ఆంధ్రప్రదేశ్ సైన్స్, సాంకేతికత, సంస్థల ప్రశ్నలు సులభంగా కనిపిస్తాయి, కానీ ఒక్క వివరం దగ్గర అభ్యర్థులు పట్టుబడతారు: సంవత్సరం, ప్రదేశం లేదా జిల్లా. శ్రీహరికోట అందరికీ తెలిసిన పేరు. కానీ అదే పేపర్‌లో కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం ఏ గ్రామం నుంచి పనిచేస్తోంది, ఏ సంస్థకు ఏ పాత సంస్థ మార్గదర్శి, ఒక విశ్వవిద్యాలయం రాష్ట్ర చట్టం కింద ఏర్పడిందా కేంద్ర చట్టం కిందా అనే ప్రశ్నలు కూడా రావచ్చు. APPSC, ఏపీ పోలీసు వంటి రాష్ట్ర పరీక్షలకు ముఖ్యమైన సంస్థలను, వీలైన చోట అధికారిక పేజీలతో సరిచూసిన స్థాపన సంవత్సరం, ప్రదేశంతో ఈ వ్యాసం సేకరిస్తుంది. ధృవీకరించలేని చోట స్పష్టంగా ఆ మాట రాశాం.
వ్యాసం మూడు సమూహాలుగా ఉంది. మొదటిది అంతరిక్షం: శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్, గదంకిలోని వాతావరణ పరిశోధన ప్రయోగశాల. రెండవది ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 వాగ్దానం చేసిన జాతీయ సంస్థల సమూహం: IIT, IIM, IISER, NIT, IIITలు, కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం, గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం, పెట్రోలియం సంస్థ, AIIMS. మూడవది ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం సహా పాత రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థలు.
జాతీయ సంస్థల చట్టపరమైన నేపథ్యం కోసం పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం వివరణ చదవండి, అందులో పదమూడవ షెడ్యూల్ వివరంగా ఉంది. ఈ వ్యాసం దాన్ని పునరావృతం చేయదు; క్షేత్ర స్థాయిలో ఏం జరిగిందో చెబుతుంది. బడ్జెట్, వృద్ధి సంఖ్యల కోసం ఏపీ ఆర్థిక, బడ్జెట్ నోట్స్, ఓడరేవులు, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు, పారిశ్రామిక క్లస్టర్ల కోసం ఖనిజాలు, పరిశ్రమలు, SEZలు, ఓడరేవుల నోట్స్, శాతవాహన, చాళుక్య కాలాల పాత విద్యా కేంద్రాల కోసం ప్రాచీన చరిత్ర వ్యాసం చూడండి. కాలానుగుణంగా మారే ప్రకటనలు "2026 అక్టోబర్ నాటికి" అని ఉన్నాయి.
1. శ్రీహరికోట: SDSC SHAR
ఏమిటి, ఎక్కడ ఉంది
సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ SHAR (SDSC SHAR) భారతదేశ అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం. ఇది పులికాట్ సరస్సు, బంగాళాఖాతం మధ్య, పడమర వైపు బకింగ్‌హామ్ కాలువతో, కదురు ఆకారంలోని శ్రీహరికోట ద్వీపంలో ఉంది (SDSC SHAR వెబ్‌సైట్). కేంద్రం స్వంత పేజీ మొత్తం విస్తీర్ణాన్ని 43,360 ఎకరాలు, అంటే సుమారు 175 చ.కి.మీ.లు, 50 కి.మీ. తీరరేఖగా ఇస్తుంది, జాతీయ రహదారిపై సూళ్లూరుపేట పట్టణానికి తూర్పున కొద్ది దూరంలో ఉందని చెబుతుంది. భారతదేశ రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం కోసం ఈ ద్వీపాన్ని 1969లో ఎంచుకున్నారు.
జిల్లా అనేది క్లాసిక్ ఉచ్చు. SDSC SHAR పేజీ, ISRO పేజీ రెండూ కేంద్రాన్ని పాత జిల్లా పేరుతో నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నట్టు వర్ణిస్తాయి. 2022 ఏప్రిల్ 4న జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ తిరుపతి జిల్లాను పాక్షికంగా అప్పటి నెల్లూరు జిల్లా నుంచి ఏర్పరిచింది, తిరుపతి జిల్లా వెబ్‌సైట్ సూళ్లూరుపేట రెవెన్యూ డివిజన్‌ను జాబితా చేస్తుంది. మేము తెరవగలిగిన మండల జాబితాలో శ్రీహరికోట పేరు లేదు, కాబట్టి ప్రస్తుత జిల్లాను నిర్ధారించుకోవాల్సిన అంశంగా పరిగణించండి. పరీక్షకు సురక్షిత సమాధానం "సూళ్లూరుపేట సమీపంలోని శ్రీహరికోట, SPSR నెల్లూరు, తిరుపతి ప్రాంతంలో", ప్రశ్న రెండింటిలో ఒకటే ఇస్తే, ప్రశ్న వాడే మూలం తేదీకి సరిపోయేదాన్ని ఎంచుకోండి.
ముఖ్య తేదీలు
| సంవత్సరం లేదా తేదీ | సంఘటన | మూలం |
|---|---|---|
| 1969 | భారతదేశ రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం కోసం ద్వీపం ఎంపిక | SDSC SHAR వెబ్‌సైట్ |
| 1971 అక్టోబర్ 9 | రోహిణి-125 సౌండింగ్ రాకెట్‌తో కేంద్రం పనిచేయడం ప్రారంభం | SDSC SHAR వెబ్‌సైట్ |
| 1979 ఆగస్టు 10 | తొలి ప్రయోగాత్మక SLV-3 ప్రయాణం, పాక్షిక విజయం | ISRO SLV పేజీ, టైమ్‌లైన్ |
| 1980 జూలై 18 | SLV-3 రోహిణి ఉపగ్రహం RS-1ను కక్ష్యలో ఉంచింది | ISRO SLV పేజీ, టైమ్‌లైన్ |
| 1993 | మొదటి ప్రయోగ వేదిక ఏర్పాటు | PIB, 2025 జనవరి 29 |
| 2002 సెప్టెంబర్ 5 | మాజీ ISRO చైర్మన్ పేరిట సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ SHARగా పేరుమార్పు | SDSC SHAR వెబ్‌సైట్ |
| 2004 | రెండవ ప్రయోగ వేదిక ఏర్పాటు | PIB, 2025 జనవరి 29 |
| 2023 జూలై 14 | LVM3 M4పై చంద్రయాన్-3 ప్రయోగం | ISRO టైమ్‌లైన్ |
| 2023 సెప్టెంబర్ 2 | PSLV-C57పై ఆదిత్య-L1 ప్రయోగం | ISRO టైమ్‌లైన్ |
| 2025 జనవరి 16 | కేంద్ర మంత్రివర్గం మూడవ ప్రయోగ వేదికకు ఆమోదం | PIB, 2025 జనవరి 16 |
| 2025 జనవరి 29 | శ్రీహరికోట నుంచి 100వ ప్రయోగం: NVS-02తో GSLV-F15 | PIB, 2025 జనవరి 29, ఇయర్ ఎండ్ రివ్యూ 2025 |
| 2025 జూలై 30 | SDSC SHAR నుంచి GSLV-F16పై NISAR ప్రయోగం | PIB ఇయర్ ఎండ్ రివ్యూ 2025 |
1993, 2004 వేదికల గురించిన ప్రకటనలు PIB నివేదించిన ఒక మంత్రి వ్యాఖ్యల నుంచి వచ్చాయని గమనించండి, కాబట్టి వాటిని గెజిట్ తేదీలుగా కాకుండా "2025 జనవరిలో అంతరిక్ష శాఖ సహాయ మంత్రి చెప్పినట్లు" అని ఉటంకించండి.
SDSC SHAR ఏం చేస్తుంది
ISRO పేజీ విధులను సాదాగా జాబితా చేస్తుంది. కేంద్రం ISRO ప్రయోగ వాహనాల కోసం ఘన ప్రొపెల్లెంట్ బూస్టర్లను తయారు చేస్తుంది, ఘన మోటార్ల స్థిర పరీక్షలు చేస్తుంది, ప్రయోగ వాహనాలను అసెంబుల్ చేస్తుంది, ప్రయోగాలు నిర్వహిస్తుంది. PSLV, GSLV ప్రయోగించే రెండు ప్రయోగ వేదికలు, సౌండింగ్ రాకెట్ల కోసం వేరే వేదిక, టెలిమెట్రీ, ట్రాకింగ్, కమాండ్ నెట్‌వర్క్, మిషన్ కంట్రోల్ కేంద్రం ఉన్నాయి. అంటే ఒక రాకెట్ ఒకే చోట మూడు దశల పని గుండా వెళ్తుంది: ఘన మోటార్లను తయారు చేసి పరీక్షించడం, వాహనాన్ని అసెంబుల్ చేయడం, ప్రయోగించడం. కేవలం ప్రయోగ వేదిక వల్ల కాకుండా ఈ కలయిక వల్లనే ఈ కేంద్రం "స్పేస్‌పోర్ట్".
సౌండింగ్ రాకెట్లు, కక్ష్య రాకెట్లు. సౌండింగ్ రాకెట్ అనేది ఎగువ వాతావరణాన్ని అధ్యయనం చేసే పరికరాలను మోసే చిన్న ఉప కక్ష్య రాకెట్, 1971 రోహిణి-125 అలాంటిదే. SLV-3, PSLV, GSLV, LVM3 వంటి కక్ష్య ప్రయోగ వాహనం ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ఉంచుతుంది. "1971 అక్టోబర్ 9, రోహిణి-125, సౌండింగ్ రాకెట్", "1980 జూలై 18, SLV-3, RS-1, ఉపగ్రహం" జతలను పరీక్షకులు ఇష్టపడతారు.
2026 అక్టోబర్ నాటికి తెలుసుకోవలసిన ఇటీవలి మైలురాళ్లు
- మూడవ ప్రయోగ వేదిక. కేంద్ర మంత్రివర్గం 2025 జనవరి 16న మొత్తం రూ. 3,984.86 కోట్ల వ్యయంతో దీనికి ఆమోదం ఇచ్చింది, లక్ష్యం 48 నెలలు. ఇది తరువాతి తరం ప్రయోగ వాహనాల కోసం, రెండవ వేదికకు స్టాండ్‌బైగా ఉద్దేశించింది, సెమీ క్రయోజెనిక్ దశతో LVM3 వాహనాలను, భవిష్యత్తు మానవ అంతరిక్ష యాత్రలను సమర్థిస్తుంది (PIB).
- 100వ ప్రయోగం. 2025 జనవరి 29న NVS-02తో GSLV-F15 ప్రయోగించి శ్రీహరికోట నుంచి ISRO 100వ ప్రయోగాన్ని గుర్తించింది. వాహనం ఉపగ్రహాన్ని ప్రణాళిక ప్రకారం బదిలీ కక్ష్యలో ఉంచింది, కానీ థ్రస్టర్లకు ఆక్సిడైజర్ అందించే వాల్వులు తెరుచుకోకపోవడంతో ప్రణాళిక చేసిన కక్ష్య పెంపు జరగలేదు (PIB ఇయర్ ఎండ్ రివ్యూ 2025). జాగ్రత్తైన సమాధానం "ప్రయోగం విజయవంతమైంది, ఉపగ్రహ కక్ష్య పెంపు కాలేదు" అని చెబుతుంది, ఎందుకంటే పత్రం చెప్పేది అదే.
- విఫలమైన మిషన్. EOS-09తో PSLV-C61ను 2025 మే 18న ప్రయత్నించారు. వాహనం రెండవ దశ వరకు సాధారణంగా పనిచేసింది, మూడవ దశలో ఒక పరిశీలన వల్ల మిషన్ పూర్తి కాలేదు (PIB). దీన్ని విజయవంతమైన PSLV మిషన్ల జాబితాలో రాయకండి.
- NISAR. NASA-ISRO సింథటిక్ అపర్చర్ రాడార్ ఉపగ్రహం 2025 జూలై 30న 17:40 IST కి GSLV-F16పై ప్రయోగించబడింది, రెండు సంస్థల మొదటి ఉమ్మడి భూ పరిశీలన ఉపగ్రహం, బరువు 2,392 కిలోలు (PIB).
- SpaDeX. PSLV-C60 రెండు డాకింగ్ ప్రయోగ ఉపగ్రహాలను 2024 డిసెంబర్ 30న ప్రయోగించింది, అవి 2025 జనవరి 16న డాక్ అయ్యాయి (PIB).
- ప్రైవేట్ రంగం, మానవ అంతరిక్ష యాత్ర పరీక్షలు. ఒక ప్రైవేట్ సంస్థ ప్రయోగ వాహనం మొదటి దశ అయిన KALAM 1200 మోటార్ మొదటి స్థిర పరీక్ష 2025 ఆగస్టు 8న SDSC SHAR వద్ద జరిగింది: 11 మీటర్ల పొడవు, 1.7 మీటర్ల వ్యాసం, 30 టన్నుల ప్రొపెల్లెంట్ ఉన్న ఏకశిలా కాంపోజిట్ మోటార్. గగన్‌యాన్ క్రూ మాడ్యూల్ పారాచూట్ల మొదటి ఇంటిగ్రేటెడ్ ఎయిర్ డ్రాప్ టెస్ట్ 2025 ఆగస్టు 24న కేంద్రంలో జరిగింది (PIB ఇయర్ ఎండ్ రివ్యూ 2025).
మరో చోట మరొక ప్రయోగ సముదాయం
భవిష్యత్ ప్రయోగాలన్నీ ఆంధ్రప్రదేశ్ నుంచే అనుకోకండి. చిన్న ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనం (SSLV), ప్రభుత్వేతర సంస్థల కోసం తమిళనాడులోని తూత్తుకుడి జిల్లా కులశేఖరపట్టణంలో ప్రత్యేక SSLV ప్రయోగ సముదాయాన్ని ISRO నిర్మిస్తోంది (PIB). ఇది శ్రీహరికోటకు అదనం, దానికి బదులు కాదు. "భారతదేశ ప్రధాన అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం ఏ రాష్ట్రంలో" అని అడిగితే సమాధానం ఇప్పటికీ ఆంధ్రప్రదేశ్.
2. రాష్ట్రంలో ఇతర అంతరిక్ష, వాతావరణ విజ్ఞానం
గదంకి NARL
తిరుపతి సమీపంలోని గదంకిలో ఉన్న జాతీయ వాతావరణ పరిశోధన ప్రయోగశాల (NARL) అంతరిక్ష శాఖ కింద ఒక స్వయం ప్రతిపత్తి సొసైటీ (ISRO పేజీలు). మధ్య వాతావరణం, స్ట్రాటోస్ఫియర్, ట్రోపోస్ఫియర్‌ను పరిశీలించే 53 MHz అధిక శక్తి MST రాడార్‌కు ఇది ప్రసిద్ధి. ISRO సహకార నోట్ 1.28 GHz దిగువ వాతావరణ గాలి ప్రొఫైలర్, వాతావరణ ప్రయోజనాల కోసం తక్కువ ఖర్చు 445 MHz గాలి ప్రొఫైలర్, అంతరిక్ష వాతావరణానికి ముఖ్యమైన ప్లాస్మా అక్రమాలను కొలిచే 30 MHz గదంకి అయానోస్ఫెరిక్ రాడార్ ఇంటర్‌ఫెరోమీటర్ (GIRI)ని కూడా జాబితా చేస్తుంది. ప్రయోగశాల ఏర్పడిన సంవత్సరం మేము తెరిచిన పేజీల్లో లేదు, కాబట్టి ప్రశ్న అడిగితే "NARL చరిత్ర పేజీ చూడండి" అని చెప్పండి.
జతను గుర్తుంచుకోండి: శ్రీహరికోట రాకెట్లను ప్రయోగిస్తుంది, గదంకి రాడార్లతో గాలిని, అయానోస్ఫియర్‌ను అధ్యయనం చేస్తుంది. రెండూ అంతరిక్ష శాఖ కిందే ఉన్నాయి.
శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం, రాడార్ కేంద్రం
శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం హోమ్ పేజీలో "MST రాడార్ సెంటర్"కు లింక్ ఉంది, ఇది గదంకితో పరిశోధన అనుబంధాన్ని సూచిస్తుంది. ఆ పేజీ మాత్రమే ఈ రెండింటికీ సంస్థాగతంగా ఏ సంబంధమో చెప్పదు, కాబట్టి ఉమ్మడి చట్టపరమైన హోదా అని ఊహించకండి.
విశాఖపట్నంలో రక్షణ, పరిశ్రమ పరిశోధన
నావల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ విశాఖపట్నంలోని DRDO ప్రయోగశాల, నావల్ సిస్టమ్స్ అండ్ మెటీరియల్స్ క్లస్టర్‌లో భాగం. ఆ క్లస్టర్‌లో కొచ్చి, అంబర్‌నాథ్, హైదరాబాద్, కాన్పూర్, జోధ్‌పూర్ ప్రయోగశాలలు కూడా ఉన్నాయి, డైరెక్టర్ జనరల్ ప్రధాన కార్యాలయం విశాఖపట్నంలో ఉంది (DRDO వెబ్‌సైట్). స్థాపన తేదీ మేము తెరిచిన పేజీలో లేదు, పరీక్షకు కావాలంటే DRDO సైట్‌లో చూడండి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ మెడ్‌టెక్ జోన్ (AMTZ) 2016 ఏప్రిల్ 30న కంపెనీగా నమోదైంది, శంకుస్థాపన 2016 ఆగస్టు 19న జరిగింది, క్యాంపస్ విశాఖపట్నంలోని ప్రగతి మైదాన్, VM స్టీల్ ప్రాజెక్ట్ ప్రాంతంలో ఉంది (AMTZ వెబ్‌సైట్). ఇది వైద్య పరికరాల తయారీ కేంద్రం, కాబట్టి ప్రశ్న విద్యా సంస్థను కోరుతోందా లేదా పరిశ్రమల క్లస్టర్‌నా అని ఆలోచించండి; AMTZ రెండోది.
3. పదమూడవ షెడ్యూల్ వాగ్దానం, అది ఎలా నెరవేరింది
పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టంలోని 93వ సెక్షన్, పదమూడవ షెడ్యూల్ వారసత్వ రాష్ట్రంలో కొన్ని సంస్థల స్థాపనకు చర్యలు తీసుకోవాలని కేంద్రానికి నిర్దేశించాయి. న్యూస్ అగ్రిగేటర్‌లో పునఃప్రచురించిన విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ లోక్‌సభ సమాధానం ఇప్పుడు ఏమి ఉందో జాబితా చేస్తుంది, అనేక PIB విడుదలలు వివరాలను ధృవీకరిస్తాయి. కింది పోలిక పట్టిక ప్రధాన సంస్థలను పక్కపక్కన ఉంచింది.
| సంస్థ | ప్రదేశం | అధికారిక మూలాల్లో సంవత్సరం | గమనికలు |
|---|---|---|---|
| IIT తిరుపతి | తిరుపతి సమీపంలోని ఏర్పేడు ప్రాంతం | 2015లో స్థాపన | 2015-16లో విద్యా సెషన్ ప్రారంభం; మార్గదర్శి IIT మద్రాస్ |
| IIM విశాఖపట్నం | గంభీరం, ఆనందపురం మండలం | తొలి తరగతులు 2015 సెప్టెంబర్ 21 | IIM చట్టం, 2017 కింద జాతీయ ప్రాధాన్యత సంస్థ |
| IISER తిరుపతి | శ్రీనివాసపురం, ఏర్పేడు మండలం | 2015లో స్థాపన | PIB, 2018 అక్టోబర్ 10 |
| NIT ఆంధ్రప్రదేశ్ | తాడేపల్లిగూడెం, పశ్చిమ గోదావరి | సొసైటీ నమోదు 2015 ఆగస్టు 20 | ఆరంభంలో మార్గదర్శి NIT వరంగల్ |
| IIITDM కర్నూలు | కర్నూలు జిల్లా | 2015లో స్థాపన | పూర్తిగా నిధులిచ్చే సాంకేతిక సంస్థ |
| IIIT శ్రీ సిటీ | శ్రీ సిటీ, తిరుపతి జిల్లా | 2013లో స్థాపన | ప్రభుత్వ ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య నమూనా |
| AIIMS మంగళగిరి | మంగళగిరి, గుంటూరు జిల్లా | 2018 జనవరి 29న స్థాపన | 2018లో విజయవాడలో MBBS ప్రారంభం |
| కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ | అనంతపురం జిల్లా | 2018 మే 16న ఆమోదం | ముందు ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్ |
| కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ | విజయనగరం జిల్లా | 2019లో స్థాపన | కొండకరకాం వద్ద ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్ |
| IIPE విశాఖపట్నం | సబ్బవరం, అనకాపల్లి జిల్లా | 2016లో స్థాపన | IIPE చట్టం, 2017 |
2015 బృందం
జాతీయ సంస్థల్లో ఐదు 2015లో ప్రారంభమయ్యాయి: IIT తిరుపతి, IIM విశాఖపట్నం, IISER తిరుపతి, NIT ఆంధ్రప్రదేశ్, IIITDM కర్నూలు. "వీటిలో ఏది 2018లో ప్రారంభమైంది" అని అడిగితే సమాధానం AIIMS మంగళగిరి లేదా కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్, 2015 బృందం కాదు; 2016 గురించి అడిగితే సమాధానం IIPE. మినహాయింపులు 2013లో IIIT శ్రీ సిటీ, ఎందుకంటే ఇది పాత కేంద్ర పథకం నుంచి వచ్చింది, 2019లో కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం.
4. జాతీయ సంస్థలు, ఒక్కొక్కటిగా
IIT తిరుపతి
IIT తిరుపతి కొత్త IITలలో ఒకటిగా 2015లో స్థాపించబడింది, ఆరంభ సంవత్సరాల్లో IIT మద్రాస్ మార్గదర్శిగా ఉంది (IIT తిరుపతి డైరెక్టర్ నివేదిక, కాన్వొకేషన్ 2025). ఇది తిరుపతి-రేణిగుంట రోడ్డులోని తాత్కాలిక క్యాంపస్‌లో మొదలై, శేషాచలం కొండల నేపథ్యంలో తిరుపతికి ఏర్పేడు వైపున సుమారు 548 ఎకరాల్లో నివాస క్యాంపస్‌గా ఎదిగింది. 1,31,500 చ.మీ. నిర్మిత ప్రాంతంతో ఫేజ్ A క్యాంపస్ 2023లో పూర్తైంది, 12,000 మంది విద్యార్థుల కోసం మాస్టర్ ప్లాన్ సిద్ధమైంది. 2025 మే 7 నాటి PIB విడుదల ప్రకారం, IIT తిరుపతితో పాటు మరో నాలుగు కొత్త IITల ఫేజ్ B విస్తరణకు 2025-26 నుంచి 2028-29 వరకు రూ. 11,828.79 కోట్లతో కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం ఇచ్చింది; పాలక్కాడ్, తిరుపతి IITలు 2015-16లో తాత్కాలిక క్యాంపస్‌ల నుంచి సెషన్లు ప్రారంభించి ఇప్పుడు శాశ్వత క్యాంపస్‌ల నుంచి పనిచేస్తున్నాయి. అంతకు ముందు 2017 అక్టోబర్ 24 నాటి మంత్రివర్గ ఆమోదంలో ఆరు కొత్త IITల శాశ్వత క్యాంపస్‌ల కోసం రూ. 7,002 కోట్లు ఆమోదించారు, 2020 మార్చి 31 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యం (PIB, 2017 అక్టోబర్ 27). వాస్తవ పూర్తి తర్వాత జరిగింది, ఇది నిలవని వాగ్దాన తేదీకి మంచి ఉదాహరణ.
IIM విశాఖపట్నం
భారతీయ నిర్వహణ సంస్థ విశాఖపట్నం IIM చట్టం, 2017 కింద జాతీయ ప్రాధాన్యత సంస్థ, సంస్థ స్వంత వెబ్‌సైట్ ప్రకారం IIM బెంగళూరు దీనికి మార్గదర్శి. ప్రధాన కార్యక్రమ తొలి బ్యాచ్ తరగతులు 2015 సెప్టెంబర్ 21న మొదలయ్యాయి, తొలి సాధారణ సెషన్ 2015 సెప్టెంబర్ 28న మొదలైంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గంభీరం గ్రామంలో 241.50 ఎకరాలు కేటాయించింది, శాశ్వత క్యాంపస్‌ను 2024 ఫిబ్రవరి 20న వర్చువల్‌గా ప్రారంభించారు (IIMV వెబ్‌సైట్). సంస్థ డాక్టరల్ కార్యక్రమం, ప్రధాన PGP, ఎగ్జిక్యూటివ్ MBA సహా ఎనిమిది డిగ్రీ కార్యక్రమాలు అందిస్తుంది (IIMV వెబ్‌సైట్, 2026 అక్టోబర్ నాటికి). మేము తెరిచిన పేజీ తాత్కాలిక క్యాంపస్ పేరు చెప్పలేదు, కాబట్టి దాన్ని వాస్తవంగా పేర్కొనకండి.
IISER తిరుపతి
IISER తిరుపతి పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం కింద 2015లో స్థాపించబడిందని 2018 అక్టోబర్ 10 మంత్రివర్గ విడుదల చెబుతుంది; అదే విడుదల తిరుపతి, బెర్హంపూర్ శాశ్వత క్యాంపస్‌లకు మొత్తం రూ. 3,074.12 కోట్లు ఆమోదించింది, అందులో తిరుపతికి రూ. 1,491.34 కోట్లు. అప్పట్లో రెండు సంస్థలు ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్‌ల నుంచి పనిచేస్తున్నాయి, భవనాలు 2021 డిసెంబర్ నాటికి పూర్తి కావాలని లక్ష్యం. సంస్థ చిరునామా శ్రీనివాసపురం, ఏర్పేడు మండలం, తిరుపతి జిల్లా, BS-MS కార్యక్రమం, ఇంటిగ్రేటెడ్ PhD, PhD అందిస్తుంది (IISER తిరుపతి వెబ్‌సైట్). క్రమం తరచూ పరీక్షిస్తారు: IISER తిరుపతి 2015, IISER బెర్హంపూర్ 2016.
NIT ఆంధ్రప్రదేశ్
ఆంధ్రప్రదేశ్ సొసైటీల నమోదు చట్టం, 2001 కింద 2015 ఆగస్టు 20 నుంచి సొసైటీగా నమోదైన నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కార్యనంతర ఆమోదాన్ని కేంద్ర మంత్రివర్గం 2016 మే 25న ఇచ్చింది. విడుదల ప్రకారం ఇది పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని తాత్కాలిక క్యాంపస్‌లో మొదలైంది, తొలి రెండు మూడేళ్లు NIT వరంగల్ మార్గదర్శి సంస్థగా నిర్ణయించారు, శాశ్వత క్యాంపస్ కోసం జిల్లాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భూమి ఇచ్చింది. జాతీయ సాంకేతిక సంస్థలు, సైన్స్ విద్య, పరిశోధన చట్టం, 2007 మొదటి షెడ్యూల్‌లో దీన్ని చేర్చే బిల్లుకు అదే సమయంలో ఆమోదం లభించింది. ఇప్పుడు సంస్థ పూర్తిగా ఆ చట్టం కింద ఉందా అనేది తాజా నోటిఫికేషన్‌లో చూడాల్సిన విషయం.
IIITలు
భారతదేశంలో వివిధ రకాల IIITలు ఉన్నాయి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఉన్నాయి, కాబట్టి కచ్చితంగా ఉండండి.
- IIITDM కర్నూలు, అంటే ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ డిజైన్ అండ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్, కర్నూలు, మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా 2015లో స్థాపించబడిందని దాని స్వంత నియామక బ్రోషర్ చెబుతుంది, కేంద్ర నిధులతో నడిచే సాంకేతిక సంస్థ.
- IIIT శ్రీ సిటీ, తమిళనాడు సరిహద్దులోని శ్రీ సిటీలో, 2013లో స్థాపించబడింది, భారత ప్రభుత్వం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, శ్రీ సిటీ ఫౌండేషన్ త్రిముఖ ప్రభుత్వ ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య నిర్మాణం కలిగి ఉంది. ఇది పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్యత సంస్థగా తనను తాను వర్ణించుకుంటుంది (IIIT శ్రీ సిటీ వెబ్‌సైట్).
- RGUKT, రాజీవ్ గాంధీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ టెక్నాలజీస్, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం, UGC చట్టం, 1956 సెక్షన్లు 2(f), 12(B) కింద గుర్తింపు పొందింది (RGUKT వెబ్‌సైట్). నూజివీడు, ఆర్కే వ్యాలీ, శ్రీకాకుళం, ఒంగోలులో క్యాంపస్‌లు ఉన్నాయి. దీని స్థాపన సంవత్సరం, కొత్త క్యాంపస్‌ల సంవత్సరాలు విస్తృతంగా 2008, 2016గా నివేదించబడ్డాయి, కానీ మేము తెరిచిన పేజీలు వాటిని చెప్పలేదు, కాబట్టి ఉటంకించే ముందు సరిచూడండి.
RGUKTని IIIT అనడం తరచూ జరిగే కలగలుపు. ఇది క్యాంపస్‌లను ప్రజలు IIITలు అని పిలిచే రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం, IIITDM కర్నూలు లేదా IIIT శ్రీ సిటీ కాదు.
AIIMS మంగళగిరి
AIIMS మంగళగిరి ప్రధాన్ మంత్రి స్వాస్థ్య సురక్ష యోజన కింద ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేస్తున్న సంస్థల్లో ఒకటి. సంస్థ స్వంత పత్రాల జాబితా స్థాపనకు 2018 జనవరి 29ని ఇస్తుంది, వెబ్‌సైట్ ప్రకారం 2018లో విజయవాడలోని ప్రభుత్వ సిద్ధార్థ వైద్య కళాశాలలో కొత్త తాత్కాలిక క్యాంపస్‌లో పనిచేయడం ప్రారంభించింది, 2018, 2019 MBBS బ్యాచ్‌లు ఒక్కొక్కటి 50 మంది విద్యార్థులతో. OPD సేవలు గుంటూరులోని మంగళగిరి శాశ్వత క్యాంపస్‌లో 2019 మార్చిలో మొదలయ్యాయి, 2020 బ్యాచ్‌కు చెందిన 125 మంది MBBS విద్యార్థులు మంగళగిరిలో చదువు ప్రారంభించారు. 2024 ఫిబ్రవరి 25 నాటి PIB విడుదల ప్రకారం, మంగళగిరి సహా ఐదు AIIMSలను ఆ రోజు దేశానికి అంకితం చేశారు.
కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్, కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం
అనంతపురం జిల్లా జంతులూరు గ్రామంలో "సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్" ఏర్పాటుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం 2018 మే 16న సూత్రప్రాయ ఆమోదం ఇచ్చింది, తొలి దశకు రూ. 450 కోట్లు. కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల చట్టం సవరణ వరకు, ఒక సొసైటీ కింద ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్‌లో 2018-19లో బోధన ప్రారంభించాలని, ఇప్పటికే ఉన్న కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం మార్గదర్శిగా ఉండాలని నిర్ణయించారు.
కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను విజయనగరం జిల్లా రెల్లి గ్రామంలో ఏర్పాటు చేయడానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం 2018 నవంబర్ 8న ఆమోదించింది, పదమూడవ షెడ్యూల్ నిర్దేశించినట్లు, తొలి దశకు రూ. 420 కోట్లు. విశ్వవిద్యాలయం 2019లో స్థాపించబడిందని, విజయనగరం జిల్లా కొండకరకాం గ్రామంలోని ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్ నుంచి పనిచేస్తోందని, కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల చట్టం, 2019 ద్వారా పరిపాలించబడుతోందని దాని వెబ్‌సైట్ చెబుతుంది. శాశ్వత స్థలంగా పేర్కొన్న గ్రామం (రెల్లి), తరగతులు జరిగే గ్రామం (కొండకరకాం) మధ్య తేడాను గమనించండి. ప్రశ్న ఏదైనా ఉపయోగించవచ్చు; జాగ్రత్తగా చదవండి.
IIPE విశాఖపట్నం
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పెట్రోలియం అండ్ ఎనర్జీ పదమూడవ షెడ్యూల్ కింద పెట్రోలియం విశ్వవిద్యాలయ నిబద్ధతగా ఏర్పడింది. పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా దీన్ని సృష్టించడానికి మంత్రివర్గం 2017 ఏప్రిల్ 12న ఆమోదం ఇచ్చింది; సంస్థ పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ కింద 2016లో స్థాపించబడిందని, IIPE చట్టం, 2017 (చట్టం సంఖ్య 3 ఆఫ్ 2018) ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్యత సంస్థ అయిందని చెబుతుంది. సబ్బవరం మండలంలో రాష్ట్రం 200 ఎకరాలు ఉచితంగా కేటాయించింది; 2016 ఏప్రిల్ 18న సొసైటీగా నమోదైందని, 2016-17 సెషన్‌లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్‌లో పెట్రోలియం ఇంజనీరింగ్, కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ అనే రెండు అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ కార్యక్రమాలతో ప్రారంభమైందని PIB నమోదు చేసింది. దీని ప్రస్తుత చిరునామా అనకాపల్లి జిల్లా సబ్బవరంలోని వంగలి.
SPA విజయవాడ
స్కూల్ ఆఫ్ ప్లానింగ్ అండ్ ఆర్కిటెక్చర్, విజయవాడ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఉన్న మూడు SPAలలో ఒకటి, 2008 నుంచి ఆర్కిటెక్చర్, ప్లానింగ్‌లో శ్రేష్ఠతపై దృష్టి పెట్టే జాతీయ ప్రాధాన్యత సంస్థగా తనను తాను వర్ణించుకుంటుంది (SPAV వెబ్‌సైట్). ఇది పదమూడవ షెడ్యూల్ జాబితాలో లేదు, 2014 చట్టానికి ముందే ఉంది, అందుకే ఇది భిన్నమైనదిగా ప్రశ్నలో రావచ్చు.
5. రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలు, పాత సంస్థలు
| విశ్వవిద్యాలయం | ప్రదేశం | సంవత్సరం | ప్రత్యేకత |
|---|---|---|---|
| ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం | విశాఖపట్నం (వాల్తేరు) | 1926 | మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయ చట్టం ద్వారా ఏర్పడిందని విశ్వవిద్యాలయం చెబుతుంది |
| శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం | తిరుపతి | 1954 | 1,000 ఎకరాల క్యాంపస్; రాయలసీమకు సేవ |
| ANGRAU | లాం, గుంటూరు | 1964 జూన్ 12న APAUగా | 1996 నవంబర్ 7న పేరు మార్పు |
| డా. వైఎస్ఆర్ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం | వెంకటరామన్నగూడెం | 2007గా నివేదిక | రాష్ట్ర చట్టం; సరిచూడండి |
| శ్రీ వేంకటేశ్వర పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం | తిరుపతి | 2005గా నివేదిక | రాష్ట్ర చట్టం; సరిచూడండి |
| జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం | తిరుపతి | కేంద్ర చట్టం, 2020 (నివేదిక) | సరిచూడండి |
ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం. ఆంధ్ర భాషా ప్రాంతానికి సేవ చేయడానికి నివాస బోధనతో కూడిన అనుబంధ బహుశాఖా విశ్వవిద్యాలయంగా 1926లో మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడిందని విశ్వవిద్యాలయ వెబ్‌సైట్ చెబుతుంది. ఇది విశాఖపట్నంలోని వాల్తేరు జంక్షన్ వద్ద ఉంది, శతాబ్ది కోసం దాని సైట్‌లో "100 ఇయర్స్" బ్యానర్ ఉంది. పరీక్షకు 1926, విశాఖపట్నం సురక్షిత జత. మొదటి ఉపకులపతి, పూర్వపు ప్రదేశం మేము తెరిచిన పేజీల్లో లేవు, ప్రశ్న ఇస్తే తప్ప వదిలేయండి.
శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం. రాయలసీమ ప్రజల విద్యా అవసరాలు తీర్చడానికి తిరుపతిలో 1,000 ఎకరాల క్యాంపస్‌లో 1954లో స్థాపించబడిందని, రాష్ట్రంలో రెండవ అతి పెద్ద విశ్వవిద్యాలయమని విశ్వవిద్యాలయం చెప్పుకుంటుంది. పరీక్షకుడు పేజీ నుంచి ఆధారపడగల ఏకైక వాస్తవం సంవత్సరం.
ఆచార్య ఎన్.జి. రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం. ANGRAU 1963 APAU చట్టం కింద 1964 జూన్ 12న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంగా స్థాపించబడింది, కిసాన్ నాయకుడి గౌరవార్థం 1996 నవంబర్ 7న ఆచార్య ఎన్.జి. రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చబడింది. దాని చరిత్ర పేజీ ప్రకారం స్వర్ణోత్సవం పూర్తయ్యే సమయంలో విభజన ద్వారా తెలంగాణ కోసం కొత్త రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయానికి జన్మనిచ్చింది. దాని పరిపాలనా కార్యాలయం గుంటూరులోని లాంలో ఉంది. 2026 అక్టోబర్‌లో వెబ్‌సైట్‌లో చూపినట్లు, దీనికి రాజ్యాంగ కళాశాలలు 12, అనుబంధ కళాశాలలు 6, ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రాలు 6, పరిశోధన కేంద్రాలు 27 ఉన్నాయి, సంఖ్యలు మారతాయి కాబట్టి "2026 అక్టోబర్ నాటికి" అని రాయండి.
డా. వైఎస్ఆర్ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీ వేంకటేశ్వర పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం. ఈ రెండు రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలు రాష్ట్ర చట్టాల కింద వరుసగా 2007, 2005లో స్థాపించబడ్డాయని విస్తృతంగా నివేదించబడింది; ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం పశ్చిమ గోదావరిలోని వెంకటరామన్నగూడెంలో, పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం ప్రధాన కార్యాలయం తిరుపతిలో ఉన్నాయి. రెంటికీ ప్రత్యక్ష పేజీ తెరవలేకపోయాం, కాబట్టి ఉటంకించే ముందు సంవత్సరం, చట్టం సంఖ్య, పేరు మార్పును నిర్ధారించుకోండి.
6. విశ్వవిద్యాలయాలకు మించిన పరిశోధన సంస్థలు
- ICAR-NIRCA, రాజమహేంద్రవరం. సంస్థ సైట్ ప్రకారం వ్యవస్థీకృత పొగాకు పరిశోధన 1930ల మధ్యలో గుంటూరులోని సిగరెట్ పొగాకు పరిశోధన కేంద్రంతో మొదలైంది, భారత ప్రభుత్వం ఏర్పరిచిన ఇండియన్ సెంట్రల్ టొబాకో కమిటీ 1947లో సెంట్రల్ టొబాకో రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ను స్థాపించింది. సంస్థ ఇప్పుడు NIRCA పేరుతో పనిచేస్తూ ఇతర వాణిజ్య పంటలను కూడా కవర్ చేస్తుంది. పేరు మార్పు ఖచ్చితమైన తేదీ మేము తెరిచిన పేజీలో లేదు.
- గదంకి NARL. 2వ భాగం చూడండి.
- విశాఖపట్నం NSTL. 2వ భాగం చూడండి.
- విశాఖపట్నం AMTZ. 2వ భాగం చూడండి.
వ్యవసాయ పరిశోధన గురించి మరింత లోతుగా వ్యవసాయం, నీటిపారుదల నోట్స్లో ఉంది.
7. గుర్తుంచుకునే పద్ధతులు, పరీక్ష ఉచ్చులు
ప్రదేశం-సంవత్సరం షీట్. నాలుగు నిలువు వరుసల ఒక పేజీ షీట్ తయారు చేయండి: సంస్థ, ప్రదేశం, సంవత్సరం, "మార్గదర్శి లేదా చట్టం". పైన ఉన్న పట్టికల నుంచి నింపండి, సరిచూసిన తర్వాతే నిర్ధారించని అంశాలను చేర్చండి. సంవత్సరం వరుసను కప్పి చదువుతూ పునశ్చరణ చేయండి.
వేరు చేయాల్సిన మూడు పదాలు. "స్థాపించబడింది", "ఆమోదించబడింది", "ప్రారంభించబడింది" వేర్వేరు సంఘటనలు. కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ 2018 మేలో ఆమోదించబడింది, ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్ నుంచి బోధన ప్రారంభించింది, శాశ్వత క్యాంపస్ వేరుగా ప్రణాళికలో ఉంది. IIM విశాఖపట్నం శాశ్వత క్యాంపస్ 2015లో తొలి తరగతుల చాలా తర్వాత 2024 ఫిబ్రవరి 20న ప్రారంభించబడింది. "ఫలానా సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది" అని ప్రశ్న చెబితే సంస్థ తనకై చెప్పుకునే స్థాపన సంవత్సరాన్ని ఇష్టపడండి.
మార్గదర్శి సంస్థలు. మార్గదర్శి సంస్థ కొత్త సంస్థను ఆరంభ సంవత్సరాల్లో నడిపిస్తుంది. IIT మద్రాస్ IIT తిరుపతికి, IIM బెంగళూరు IIM విశాఖపట్నానికి మార్గదర్శి, 2016 మంత్రివర్గ విడుదలలో NIT వరంగల్‌ను NIT ఆంధ్రప్రదేశ్ మార్గదర్శిగా పేర్కొన్నారు. ప్రశ్నలు తరచూ జతలను మారుస్తాయి.
జిల్లా పేర్లు మారతాయి. 2022, 2025 పునర్వ్యవస్థీకరణలు అనేక క్యాంపస్‌ల జిల్లాను మార్చాయి: ఏర్పేడు, శ్రీ సిటీ, సూళ్లూరుపేట ఇప్పుడు తిరుపతి జిల్లాలో, సబ్బవరం అనకాపల్లి జిల్లాలో ఉన్నాయి. ప్రశ్న సాధారణంగా మూలం నాటి జిల్లాను కోరుతుంది. మా జిల్లా ఫ్యాక్ట్ షీట్ 28 ప్రస్తుత జిల్లాలను జాబితా చేస్తుంది.
ఖర్చులు, తేదీలు సవరించబడతాయి. IIT శాశ్వత క్యాంపస్‌లకు 2020 మార్చి 31, IISER క్యాంపస్‌లకు 2021 డిసెంబర్ వంటి ప్రాజెక్టు లక్ష్య తేదీలు లక్ష్య తేదీలే, పూర్తి తేదీలు కావు. మూలం చెప్పితే తప్ప "ఆమోదించబడింది" లేదా "లక్ష్యంగా" అని వాడండి, "పూర్తయింది" అని ఎప్పుడూ వద్దు.
8. పరిష్కరించిన ఉదాహరణలు
ఉదాహరణ 1. IIT మద్రాస్ మార్గదర్శిగా ఉన్న సంస్థ ఏది? సమాధానం IIT తిరుపతి. కొత్త IITలకు మార్గదర్శులు ఉన్నారని మాత్రమే గుర్తున్న అభ్యర్థి IIT హైదరాబాద్‌ను ఎంచుకోవచ్చు, అది సహ సంస్థ కానీ తిరుపతి సంస్థకు మార్గదర్శి కాదు.
ఉదాహరణ 2. AIIMS మంగళగిరి 2018లో మంగళగిరిలో MBBS తరగతులు మొదలుపెట్టిందని ఒక విద్యార్థి చెబుతాడు. సంస్థ స్వంత పేజీ ప్రకారం 2018, 2019 బ్యాచ్‌లు విజయవాడలోని ప్రభుత్వ సిద్ధార్థ వైద్య కళాశాలలో చదివాయి, 125 మంది విద్యార్థుల 2020 బ్యాచ్ మంగళగిరిలో చదువు ప్రారంభించింది. ప్రదేశం గురించి విద్యార్థి తప్పు.
ఉదాహరణ 3. శ్రీహరికోటలో PSLV, GSLV కోసం ఎన్ని ప్రయోగ వేదికలు, ఆమోదంలో ఏది ఉంది? కేంద్రంలో PSLV, GSLV కోసం రెండు వేదికలు ఉన్నాయి, కేంద్ర మంత్రివర్గం మూడవ ప్రయోగ వేదికను ఆమోదించింది. తమిళనాడులోని కులశేఖరపట్టణం వేదికను కలపకండి.
ఉదాహరణ 4. శ్రీహరికోటకు సతీష్ ధావన్ పేరు ఏ సంవత్సరంలో పెట్టారు? 2002లో, సెప్టెంబర్ 5న. 1971 ఎంచుకున్న విద్యార్థి పేరు మార్పును తొలి ప్రయోగంతో కలగలిపాడు.
ఉదాహరణ 5. RGUKT ఒక IIITనా? కాదు. ఇది UGC చట్టం కింద గుర్తింపు పొందిన రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. ఈ వ్యాసంలో చర్చించిన రెండు IIITలు IIITDM కర్నూలు, IIIT శ్రీ సిటీ.
పరీక్షల కోసం ముఖ్య అంశాలు
- SDSC SHAR: విస్తీర్ణం 43,360 ఎకరాలు, 1971 అక్టోబర్ 9న రోహిణి-125తో ప్రారంభం, 2002 సెప్టెంబర్ 5న పేరు మార్పు, PSLV, GSLV కోసం రెండు వేదికలు, 2025 జనవరి 16న రూ. 3,984.86 కోట్లతో మూడవ ప్రయోగ వేదికకు ఆమోదం.
- ప్రయోగ చరిత్ర: 1979 ఆగస్టు 10, 1980 జూలై 18న SLV-3 ప్రయాణాలు (RS-1); 2025 జనవరి 29న శ్రీహరికోట నుంచి 100వ ప్రయోగం; 2025 జూలై 30న NISAR ప్రయోగం.
- గదంకి NARL: అంతరిక్ష శాఖ కింద స్వయం ప్రతిపత్తి సొసైటీ, 53 MHz MST రాడార్.
- 2015 బృందం: IIT తిరుపతి, IIM విశాఖపట్నం, IISER తిరుపతి, NIT ఆంధ్రప్రదేశ్, IIITDM కర్నూలు.
- IIT తిరుపతి: మార్గదర్శి IIT మద్రాస్, సుమారు 548 ఎకరాలు; IIM విశాఖపట్నం: మార్గదర్శి IIM బెంగళూరు, గంభీరం, 241.50 ఎకరాలు, శాశ్వత క్యాంపస్ 2024 ఫిబ్రవరి 20న ప్రారంభం.
- AIIMS మంగళగిరి: 2018 జనవరి 29న స్థాపన, తొలి బ్యాచ్‌లు విజయవాడలో బోధన, 2019 మార్చి నుంచి మంగళగిరిలో OPD.
- కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం: 2018 నవంబర్ 8న రెల్లి గ్రామానికి ఆమోదం, 2019లో స్థాపన, కొండకరకాం నుంచి పనిచేస్తోంది.
- IIPE విశాఖపట్నం: 2016 ఏప్రిల్ 18న సొసైటీ నమోదు, IIPE చట్టం 2017, చట్టం 3 ఆఫ్ 2018.
- విశ్వవిద్యాలయాలు: ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం 1926, శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం 1954, ANGRAU 1964 జూన్ 12న APAUగా, 1996 నవంబర్ 7న పేరు మార్పు.
పది అభ్యాస ప్రశ్నలు
1. శ్రీహరికోట ప్రయోగ కేంద్రానికి సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ SHAR అని పేరు మార్చిన సంవత్సరం: A) 1971 B) 1980 C) 2002 D) 2015 సమాధానం: C. పేరు మార్పు 2002 సెప్టెంబర్ 5న జరిగింది. కేంద్రం 1971లో పనిచేయడం మొదలుపెట్టింది.
2. 1971 అక్టోబర్ 9 నాటి రోహిణి-125 ప్రయాణం ఒక: A) ఉపగ్రహ ప్రయోగం B) సౌండింగ్ రాకెట్ ప్రయాణం C) చంద్ర పరిశోధన D) పునర్వినియోగ వాహన పరీక్ష సమాధానం: B. రోహిణి-125 కేంద్రాన్ని ప్రారంభించిన చిన్న సౌండింగ్ రాకెట్.
3. శ్రీహరికోటలో మూడవ ప్రయోగ వేదికకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం ఇచ్చిన తేదీ: A) 2025 జనవరి 16 B) 2025 జనవరి 29 C) 2025 జూలై 30 D) 2023 జూలై 14 సమాధానం: A. తేదీ 2025 జనవరి 16. 2025 జనవరి 29 100వ ప్రయోగం, 2025 జూలై 30 NISAR ప్రయోగం.
4. IIT తిరుపతికి ఆరంభ సంవత్సరాల్లో మార్గదర్శి సంస్థ ఏది? A) IIT హైదరాబాద్ B) IIT మద్రాస్ C) IIT బాంబే D) IIT ఖరగ్‌పూర్ సమాధానం: B. IIT మద్రాస్ IIT తిరుపతికి మార్గదర్శిగా ఉంది.
5. IIM విశాఖపట్నం శాశ్వత క్యాంపస్ ఉన్న చోటు: A) సబ్బవరం B) ఏర్పేడు C) గంభీరం D) మంగళగిరి సమాధానం: C. గంభీరం గ్రామం, ఆనందపురం మండలం.
6. AIIMS మంగళగిరి తొలి MBBS బ్యాచ్‌లు తాత్కాలిక క్యాంపస్‌లో ఎక్కడ చదివారు? A) గుంటూరు B) విజయవాడ C) తిరుపతి D) విశాఖపట్నం సమాధానం: B. వారు విజయవాడలోని ప్రభుత్వ సిద్ధార్థ వైద్య కళాశాలలో చదివారు.
7. 53 MHz MST రాడార్ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏ సంస్థతో ముడిపడి ఉంది? A) SDSC SHAR B) IIT తిరుపతి C) గదంకి NARL D) AMTZ సమాధానం: C. NARL MST రాడార్‌ను నిర్వహిస్తుంది.
8. ANGRAU మొదట ఏ పేరుతో స్థాపించబడింది? A) ఆంధ్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం B) ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం C) రాయలసీమ ఫామ్ యూనివర్సిటీ D) కృష్ణా అగ్రికల్చరల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ సమాధానం: B. ఇది 1964 జూన్ 12న APAUగా స్థాపించబడింది.
9. కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రస్తుతం ఏ చోట ఉన్న ట్రాన్సిట్ క్యాంపస్ నుంచి పనిచేస్తోంది? A) రెల్లి B) కొండకరకాం C) జంతులూరు D) సబ్బవరం సమాధానం: B. రెల్లిని 2018 ఆమోదంలో శాశ్వత స్థలంగా పేర్కొన్నారు. జంతులూరు కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం.
10. IIPE విశాఖపట్నం ఏ పదమూడవ షెడ్యూల్ నిబద్ధత నెరవేర్చడానికి ఏర్పడింది? A) గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం B) పెట్రోలియం విశ్వవిద్యాలయం C) AIIMS తరహా ఆసుపత్రి D) వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం సమాధానం: B. పదమూడవ షెడ్యూల్ కింద కట్టుబడినట్లు సంస్థ ఏర్పడిందని మంత్రివర్గ విడుదల చెబుతుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీహరికోట నెల్లూరు జిల్లాలో ఉందా లేక తిరుపతి జిల్లాలోనా? అధికారిక ISRO, SDSC SHAR పేజీలు ఇప్పటికీ నెల్లూరు జిల్లా అంటున్నాయి. 2022 ఏప్రిల్ 4 జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణ తిరుపతి జిల్లాను పాక్షికంగా నెల్లూరు నుంచి సృష్టించింది, సూళ్లూరుపేట అందులో ఉంది. తాజా నోటిఫికేషన్ నుంచి ప్రస్తుత జిల్లాను నిర్ధారించుకుని, ప్రశ్న తేదీ ప్రకారం సమాధానం ఇవ్వండి.
2015లో ప్రారంభమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ సంస్థలు ఏవి? IIT తిరుపతి, IIM విశాఖపట్నం, IISER తిరుపతి, NIT ఆంధ్రప్రదేశ్, IIITDM కర్నూలు. IIPE 2016లో, AIIMS మంగళగిరి 2018లో, కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం 2019లో అనుసరించాయి.
ఇవన్నీ పదమూడవ షెడ్యూల్‌లో ఉన్నాయా? షెడ్యూల్ IIT, IIM, NIT, IISER, IIIT, కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం, పెట్రోలియం విశ్వవిద్యాలయం, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం, సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి వంటి వర్గాలను జాబితా చేస్తుంది. SPA విజయవాడ, IIIT శ్రీ సిటీ వంటి కొన్ని సంస్థలు ఆ జాబితా వెలుపల ఏర్పడ్డాయి. చట్ట పాఠం కోసం పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం వివరణ చూడండి.
RGUKT, IIIT ఒకటేనా? కాదు. RGUKT నూజివీడు, ఆర్కే వ్యాలీ, శ్రీకాకుళం, ఒంగోలులో క్యాంపస్‌లున్న రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. ఈ వ్యాసంలో చర్చించిన రెండు IIITలు IIITDM కర్నూలు, IIIT శ్రీ సిటీ.
"శాశ్వత క్యాంపస్ పూర్తయింది" వంటి స్థితిని ఎలా రాయాలి? "ఫలానా నెల, సంవత్సరం నాటికి" అని రాసి, ఎవరు నివేదించారో చెప్పండి. అనేక లక్ష్య తేదీలు మారాయి, కాబట్టి వాగ్దానం చేసిన తేదీ పూర్తైనదానికి సాక్ష్యం కాదు.
స్థాపన సంవత్సరాలను ఎక్కడ ధృవీకరించుకోవాలి? సంస్థ స్వంత వెబ్‌సైట్, గెజిట్ లేదా చట్టం, PIB విడుదలలను వాడండి. కోచింగ్ సైట్లు, మూలం లేని జాబితాలను నివారించండి.
సంబంధిత పఠనం
- ఏపీ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014 వివరణ
- ఏపీ ఆర్థిక, బడ్జెట్ నోట్స్
- ఏపీ ఖనిజాలు, పరిశ్రమలు, SEZలు, ఓడరేవులు
- ఏపీ ప్రాచీన చరిత్ర: శాతవాహనుల నుంచి తూర్పు చాళుక్యుల వరకు
- ఏపీ జిల్లావారీ ఫ్యాక్ట్ షీట్, 28 జిల్లాలు
- ఏపీ వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, పంటలు
- ఏపీ GK టాప్ 100 ప్రశ్నలు
- ఈ వ్యాసం ఆంగ్ల రూపం
pareeksha.in లో సాధన చేయండి
ప్రదేశం-సంవత్సరం షీట్ సిద్ధమైన తర్వాత pareeksha.inలో సమయపాలనతో ప్రశ్నలతో పునశ్చరణ పరీక్షించుకోండి, ఇక్కడ వేదిక 10 Lakh+ MCQs, 100+ Exams, 5,000+ Full-Length Mocks అందిస్తుంది. అభ్యాస ప్రశ్నలోని ఏ ప్రస్తుత స్థితినైనా అది పేర్కొన్న అధికారిక మూలంతో సరిచూడండి.
మూలాలు మరియు ధృవీకరణ
ఈ వ్యాసం కోసం తెరిచిన పేజీలు:
- SDSC SHAR వెబ్‌సైట్, About Us పేజీ, ISRO SDSC SHAR పేజీ (isro.gov.in).
- ISRO టైమ్‌లైన్ పేజీ, ISRO SLV పేజీ, ISRO NARL పేజీ, NARL సహకారంపై ISRO నోట్ (isro.gov.in).
- PIB: మూడవ ప్రయోగ వేదికకు మంత్రివర్గ ఆమోదం, 2025 జనవరి 16; అంతరిక్ష శాఖ ఇయర్ ఎండ్ రివ్యూ 2025; శ్రీహరికోట నుంచి ISRO 100వ ప్రయోగం, 2025 జనవరి 29; భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమంపై ఫ్యాక్ట్‌షీట్.
- PIB: తిరుపతితో సహా ఐదు IITల విస్తరణకు మంత్రివర్గ ఆమోదం, 2025 మే 7; ఆరు కొత్త IITల శాశ్వత క్యాంపస్‌లు, 2017 అక్టోబర్ 27; తిరుపతి, బెర్హంపూర్ IISERల శాశ్వత క్యాంపస్‌లు, 2018 అక్టోబర్ 10; NIT ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కార్యనంతర ఆమోదం, 2016 మే 25; IIPE విశాఖపట్నం, 2017 ఏప్రిల్ 12; కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్, 2018 మే 16; కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం, 2018 నవంబర్ 8; ఐదు AIIMSల అంకితం, 2024 ఫిబ్రవరి 25.
- IIT తిరుపతి డైరెక్టర్ నివేదిక, కాన్వొకేషన్ 2025 (iittp.ac.in).
- IIM విశాఖపట్నం సంస్థ పేజీ, గురించి పేజీ (iimv.ac.in).
- IISER తిరుపతి About పేజీ, AIIMS మంగళగిరి About Us పేజీ, కేంద్ర గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ About Us పేజీ, IIIT శ్రీ సిటీ About పేజీ, RGUKT హోమ్ పేజీ, IIITDM కర్నూలు నియామక బ్రోషర్, IIPE సంస్థ పేజీ, SPA విజయవాడ About పేజీ.
- ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం హోమ్ పేజీ, శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం చరిత్ర పేజీ, ANGRAU హోమ్ పేజీ, చారిత్రక మైలురాళ్ల పేజీ, ICAR-NIRCA రాజమహేంద్రవరం హోమ్ పేజీ.
- DRDO నావల్ సిస్టమ్స్ అండ్ మెటీరియల్స్ క్లస్టర్ పేజీ, AMTZ హోమ్ పేజీ, తిరుపతి జిల్లా వెబ్‌సైట్ పేజీలు (గురించి, మండలాలు).
- కొత్త సంస్థలపై పార్లమెంటులో విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ సమాధానం ప్రతి (staffnews.in లో ఉన్నది), ఆంధ్రప్రదేశ్ సంస్థల జాబితా సరిపోల్చడానికి మాత్రమే వాడాం.
ధృవీకరించనివి, పాఠంలో జాగ్రత్తగా రాసినవి: శ్రీహరికోట ప్రస్తుత జిల్లా; NARL, NSTL స్థాపన తేదీ; ICAR-NIRCA పేరు మార్పు తేదీ; డా. వైఎస్ఆర్ ఉద్యాన, శ్రీ వేంకటేశ్వర పశువైద్య, జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయాల సంవత్సరం, చట్టం, పేరు మార్పు (శోధన సారాంశాలు మాత్రమే); RGUKT స్థాపన సంవత్సరం, క్యాంపస్‌ల సంవత్సరాలు; IIM విశాఖపట్నం తాత్కాలిక క్యాంపస్; IIITDM కర్నూలు అంకిత తేదీ; NITSER చట్టం కింద NIT ఆంధ్రప్రదేశ్ కొనసాగుతున్న స్థితి; ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం మొదటి ఉపకులపతి, పూర్వపు ప్రదేశం.
Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.