లవాడి వ్యక్తిగత ఆలోచనలు
సమాధానం
D. పిల్లవాడి వ్యక్తిగత ఆలోచనలు
Which of the following does the observation method NOT directly show?
- Physical activity
- A child's play behaviour
- Social interaction in class
- A child's private thoughts
'తెలివైన పిల్లలు ఎల్లప్పుడూ కష్టపడి పనిచేస్తారు' అని భావించి రేటర్ రెండు లక్షణాలకూ ఒకేలా రేటింగ్ ఇస్తున్నాడు. ఇది:
- కేవలం హాలో ప్రభావం
- తార్కిక దోషం
- కేంద్రీయ ప్రవృత్తి దోషం
- కఠిన దోషం
సమాధానం
B. తార్కిక దోషం
A rater thinks that 'intelligent children are always hard-working' and rates both traits alike. This is a:
- Halo effect only
- Logical error
- Central tendency error
- Severity error