సంస్కృతి ప్రశ్నలు APPSC, AP పోలీస్ పేపర్లలో సులభంగా కనిపిస్తాయి. అసలు నష్టం అక్కడే ఉంది. "కొండపల్లి: బొమ్మలు" అన్నది గుర్తుంచుకోవడం తేలికే. కానీ ఎంపికల్లో రెండు బొమ్మల కేంద్రాలు, రెండు కలంకారీ కేంద్రాలు లేదా రెండు పండుగలు పక్కపక్కనే ఉంటాయి. జతలను మాత్రమే బట్టీ పట్టినవారు ఊహిస్తారు. పదార్థం, పద్ధతి, ఉన్న ప్రదేశం గుర్తుంచుకున్నవారు ప్రశాంతంగా సమాధానం ఇస్తారు.
ఈ నోట్స్ పూర్తి పుస్తకం AP Culture: Festivals, Art, Dance, Music and Folk Forms లోని ముఖ్య అంశాలను ఒకే పేజీలో సంగ్రహిస్తుంది. అంతేకాదు, ప్రతి అంశం ఎలా తయారవుతుంది, పరీక్షల్లో ఎందుకు అడుగుతారు, దానికి దగ్గరగా ఉన్న ఇంకొక అంశం నుంచి ఎలా వేరు చేయాలి అన్నది కూడా వివరిస్తుంది. విస్తృత సమాచారం కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ పరీక్షల హబ్, ప్రణాళిక కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పరీక్షలు 2026 చూడండి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇప్పుడు 28 జిల్లాలు ఉన్నాయి. పాత పుస్తకాల్లోని జిల్లా పేర్లు మారి ఉండవచ్చు కాబట్టి ప్రశ్న ఏ పరిపాలనా పటాన్ని అనుసరిస్తోందో ఎప్పుడూ చూసుకోండి.
ఇక్కడ ఉన్నదంతా పునశ్చరణ కోసమే, ప్రయాణ సలహా కాదు. పండుగల తేదీలు, జిల్లా పేర్లు వంటి కాలానుగుణ అంశాల వద్ద తనిఖీ చేసిన నెల (అక్టోబర్ 2026) ఇచ్చాము. మూలాలు చివర్లో ఉన్నాయి.
1. సంస్కృతి ప్రశ్నలను ఎలా ఆలోచించాలి
ప్రతి కళనూ నాలుగు అంశాలతో వర్ణించవచ్చు: మాధ్యమం (నృత్యం, హస్తకళ, వస్త్రం, పండుగ), ప్రదేశం, కళాకారులు లేదా తయారీదారులు, సందర్భం. వీటిలో ప్రదేశం పేరే ఎక్కువగా మారుతుంది. కొండపల్లి పాత పుస్తకాల్లో "కృష్ణా జిల్లా" అని ఉంటుంది, ఇప్పుడు ఎన్టీఆర్ జిల్లాలో ఉంది. ఏటికొప్పాక అనకాపల్లి జిల్లాలో, శ్రీకాళహస్తి, తిరుమల తిరుపతి జిల్లాలో, అరకు అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో, ఉప్పాడ కాకినాడ జిల్లాలో, బొబ్బిలి విజయనగరం జిల్లాలో ఉన్నాయి.
ఐదో లేబుల్‌గా "ఆధారం రకం" కూడా పెట్టుకోండి. ఒక జిల్లా ఒక ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం, పర్యాటక కరపత్రం దాన్ని ప్రశంసించడం, భౌగోళిక గుర్తింపుల రిజిస్ట్రీ (GI) దాన్ని నమోదు చేయడం అనేవి మూడు వేర్వేరు విషయాలు. "GI" అనే పదం వాడిన ప్రశ్న మూడోదాన్ని మాత్రమే అడుగుతోంది. రిజిస్ట్రీ నమోదు సంవత్సరాన్ని కొన్నిసార్లు పరీక్షలో ఎంపికలుగా వాడతారు. ఆ సంవత్సరాలను ఈ పేజీలో ఒక పట్టికగా ఇచ్చాము. ఆంధ్రప్రదేశ్ చేనేత, వస్త్ర శాఖ ప్రచురించిన ఒక జిల్లా ఒక ఉత్పత్తి GI పత్రం నుంచి తీసుకున్నాము.
పండుగల తేదీలు చాంద్రమాన, సౌరమాన, ఆలయ క్యాలెండర్లతో మారుతాయి. పాత గైడ్‌లోని స్థిరమైన జనవరి లేదా ఏప్రిల్ తేదీని నమ్మకూడదు. స్థిరంగా ఉండే అనుబంధాన్ని (దేవత, ఆలయం, నది, వరుస క్రమం) నేర్చుకుని, తేదీని ఆ సంవత్సరపు అధికారిక క్యాలెండర్‌లో చూడండి. ఉదాహరణకు ఉగాది 2025లో మార్చి 30న, 2026లో మార్చి 19న వచ్చింది. అందువల్ల "ఉగాది ఎప్పుడూ ఏప్రిల్‌లో" అనే వాక్యం సురక్షితం కాదు.
చివరగా శాస్త్రీయ, జానపద, ఆచార రూపాలను మూడు అరలుగా పెట్టుకోండి. కూచిపూడి శాస్త్రీయ అరలో ఉంటుంది, దానికి క్రమబద్ధమైన వ్యాకరణం ఉంది. బుర్రకథ, తోలుబొమ్మలాట, ధింసా జానపద అరలో ఉంటాయి, అక్కడ సమాజం, సందర్భం రూపాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. వీరనాట్యం ఆలయ ఆచారంగా మొదలైంది కాబట్టి దాన్ని ఆచార అరలో గుర్తుంచుకోవడం మంచిది. ముందు అర ఏదో చెప్పగలిగితే సగం ఎంపికలు పడిపోతాయి.
2. కూచిపూడి మరియు శాస్త్రీయ నృత్య పక్షం
కూచిపూడి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాస్త్రీయ నృత్యం. కృష్ణా జిల్లాలోని (మోవ్వ మండలం) ఒక గ్రామం పేరు దీనికి వచ్చింది. గ్రామం పేరును నటుల గ్రామం అనే సంస్కృత పదబంధంతో ముడిపెట్టి వివరించడం కద్దు, ఇది నృత్యనాటక సంప్రదాయంగా దాని చరిత్రకు సరిపోతుంది. దీని మూలాలు నాట్యశాస్త్ర సంప్రదాయంతో, అంతకు ముందు శతాబ్దాల్లో ఉన్న తెలుగు నృత్యనాటక ఆచారంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. 10వ శతాబ్దపు శాసనాల్లో బ్రాహ్మణ కళాకారుల బృందాల ప్రదర్శనల ప్రస్తావన ఉందని చెబుతారు. పరీక్షల్లో వివరించే రూపం 17వ శతాబ్దంలో స్థిరపడింది.
గుర్తుంచుకోవలసిన రెండు పేర్లు: నారాయణ తీర్థులు (శ్రీకృష్ణ లీలా తరంగిణి రచయిత), సిద్ధేంద్ర యోగి (భామాకలాపం రచించి, కూచిపూడి గ్రామంలోని యువకులను ఒక ప్రదర్శన బృందంగా కూర్చినవారు). తరంగిణి తరంగం అనే అంశానికి పాటలను ఇస్తుంది. భామాకలాపం సత్యభామ గురించిన నృత్యనాటకం. ఆమె గర్వం, కృష్ణుడి నుంచి ఎడబాటు, తిరిగి కలయిక దాని కథాక్రమం. ఈ రెండూ తరచుగా అడుగుతారు. సాధారణ ఉచ్చు: రెండు పేర్లను మార్చి ఇవ్వడం.
తొలి బృందాల్లో పురుష కళాకారులే స్త్రీ పాత్రలతో సహా అనేక పాత్రలు ధరించేవారు. తర్వాత గురువులు ఏకపాత్ర ప్రదర్శననూ, స్త్రీ కళాకారిణులనూ అభివృద్ధి చేశారు. అందుకే ఈ రోజు స్త్రీలు కూచిపూడి చేయడం దాని చరిత్ర నుంచి తొలగడం కాదు, చరిత్రలో భాగమే. సంగీత నాటక అకాడమీ నిర్వహించిన 1958 అఖిల భారత నృత్య సదస్సు ఈ కళ జాతీయ దృష్టికి రావడానికి కారణమైన సందర్భంగా చెబుతారు. వెంపటి చిన్న సత్యం (1929 నుంచి 2012 వరకు, కూచిపూడిలో జననం, 1998లో పద్మభూషణ్) ఆధునిక కచేరీ క్రమాన్ని వ్యవస్థీకరించారు, 1963లో మద్రాసులో కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడమీని స్థాపించారు, శ్రీకృష్ణ పారిజాతం వంటి నృత్యనాటకాలకు కొరియోగ్రఫీ చేశారు.
| సూచన | అనుబంధం |
|---|---|
| సిద్ధేంద్ర యోగి | భామాకలాపం, కేంద్ర పాత్ర సత్యభామ |
| నారాయణ తీర్థులు | శ్రీకృష్ణ లీలా తరంగిణి, తరంగం అంశంతో ముడిపడింది |
| ఇత్తడి పళ్లెం | తరంగం చిత్రంలో ప్రసిద్ధ దృశ్యం, ప్రతి ప్రదర్శనకూ నియమం కాదు |
| నృత్తం | కథ లేని లయబద్ధ కదలిక |
| నృత్యం | ముఖ, చేతి భావాలతో కథ చెప్పడం |
| నాట్యం | పాత్రలతో నాటకీయ ప్రదర్శన |
| వెంపటి చిన్న సత్యం | 1929లో కూచిపూడిలో జననం; పద్మభూషణ్ 1998; కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడమీ, మద్రాసు, 1963 |
| సంగీత నాటక అకాడమీ | భారతదేశ శాస్త్రీయ నృత్యాల్లో కూచిపూడిని గుర్తిస్తుంది |
ఉదాహరణ ప్రశ్న. ఒక ఎంపిక "సిద్ధేంద్ర యోగి: శ్రీకృష్ణ లీలా తరంగిణి" అని ఉందనుకోండి. ముందు సిద్ధేంద్ర యోగి రచన ఏదని ఆలోచించండి, అది భామాకలాపం. తరంగిణి నారాయణ తీర్థులది. కాబట్టి జత తప్పు. పైన చెప్పిన రెండు పేర్ల గొలుసు గుర్తుంటే ఒక్క జతను మాత్రమే గుర్తుంచుకోవాలి.
కూచిపూడి సంగీతం కర్ణాటక సంప్రదాయం నుంచి తీసుకుంటుంది. అయితే "కర్ణాటక" అన్నది సంగీత పద్ధతి పేరు, "కూచిపూడి" నృత్యం పేరు. ఈ రెండు పేర్లను వేరుగా ఉంచండి. నృత్తం, నృత్యం, నాట్యం మూడు వేర్వేరు నృత్యాలు కావు. ఒకే ప్రదర్శనలో కనిపించే మూడు పొరలు.
3. జానపద, ఆచార, కథా రూపాలు
శాస్త్రీయ, జానపద విభాగాలు పరీక్షా వర్గాలు. కాబట్టి ప్రతి రూపం ఎలా ఉంటుందో, అందులో ప్రజలు ఏం చేస్తారో తెలుసుకోండి.
| రూపం | త్వరిత గుర్తింపు |
|---|---|
| బుర్రకథ | ప్రధాన కథకుడు ఇద్దరు సహ కళాకారులతో; ప్రార్థన, ఏకపాత్రాభినయం, పాట, హాస్యం |
| హరికథ | సంగీతంతో, ప్రవచనంతో భక్తి కథాకాలక్షేపం |
| కోలాటం | జతలుగా కర్రలు కొట్టే సమూహ నృత్యం, వలయాలుగా లేదా వరుసలుగా |
| ధింసా | అరకు కొండ ప్రాంత సమాజాల వలయ నృత్యం, డప్పు వంటి వాద్యాలతో |
| తప్పెటగుళ్లు | డప్పు ఆధారిత సమూహ ప్రదర్శన |
| డప్పు | ఒక వాద్యం (నృత్యం పేరు కాదు) |
| వీరనాట్యం | శైవ భక్తితో ముడిపడిన తీవ్రమైన ఆచార నృత్యం, వీరముష్టి సమాజం |
| వీధి నాటకం | బహిరంగ ప్రదేశంలో లేదా వీధిలో ప్రదర్శించే నాటకం |
| తోలుబొమ్మలాట | వెలిగే తెరపై తోలు బొమ్మలతో నీడ నాటకం |
| బుట్టబొమ్మలు | ధరించే పెద్ద ఆకృతులు, బహిరంగ ప్రదర్శన |
| బొమ్మల కొలువు | పండుగ సందర్భంగా బొమ్మల అమరిక |
ఇక్కడ మూడు పేర్లలో "బొమ్మ" అనే పదం ఉందని గమనించండి. నిర్ణయించే సూచన: ఆకృతిని ఎలా ఉపయోగిస్తారు, ధరిస్తారా, అమర్చి చూపిస్తారా, లేక నీడగా ప్రదర్శిస్తారా.
బుర్రకథ. ప్రధాన కథకుడు తంబూరా వాయిస్తాడు. తంబూరా పేరు వాద్యపు డొల్ల (బుర్ర) తో ముడిపడిందని చెబుతారు. ఇద్దరు సహ కళాకారులు అతనికి జవాబిస్తారు. ఒకరు హాస్యం జోడిస్తారు, మరొకరు సామాజిక లేదా రాజకీయ వ్యాఖ్య చేస్తారు. ఈ రూపం గతంలో ఊరూరా తిరిగే గాయకుల సంప్రదాయం నుంచి పెరిగింది. ఆధునిక రూపం 1940ల తొలి సంవత్సరాల్లో గుంటూరు ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చెంది, గ్రామీణ ప్రజలకు ప్రజా సందేశాలు చేరవేయడానికి ఉపయోగపడింది. ఇప్పుడు ఎక్కువగా పండుగల సీజన్‌లో కనిపిస్తుంది. తనిఖీ సూత్రం: ముగ్గురు కళాకారులు, ఒక కథకుడు, ఒక తంబూరా.
హరికథ. ప్రధాన కథకుడు గాయకులతో, మృదంగ కళాకారుడితో కలిసి పాటలతో కూడిన కథ చెబుతాడు. తెలుగు రూపం 19వ శతాబ్దంలో కోస్తాంధ్రలో మొదలైందని చెబుతారు. హరికథను బుర్రకథతో కలపకూడదు. హరికథ భక్తి ప్రవచనం, బుర్రకథ చురుకైన, సంభాషణాత్మక గాథా రూపం.
తోలుబొమ్మలాట. తోలు, బొమ్మ, ఆట అనే పదాల కలయిక. శుద్ధి చేసిన తోలుతో బొమ్మలు కత్తిరించి, రంగులు వేసి, కర్రలతో వెలిగే తెర ముందు కదిలిస్తారు. సాధారణంగా రామాయణ, మహాభారత ఘట్టాలు ఉంటాయి, హాస్య పాత్ర కూడా ఉంటుంది. ఈ హస్తకళ ఈ రోజు అనంతపురం జిల్లా నిమ్మలకుంట గ్రామంలో తయారవుతుంది. "ఆంధ్రప్రదేశ్ లెదర్ పప్పెట్రీ"కి 2008-09 సంవత్సరానికి GI నమోదు ఉంది. ఆసియాలోని ఇతర నీడ నాటకాలతో దీన్ని పండితులు ముడిపెడతారు, కానీ వ్యాప్తి మార్గాలపై ఖచ్చితమైన వాదనలు చర్చనీయాంశమే అని గుర్తుంచుకోండి.
ధింసా. అరకు చుట్టుపక్కల కొండ సమాజాల వలయ నృత్యం. మహిళలు వరుసలుగా లేదా వలయాలుగా నృత్యం చేస్తారు, పురుషులు డప్పు వంటి వాద్యాలు వాయిస్తారు. కొన్ని మూలాలు ఈ రూపాన్ని ఒడిశా సరిహద్దు వరకు విస్తరించిన తూర్పు కనుమల కొండ ప్రాంతంతో ముడిపెడతాయి. కాబట్టి "అరకులో మాత్రమే" అని చెప్పే ఎంపిక ఉచ్చు.
వీరనాట్యం. శివాలయాల్లో ఆచారంగా మొదలై, వీరముష్టి సమాజం కొనసాగిస్తున్నది. దీని వర్ణనల్లో వీరం డప్పు ధ్వని, ఖడ్గ పఠనం, అత్యంత తీవ్ర దశలో శూలం, త్రిశూల ప్రదర్శనలు ఉంటాయి. ఇది అనేక తెలుగు మాట్లాడే జిల్లాల్లో ప్రదర్శించబడుతుంది, ఒక్క చోట కాదు. ఇది ముందుగా ఆచారం కాబట్టి పరీక్షలో సురక్షిత లేబుల్ "ఆచార నృత్యం".
తప్పెటగుళ్లు, కోలాటం. తప్పెటగుళ్లు డప్పు ఆధారిత సమూహ నృత్యం, కోలాటం కర్రల నృత్యం. కర్రలు కనిపిస్తే తప్పెటగుళ్లు అని జవాబు ఇవ్వకండి. నృత్యకారుని ముందు వేలాడే డప్పు కనిపిస్తే కోలాటం అనకండి. డప్పు అంటే కేవలం వాద్యం.
4. సంగీతం మరియు వాగ్గేయకారులు
అన్నమాచార్యులు (1408 నుంచి 1503 వరకు), రాజంపేట దగ్గర తాళ్లపాకలో జన్మించారు, వేంకటేశ్వర స్వామికి భక్తి సంకీర్తనలు రచించారు, తిరుమల ఆధారంగా. సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయన సుమారు 32,000 కీర్తనలు రాశారు, వాటిలో 12,000 వరకే మిగిలాయి. అవి తిరుమల ఆలయంలో దొరికిన రాగి రేకులపై భద్రమయ్యాయి. ఆయన రచనలు రెండు రకాలు: అధ్యాత్మ (తాత్త్విక), శృంగార (భక్తి ప్రేమ). కులం లేదా సంపదతో నిమిత్తం లేని ఆధ్యాత్మిక సమానత్వాన్ని చెప్పే పంక్తులు ఎన్నో ఉన్నాయి, అందుకే పండితులు ఆయనను తొలి సామాజిక గొంతుగా పిలుస్తారు.
క్షేత్రయ్య (సుమారు 1600 నుంచి 1680 వరకు), కృష్ణా ప్రాంతంలోని మొవ్వలో జన్మించారు, పదాలతో ముడిపడిన వాగ్గేయకారుడు. పదాలు కచేరీల్లోనూ, అభినయం ద్వారా నృత్యంలోనూ జీవించే లయాత్మక గీతాలు. తన పాటలకు "మువ్వ గోపాల" అనే ముద్ర వాడారు. మానవ విరహ భాషను భక్తి వ్యక్తీకరణగా వాడారు. క్షేత్రయ్య (పదాలు), సిద్ధేంద్ర యోగి (కూచిపూడి కచేరీ), అన్నమాచార్య (సంకీర్తనలు) పేర్లను కలపకండి.
కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులు వేరే అంశం. అందులో త్యాగరాజు, శ్యామశాస్త్రి తెలుగు కుటుంబాల నుంచి వచ్చారు. ఈ విషయం సంగీతం, వ్యక్తుల విభాగంలోకి వస్తుంది. త్యాగరాజు కృతులు ఎక్కువగా తెలుగులో ఉన్నాయి కాబట్టి తెలుగు సాహిత్య ప్రశ్నల్లో ఇవి తరచుగా వస్తాయి.
ఉపయోగకరమైన గొలుసు: అన్నమాచార్య, భక్తి గీతాలు, వేంకటేశ్వరుడు, తిరుమల. క్షేత్రయ్య, పదాలు, మువ్వ గోపాల, భావయుక్త సంగీతం, నృత్యం. బొబ్బిలి వీణ వాద్యాల అరలోకి వస్తుంది. ఇది ఒకే పనస చెక్క ముక్క నుంచి చెక్కబడుతుంది, ఏడు తీగలు ఉంటాయి, 2011-12కు GI గా నమోదైంది.
5. పండుగలు
- సంక్రాంతి: సూర్యుని స్పష్ట గమనం మకరరాశిలోకి మారినప్పుడు జనవరిలో జరిగే పంటల, సౌర క్యాలెండర్ పండుగ. తెలుగు ప్రాంతాల్లో భోగి, తర్వాత సంక్రాంతి (పెద్ద పండుగ), తర్వాత కనుమ, కొన్ని చోట్ల ముక్కనుమ అనే రోజుల వరుసగా వర్ణిస్తారు. కనుమను చాలా సమాజాలు పశువులతో ముడిపెడతాయి. స్థానిక ఆచారాలు మారుతాయి. అందువల్ల "మూడు లేదా నాలుగు రోజులు" అనడం, "అన్నిచోట్లా సరిగ్గా మూడు రోజులు" అనడం కన్నా సురక్షితం. బొమ్మల కొలువు, ముగ్గులు, గొబ్బెమ్మలు, గాలిపటాలు సీజన్ సూచికలు.
- ఉగాది: చైత్ర శుక్ల పాడ్యమి నాడు, చాంద్రమాన సౌరమాన క్యాలెండర్‌లో తెలుగు కొత్త సంవత్సరం. ఆరు రుచుల మిశ్రమమైన ఉగాది పచ్చడి సంవత్సరంలోని మిశ్రమ అనుభవాలకు సంకేతం. పంచాంగ శ్రవణం (సంవత్సర పంచాంగం చదివి వినడం) కూడా ఆచారం. కన్నడ సమాజాలు, ఇతర ప్రాంతాలు కూడా దీన్ని జరుపుకుంటాయి కాబట్టి "ఆంధ్రలో మాత్రమే" అనకండి.
- విజయవాడ దసరా: కృష్ణా నది ఒడ్డున ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గ ఆలయం, ఇప్పుడు ఎన్టీఆర్ జిల్లాలో. ఇంద్రకీలాద్రిని పేర్కొనే 1229 నాటి తెలుగు శాసనం ఈ క్షేత్ర ప్రాచీనతకు ఉదాహరణగా చెబుతారు. తెప్పోత్సవం ఉత్సవ కాలంతో ముడిపడి ఉంది.
- తిరుమల బ్రహ్మోత్సవాలు: వేంకటేశ్వర ఆలయ వార్షిక ఉత్సవం, వాహన సేవలతో. ఆలయం తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలో, తిరుపతి జిల్లాలో ఉంది.
- జాతర: గ్రామ దేవతతో ముడిపడిన స్థానిక సంత లేదా ఉత్సవం. రాష్ట్రవ్యాప్త ఒకే జాతర క్యాలెండర్ లేదు.
- పుష్కరాలు: ప్రతి నదికీ పన్నెండేళ్లకు ఒకసారి వచ్చే నదీ ఉత్సవం, గురుగ్రహం ఒక రాశిలో ఉండే స్థితితో ముడిపడింది. గోదావరి (రాజమహేంద్రవరం), కృష్ణా (విజయవాడ) తీరాలు పటం ప్రశ్నలకు ముఖ్యం. గోదావరి పుష్కరాలు 2015లో, కృష్ణా పుష్కరాలు 2016లో జరిగాయి. తర్వాతివి పంచాంగాల్లో 2027 (గోదావరి), 2028 (కృష్ణా) అని ప్రచురితం. కచ్చితమైన తేదీల కోసం అధికారిక ప్రకటన చూడండి.
ఈ పండుగల్లో దేనితోనూ "మాత్రమే" అనే పదం వాడకండి. సంక్రాంతి తమిళనాడులో పొంగల్, అస్సాంలో మాఘ బిహు. దసరా దేశమంతా జరుగుతుంది. ఉగాదికి మరాఠీ బంధువు గుడి పడ్వా. పరీక్షకు సురక్షిత వాక్యం "ప్రత్యేకంగా ముడిపడి ఉంది".
6. హస్తకళలు, చేనేత, పటం
| ఉత్పత్తి | ప్రదేశం (ప్రస్తుత సందర్భం) | పద్ధతి లేదా పదార్థ సూచన |
|---|---|---|
| కొండపల్లి బొమ్మలు | కొండపల్లి, ఎన్టీఆర్ | మెత్తని చెక్క (తెల్ల పొనికి), భాగాలను చెక్కి పేస్టుతో అతికించి రంగులు వేయడం |
| ఏటికొప్పాక బొమ్మలు | ఏటికొప్పాక, అనకాపల్లి | అంకుడు చెక్కను లేత్ మీద తిప్పి సహజ రంగుల లక్క పూత |
| మచిలీపట్నం కలంకారీ | పెడన, మచిలీపట్నం, కృష్ణా ప్రాంతం | చెక్క బ్లాక్ ముద్రణ |
| శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ | శ్రీకాళహస్తి, తిరుపతి | కలంతో స్వేచ్ఛా కథా చిత్రలేఖనం |
| ఉప్పాడ జామ్‌దానీ | ఉప్పాడ, కాకినాడ జిల్లా | అదనపు పోగు నేత |
| మంగళగిరి | గుంటూరు జిల్లా | చేనేత చీరలు, వస్త్రాలు |
| ధర్మవరం | శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, రాయలసీమ | చేనేత పట్టు చీరలు, పావడాలు |
| వెంకటగిరి | తిరుపతి జిల్లా | చేనేత చీరలు |
| బొబ్బిలి వీణ | బొబ్బిలి, విజయనగరం | ఒకే పనస చెక్క దిమ్మె |
| బుడితి | శ్రీకాకుళం ప్రాంతం, ఉత్తర కోస్తా | గంట లోహం, ఇత్తడి హస్తకళ |
| నర్సాపురం లేసు | గోదావరి ప్రాంతం | క్రోచెట్ లేసు ఉత్పత్తులు |
| పొందూరు | శ్రీకాకుళం ప్రాంతం | ఖాదీ, చేతితో వడికిన వస్త్రం |
GI నమోదు సంవత్సరాలు. ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన ఈ GI నమోదులు రాష్ట్ర చేనేత శాఖ GI పత్రంలో (అక్టోబర్ 2026 నాటికి) రిజిస్ట్రీ జాబితాలో కనిపించే సంవత్సరంతో నమోదై ఉన్నాయి.
| GI | సంవత్సరం | రకం |
|---|---|---|
| శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ | 2004-05 | హస్తకళ |
| కొండపల్లి బొమ్మలు | 2007-08 | హస్తకళ |
| మచిలీపట్నం కలంకారీ | 2008-09 | హస్తకళ |
| బుడితి గంట, ఇత్తడి కళ | 2008-09 | హస్తకళ |
| ఆంధ్రప్రదేశ్ లెదర్ పప్పెట్రీ | 2008-09 | హస్తకళ |
| ఉప్పాడ జామ్‌దానీ చీరలు | 2008-09 | హస్తకళ |
| గుంటూరు సన్నం మిర్చి | 2010-11 | వ్యవసాయ |
| వెంకటగిరి చీరలు | 2011-12 | చేనేత |
| బొబ్బిలి వీణ | 2011-12 | హస్తకళ |
| మంగళగిరి చీరలు, వస్త్రాలు | 2012-13 | చేనేత |
| ధర్మవరం చేనేత పట్టు చీరలు, పావడాలు | 2013-14 | చేనేత |
| ఉదయగిరి చెక్క కత్తిపీటలు | 2016-17 | హస్తకళ |
| దుర్గి రాతి శిల్పాలు | 2017-18 | హస్తకళ |
| ఏటికొప్పాక బొమ్మలు | 2017-18 | హస్తకళ |
| అల్లగడ్డ రాతి శిల్పాలు | 2017-18 | హస్తకళ |
| అరకు వ్యాలీ అరబికా కాఫీ | 2018-19 | వ్యవసాయ |
| నరసాపురం క్రోచెట్ లేసు ఉత్పత్తులు | 2023-24 | హస్తకళ |
తిరుపతి లడ్డు (పోలిక కోసం తెరిచిన మూలం ప్రకారం 2009లో GI నమోదు), బనగానపల్లె మామిడి వంటి ఆహార, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు ఇతర జాబితాల్లో కనిపిస్తాయి. ఈ తనిఖీ సమయంలో రిజిస్ట్రీ శోధన పేజీ తెరవడం సాధ్యం కాలేదు. కాబట్టి ఈ పట్టికలోని సంవత్సరాన్ని పరీక్షా వాస్తవంగా మాత్రమే వాడండి, కొత్త నమోదులు ఉంటే రిజిస్ట్రీలో చూడండి.
ప్రదేశాలను పట్టీలుగా విభజించండి: కృష్ణా కారిడార్ (కూచిపూడి, పెడన, కొండపల్లి, మంగళగిరి, విజయవాడ), ఉత్తర కోస్తా, కొండ ప్రాంతం (ఏటికొప్పాక, అరకు, పొందూరు, బుడితి, బొబ్బిలి), దక్షిణ ఆలయ, వస్త్ర పట్టీ (శ్రీకాళహస్తి, తిరుమల, ధర్మవరం, వెంకటగిరి).
రెండు కలంకారీలు, రెండు పద్ధతులు. కలంకారీ అంటే కలంతో చేసిన పని. శ్రీకాళహస్తి స్వేచ్ఛా చిత్రణ శైలి. కళాకారుడు వెదురు కలంతో ఇతిహాస, దేవతా దృశ్యాలను గీసి రంగులు నింపుతాడు. మచిలీపట్నం (పెడన) బ్లాక్ ముద్రణ శైలి, పుష్ప, పర్షియన్ ప్రభావ మోటిఫ్‌లతో, గోల్కొండ కాలపు ప్రోత్సాహంలో అభివృద్ధి చెందింది. రెండూ సహజ రంగులను, ఉతకడం, మార్డెంట్, రంగు వేయడం అనే సుదీర్ఘ దశలను వాడతాయి. ఒక ఎంపికలో "బ్లాక్ ముద్రణ", "శ్రీకాళహస్తి" కలిసి ఉంటే అది తప్పు జత.
బొమ్మలు. కొండపల్లి బొమ్మలను తెల్ల పొనికి అనే మెత్తని చెక్కతో చేస్తారు. భాగాలను విడిగా చెక్కి, పేస్టుతో అతికించి రంగులు వేస్తారు. ఈ కళాకారులను మూలాలు ఆర్యక్షత్రియులు లేదా నకాశీలుగా వర్ణిస్తాయి, వారు 16వ శతాబ్దంలో వలస వచ్చారని చెబుతాయి. వరాహ నది ఒడ్డున అనకాపల్లిలో ఉన్న ఏటికొప్పాక బొమ్మలకు అంకుడు చెట్టు (రైటియా టింక్టోరియా), సహజ రంగుల లక్క వాడతారు. వీటిని లేత్ మీద తిప్పి తయారు చేస్తారు. అక్కడి ప్రసిద్ధ చిన్న వస్తువు లక్కతో చేసిన వంటగది సెట్టు. "తిప్పిన" లేదా "చెక్కిన" అనే తేడా వేగంగా వేరుచేసే సూత్రం.
చేనేత షార్ట్‌కట్లు. ఉప్పాడ జామ్‌దానీ (నమూనా అదనపు పోగు నేత), మంగళగిరి, వెంకటగిరి, ధర్మవరం వాటి వాటి నమోదులున్న చేనేత కేంద్రాలు, పొందూరు ఖాదీ. క్లిష్ట ప్రశ్నలో ఆ వస్త్రం నూలా, పట్టా, మిశ్రమమా, ఏ ప్రదేశంలో ఉందో అడిగి చూడండి.
పుస్తకం మూడు రకాల ఆధారాలను కూడా వేరుచేస్తుంది: జిల్లా ODOP జాబితా జిల్లా ఆ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తుందని చూపుతుంది, పర్యాటక జాబితా గుర్తింపును చూపుతుంది, రిజిస్ట్రీ మాత్రమే నమోదును నిర్ధారిస్తుంది. రిజిస్ట్రీలో మచిలీపట్నం, శ్రీకాళహస్తి కలంకారీలకు వేర్వేరు సంవత్సరాలతో విడి నమోదులు ఉన్నాయి.
7. గుర్తుంచుకునే పద్ధతులు మరియు సాధన ఉదాహరణలు
కేవలం జాబితాలు చదివితే పరీక్ష హాలులో అవి కలగలిసిపోతాయి. అందుకే ప్రతి అంశాన్ని ఒక చిన్న వాక్యంగా మార్చి గుర్తుంచుకోవడం మంచిది. ఉదాహరణకు: "కూచిపూడి గ్రామం, సిద్ధేంద్ర యోగి భామాకలాపం, నారాయణ తీర్థుల తరంగిణి". ఈ ఒక్క వాక్యం నుంచి మూడు ప్రశ్నలకు సమాధానం వస్తుంది. అలాగే "కొండపల్లి చెక్కి అతికిస్తారు, ఏటికొప్పాక తిప్పి లక్క వేస్తారు" అనే వాక్యం రెండు బొమ్మల కేంద్రాల మధ్య తేడాను నిలబెడుతుంది. "శ్రీకాళహస్తి కలంతో గీస్తారు, పెడన బ్లాకుతో ముద్రిస్తారు" అనే వాక్యం కలంకారీ ఉచ్చును తప్పిస్తుంది.
ప్రశ్నలో "కాదు" లేదా "సరికాని" అనే పదం ఉంటే అన్ని ఎంపికలనూ ఒక్కొక్కటిగా పరీక్షించండి. సంస్కృతి ప్రశ్నల్లో ఇలాంటి ప్రతికూల రూపాలు అప్పుడప్పుడు వస్తాయి. ఉదాహరణకు "కింది వాటిలో ఏది తప్పు జత?" అని అడిగితే నాలుగింటిలో మూడు సరైన జతలు, ఒకటి మాత్రమే మారిన జత. మారిన జత సాధారణంగా పక్కనున్న ఉత్పత్తి లేదా పక్క జిల్లాకు చెందినది అవుతుంది. అందుకే "నియర్ నేబర్స్" పట్టీని తయారు చేసుకుని ప్రతిసారీ చూడండి.
ఎంపికలను కుదించే ఉదాహరణ. ప్రశ్న: "ఒకే చెక్క దిమ్మె నుంచి చెక్కిన ఏడు తీగల వాద్యం ఏ జిల్లాతో ముడిపడి ఉంది?" ఎంపికలు: కృష్ణా, విజయనగరం, అనంతపురం, శ్రీకాకుళం. వాద్యం బొబ్బిలి వీణ అని గుర్తుంటే బొబ్బిలి విజయనగరం జిల్లాలో ఉంది, కాబట్టి విజయనగరం సరైన జవాబు. బొబ్బిలి సంస్థానాధీశులు సంగీతాభిమానులని, స్థానిక కళాకారులు ఈ వాద్యాన్ని తయారు చేశారని మూలాలు చెబుతాయి. ఇక్కడ పద్ధతి: వస్తువు పేరు, తయారీ పదార్థం, ప్రదేశం, ఈ మూడూ ఒకే గొలుసులో.
రెండో ఉదాహరణ. ప్రశ్న: "ఈ GI నమోదుల్లో తొలుత నమోదైనది ఏది?" ఎంపికలు: మచిలీపట్నం కలంకారీ, శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ, ఏటికొప్పాక బొమ్మలు, ఉప్పాడ జామ్‌దానీ. పట్టిక ప్రకారం శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ 2004-05, మచిలీపట్నం 2008-09, ఉప్పాడ 2008-09, ఏటికొప్పాక 2017-18. కాబట్టి శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ ముందుగా నమోదైంది. ఇక్కడ సంవత్సరం నమోదు సంవత్సరం, హస్తకళ పుట్టిన కాలం కాదు. ఆ కళలు శతాబ్దాల క్రితం నుంచి ఉన్నాయి.
మూడో ఉదాహరణ. ప్రశ్న: "కింది వాటిలో కథకుడు తంబూరా వాయిస్తూ ఇద్దరు సహ కళాకారులతో కథ చెప్పే రూపం ఏది?" బుర్రకథ. ఇక్కడ హరికథ ఉచ్చు. హరికథలో ప్రధాన కథకుడు మృదంగం, గాయకులతో భక్తి ప్రవచనం చేస్తాడు, సహ కళాకారులు చురుకైన హాస్య పాత్రలు వేయరు. కాబట్టి సహ కళాకారులు, హాస్యం, తంబూరా అనే మూడు సూచనలు బుర్రకథను నిర్ధారిస్తాయి.
పండుగ ప్రశ్నల వ్యూహం. పండుగ ప్రశ్నల్లో తేదీ ఇచ్చే ఎంపికలను అనుమానించండి. స్థిర తేదీ (ఉదాహరణకు "ఉగాది ఏప్రిల్ మొదటి వారం") ఎక్కువగా తప్పుగా ఉంటుంది. బదులుగా క్రమం (భోగి, సంక్రాంతి, కనుమ), రుచులు (ఉగాది పచ్చడిలో ఆరు), స్థలం (ఇంద్రకీలాద్రి), పద్ధతి (పంచాంగ శ్రవణం) అనే సూచనలపై ఆధారపడండి. పుష్కరాల విషయంలో "పన్నెండేళ్లు" అనే సంఖ్య, గోదావరి, కృష్ణా తీర పట్టణాలు రాజమహేంద్రవరం, విజయవాడ గుర్తుంచుకుంటే సరిపోతుంది.
చేనేత, ఆహారం, వ్యవసాయ GI. సంస్కృతి ప్రశ్నల్లో చేనేత మాత్రమే కాక ఆహార, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు కూడా వస్తాయి. గుంటూరు సన్నం మిర్చి (2010-11), అరకు వ్యాలీ అరబికా కాఫీ (2018-19) వ్యవసాయ నమోదులు. అరకు కాఫీ పంట అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా కొండ ప్రాంతంలో పండుతుంది, గిరిజన సహకార సంస్థ దాని ప్రోత్సాహంతో ముడిపడి ఉంది. తిరుపతి లడ్డు ఆహార ఉత్పత్తిగా 2009లో నమోదైందని పోలిక మూలం చెబుతుంది, అది తిరుమల ఆలయ ప్రసాదం. వీటిని హస్తకళల జాబితాతో కలపకండి, ఎందుకంటే ప్రశ్నలు తరచుగా "కింది వాటిలో హస్తకళ కానిది ఏది" అని అడుగుతాయి.
రాతి, లోహ హస్తకళలు. దుర్గి (పల్నాడు ప్రాంతం), అల్లగడ్డ (నంద్యాల ప్రాంతం) రాతి శిల్పాలు, ఉదయగిరి చెక్క కత్తిపీటలు (నెల్లూరు ప్రాంతం), బుడితి గంట లోహ కళ వంటివి తక్కువగా చదివే అంశాలు. ఇవి అన్నీ GI నమోదైనవి. ఈ జిల్లా లేబుల్స్ సాధారణ పదాల్లో గుర్తుంచుకోండి, పరీక్షకు ముందు తాజా జిల్లా మ్యాప్‌ను చూసుకోండి.
చివరి సూచన. ఏదైనా సందేహం ఉన్నప్పుడు ఆ అంశం ప్రదర్శనా, వస్తువా, వస్త్రమా, పండుగా అని మొదట తేల్చండి. ఆ తర్వాత ప్రదేశం, తయారీ పద్ధతి, సందర్భం అనే మూడు సూచనలతో ఎంపికలను కుదించండి. ఈ క్రమాన్ని ప్రతి ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలోనూ పాటిస్తే పరీక్ష రోజు అది అలవాటుగా మారుతుంది. అలాగే తప్పిన ప్రశ్నలను ఒక నోటుబుక్‌లో రాసి, ఏ ఉచ్చులో పడ్డారో గుర్తించండి, వారానికి ఒకసారి ఆ జాబితాను మళ్లీ చూడండి.
పరీక్షల్లో వచ్చే సాధారణ ఉచ్చులు
- వర్గం తప్పు: "కూచిపూడి: హస్తకళ" లేదా "ఉప్పాడ: బ్లాక్ ముద్రణ". ముందు అది ప్రదర్శనా, వస్తువా, వస్త్రమా, పండుగా అని అడగండి.
- పక్కపక్క పేర్లు: కొండపల్లి, ఏటికొప్పాక రెండూ బొమ్మల కేంద్రాలు. పెడన, శ్రీకాళహస్తి రెండూ కలంకారీ కేంద్రాలు. పద్ధతి, ప్రదేశంతో తేల్చండి.
- పాత జిల్లా పేర్లు: కొండపల్లికి కృష్ణా, ఎన్టీఆర్. ఏటికొప్పాకకు విశాఖపట్నం, అనకాపల్లి. ప్రశ్న తేదీని చూడండి.
- అతి నియమ పదాలు: "మాత్రమే", "ప్రతి", "ఎల్లప్పుడూ" హెచ్చరిక సంకేతాలు. కోలాటం ఆంధ్రలో ఉంది కానీ అక్కడ మాత్రమే కాదు.
- యక్షగానం: సాధారణ జ్ఞానంలో ఎక్కువగా కర్ణాటకను సూచిస్తారు. తెలుగు చారిత్రక వాడకానికి సందర్భం కావాలి.
- ఆధారం కలగలుపు: పర్యాటక పోస్టర్ లేదా ODOP నమోదు GI నమోదు కాదు.
- పరికరాలతో ఊహించడం: కర్రలు, డప్పులు, పళ్లెం మాత్రమే ఒక రూపాన్ని నిర్వచించవు.
- సంవత్సరం గందరగోళం: రిజిస్ట్రీ ఆర్థిక సంవత్సరం లేబుల్ (2008-09) ఆ హస్తకళ పుట్టిన కాలం కాదు.
- పేర్ల ఢీకొనడం: బొమ్మల కొలువు (బొమ్మల అమరిక), బుట్టబొమ్మలు (ధరించే ఆకృతులు), తోలుబొమ్మలాట (నీడ బొమ్మలు) ఒక పదం పంచుకుంటాయి, మరేమీ కాదు.
పరీక్షల కోసం ముఖ్య వాస్తవాలు
- కూచిపూడి: కృష్ణా జిల్లాలోని గ్రామం పేరు గల శాస్త్రీయ నృత్యం; భామాకలాపం సిద్ధేంద్ర యోగి రచన; శ్రీకృష్ణ లీలా తరంగిణి నారాయణ తీర్థుల రచన.
- వెంపటి చిన్న సత్యం: 1929 నుంచి 2012; పద్మభూషణ్ 1998; కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడమీ, మద్రాసు, 1963.
- అన్నమాచార్యులు 1408 నుంచి 1503; వేంకటేశ్వర సంకీర్తనలు; తిరుమలలో రాగి రేకులు.
- క్షేత్రయ్య: మువ్వ గోపాల ముద్రతో పదాలు; మొవ్వలో జననం.
- సంగీత నాటక అకాడమీ 1952లో భారత ప్రభుత్వం స్థాపించింది; అది గుర్తించే శాస్త్రీయ రూపాల్లో కూచిపూడి ఒకటి.
- ఉగాది చైత్ర శుక్ల పాడ్యమి; పచ్చడిలో ఆరు రుచులు; సంక్రాంతి ప్రధాన రోజులు భోగి, సంక్రాంతి, కనుమ.
- ప్రతి నదికి పుష్కరం పన్నెండేళ్లకు ఒకసారి.
- GI సంవత్సరాలు: శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ 2004-05; కొండపల్లి 2007-08; మచిలీపట్నం కలంకారీ 2008-09; ఏటికొప్పాక 2017-18; బొబ్బిలి వీణ 2011-12; నరసాపురం లేసు 2023-24.
- తోలుబొమ్మలాట నిమ్మలకుంటలో తయారవుతుంది; ధింసా కొండ సమాజాల వలయ నృత్యం; బుర్రకథలో ముగ్గురు కళాకారులు.
7 రోజుల్లో ఎలా పునశ్చరణ చేయాలి
- మొదటి రోజు: కూచిపూడి, సిద్ధేంద్ర యోగి, తరంగం, నృత్తం, నృత్యం, నాట్యం.
- రెండో రోజు: జానపద రూపాల పట్టిక, చూడకుండా గుర్తింపు సూచనను బిగ్గరగా చెప్పండి.
- మూడో రోజు: క్షేత్రయ్య, అన్నమాచార్య, పండుగల జాబితా.
- నాలుగో రోజు: కలంకారీ, బొమ్మలు, చేనేత, ప్రస్తుత జిల్లాలతో.
- ఐదో రోజు: GI పట్టిక, సంవత్సరం నిలువు వరుసను కప్పి గుర్తు చేసుకోండి.
- ఆరో రోజు: ఖాళీ పటంపై రెండు నిమిషాల్లో పది కేంద్రాలను ఉంచి, ప్రతి చోటా మాధ్యమాన్ని చెప్పండి. తర్వాత ప్రతి ఉచ్చుకు ఒక తప్పు జతను రాసి సరిదిద్దండి.
- ఏడో రోజు: సమయం పెట్టి సాధన, తప్పిన ప్రశ్నలను మళ్లీ చేయండి. మాక్ టెస్ట్ పేజీ లో పూర్తి పేపర్ ప్రయత్నించండి.
పది ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
1. ఏ ఆంధ్ర గ్రామం ఒక శాస్త్రీయ నృత్యానికి పేరు ఇచ్చింది? (A) ఏటికొప్పాక (B) కూచిపూడి (C) పొందూరు (D) బుడితి సమాధానం: B. మిగతావి హస్తకళా కేంద్రాలు.
2. భామాకలాపంతో ముడిపడినవారు ఎవరు? (A) అన్నమాచార్య (B) క్షేత్రయ్య (C) సిద్ధేంద్ర యోగి (D) నారాయణ తీర్థులు సమాధానం: C. శ్రీకృష్ణ లీలా తరంగిణి నారాయణ తీర్థుల రచన.
3. శ్రీకాళహస్తి కలంకారీకి పరీక్షా సూచన ఏ పద్ధతి? (A) లేత్ మీద తిప్పడం (B) కార్పెట్ ముడులు (C) కర్రల నృత్యం (D) స్వేచ్ఛగా కథా చిత్రణ సమాధానం: D. పెడన/మచిలీపట్నంలో బ్లాక్ ముద్రణ ప్రధానం.
4. కొండపల్లి బొమ్మలు ఇప్పుడు ఏ జిల్లాకు చెందుతాయి? (A) కృష్ణా (B) అనకాపల్లి (C) తిరుపతి (D) ఎన్టీఆర్ సమాధానం: D. పాత మూలాల్లో కృష్ణా అని ఉండవచ్చు.
5. జిల్లా ODOP జాబితా ఏ విషయాన్ని నేరుగా నిర్ధారిస్తుంది? (A) జిల్లా ఆ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహిస్తోంది లేదా గుర్తిస్తోంది (B) ప్రతి వస్తువుకూ GI ఉంది (C) ఆ కళ ఈ సంవత్సరమే మొదలైంది (D) తయారీదారులందరూ ఒకే పనిముట్లు వాడతారు సమాధానం: A.
6. బొబ్బిలి వీణ ఏ చెక్క ఒకే దిమ్మె నుంచి చెక్కబడుతుంది? (A) టేకు (B) ఎర్రచందనం (C) పనస (D) గంధం సమాధానం: C.
7. ఏటికొప్పాక బొమ్మలను ఏ పద్ధతిలో తయారు చేస్తారు? (A) బ్లాక్ ముద్రణ (B) సహజ లక్కతో లేత్ మీద తిప్పడం (C) కలంతో స్వేచ్ఛా చిత్రణ (D) ఇత్తడి పోత సమాధానం: B.
8. వేంకటేశ్వరునికి అంకితమైన సంకీర్తనలు ప్రధానంగా ఎవరితో ముడిపడ్డాయి? (A) క్షేత్రయ్య (B) సిద్ధేంద్ర యోగి (C) అన్నమాచార్య (D) వెంపటి చిన్న సత్యం సమాధానం: C. క్షేత్రయ్య పదాలతో ముడిపడినవారు.
9. ఒక నది పుష్కరం ఎన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి వస్తుంది? (A) 6 (B) 10 (C) 12 (D) 24 సమాధానం: C. ఇది గురుగ్రహం రాశుల్లో సంచరించడంతో ముడిపడింది.
10. ఉగాది గురించి అత్యంత సరైన వాక్యం ఏది? (A) చైత్ర శుక్ల పాడ్యమి నాడు వచ్చి ఉగాది పచ్చడి ఉంటుంది (B) ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మాత్రమే జరుపుకుంటారు (C) ఎప్పుడూ ఏప్రిల్ 1న వస్తుంది (D) ఇది నదీ ఉత్సవం సమాధానం: A.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ శాస్త్రీయ నృత్యం ఏది? కూచిపూడి. ప్రశ్నలు సాధారణంగా గ్రామం, భామాకలాప రచయిత లేదా తరంగం అంశం గురించి అడుగుతాయి.
యక్షగానం ఆంధ్ర నృత్యమా? సాధారణ జ్ఞానంలో యక్షగానాన్ని ఎక్కువగా కర్ణాటకతో ముడిపెడతారు. తెలుగు చారిత్రక వాడకం గురించి ప్రశ్న స్పష్టంగా చెబితే తప్ప ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం దాన్ని ఎంచుకోకండి.
ఆంధ్ర హస్తకళల్లో ఏవి GI నమోదు పొందాయి? పైన పట్టిక చూడండి: కొండపల్లి, ఏటికొప్పాక, రెండు కలంకారీలు, ఉప్పాడ జామ్‌దానీ, బొబ్బిలి వీణ, బుడితి, తోలుబొమ్మలు, మంగళగిరి, వెంకటగిరి, ధర్మవరం, దుర్గి, అల్లగడ్డ రాతి శిల్పాలు, ఉదయగిరి కత్తిపీటలు, నరసాపురం లేసు. వ్యవసాయ నమోదుల్లో గుంటూరు సన్నం మిర్చి, అరకు కాఫీ ఉన్నాయి.
పాఠ్యపుస్తకాల్లో పండుగ తేదీలు ఎందుకు మారుతుంటాయి? అవి చాంద్రమాన, సౌరమాన క్యాలెండర్లను అనుసరిస్తాయి కాబట్టి గ్రెగొరియన్ తేదీ ప్రతి సంవత్సరం మారుతుంది. స్థిర అనుబంధాన్ని నేర్చుకుని ఆ సంవత్సరపు అధికారిక క్యాలెండర్ చూడండి.
జిల్లా పేర్లు నేర్చుకోవాలా? అవును, ప్రస్తుత 28 జిల్లాలు. కానీ పాత పేర్లు ఇంకా కనిపిస్తాయి కాబట్టి ప్రతి ప్రశ్న ఏ తేదీని లేదా పరిపాలనా పటాన్ని అనుసరిస్తుందో చదవండి.
పర్యాటక కరపత్రం GI హోదాకు ప్రమాణమా? కాదు. రిజిస్ట్రీ నమోదు మాత్రమే నమోదును నిర్ధారిస్తుంది.
సంస్కృతి నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి? ఇది నోటిఫికేషన్, పేపర్‌ను బట్టి మారుతుంది. స్థిర సంఖ్యపై ఆధారపడకుండా తాజా నోటిఫికేషన్‌లోని సిలబస్ చూడండి.
తర్వాత ఏం చదవాలి
సంస్కృతి ఆలయాలు, ప్రదేశాలతో కలిసిపోతుంది. కాబట్టి తర్వాత ఆంధ్ర పర్యాటకం, ఆలయాలు, వారసత్వ ప్రదేశాలు చదవండి. సంప్రదాయాల వెనుక ఉన్న చరిత్ర కోసం శాతవాహనుల నుంచి తూర్పు చాళుక్యుల వరకు, కాకతీయుల నుంచి విజయనగరం, కుతుబ్ షాహీల వరకు, తెలుగు భాష, సాహిత్యం చూడండి. ఈ పేజీకి ఆంగ్ల జంట ఇక్కడ ఉంది.
అన్ని అధ్యాయాలను ఒకేచోట చేర్చుకోవాలనుకుంటే 44 అధ్యాయాలు, 60 వివరణాత్మక ప్రశ్నలతో ఉన్న పూర్తి పుస్తకం AP Culture for SI and Constable తెరవండి. సాధన కోసం pareeksha.in లో 10 Lakh+ MCQs, 100+ Exams, 5,000+ Full-Length Mocks అందుబాటులో ఉన్నాయి. మీరు తప్పిన ప్రశ్నలను మళ్లీ ప్రయత్నించండి.
మూలాలు మరియు ధృవీకరణ
ఈ తనిఖీలో తెరిచిన పేజీలు (అధికారికమైనవి ముందు):
- కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ, Incredible India: లేపాక్షి ఆలయ పేజీ (నిర్మాతలు, ASI రక్షిత స్మారక హోదా).
- ఆంధ్రప్రదేశ్ చేనేత, వస్త్ర శాఖ: ఒక జిల్లా ఒక ఉత్పత్తి, GI ఉత్పత్తుల పత్రం (GI పేర్లు, దరఖాస్తు సంఖ్యలు, సంవత్సరాలు).
- పోలిక కోసం (ప్రాథమిక మూలాలు కావు): Wikipedia పేజీలు: కూచిపూడి, వెంపటి చిన్న సత్యం, సంగీత నాటక అకాడమీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ సంస్కృతి, అన్నమాచార్య, క్షేత్రయ్య, ఉగాది, మకర సంక్రాంతి, పుష్కరం, బుర్రకథ, హరికథ, తోలుబొమ్మలాట, ధింసా, వీరనాట్యం, కొండపల్లి బొమ్మలు, ఏటికొప్పాక, కలంకారీ, ఉప్పాడ, బొబ్బిలి వీణ, వెంకటగిరి, మంగళగిరి, తిరుపతి లడ్డు, అరకు వ్యాలీ, కనకదుర్గ ఆలయం.
నేరుగా ధృవీకరించలేనివి: భౌగోళిక గుర్తింపుల రిజిస్ట్రీ వెబ్‌సైట్, సంగీత నాటక అకాడమీ సైట్, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ పేజీలు ఈ సెషన్‌లో తెరవడం సాధ్యం కాలేదు. అందువల్ల GI సంవత్సరాలు రాష్ట్ర చేనేత శాఖ పత్రం నుంచి, శాస్త్రీయ నృత్య గుర్తింపు పోలిక మూలం నుంచి తీసుకున్నాము. 2027, 2028 పుష్కరాల కచ్చితమైన తేదీలు ద్వితీయ మూలం నుంచి ఇచ్చాము, అధికారిక ప్రకటనలు చూడండి. పొందూరు ఖాదీ, బుడితి జిల్లా లేబుల్స్ సాధారణ పదాల్లో ఇచ్చాము. పండుగ తేదీలు, జిల్లా పేర్లు కాలానుగుణ అంశాలు (అక్టోబర్ 2026 నాటికి). తాజా ప్రభుత్వ ప్రకటన చూడండి.
Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.